Shloka 16

Sudāmā Brāhmaṇa: Divine Friendship, Guru-bhakti, and the Lord’s Grace

Devanagari script

त्रीणि गुल्मान्यतीयाय तिस्र: कक्षाश्च सद्विज: । विप्रोऽगम्यान्धकवृष्णीनां गृहेष्वच्युतधर्मिणाम् ॥ १६ ॥ गृहं द्वय‍ष्टसहस्राणां महिषीणां हरेर्द्विज: । विवेशैकतमं श्रीमद् ब्रह्मानन्दं गतो यथा ॥ १७ ॥

Transliteration

trīṇi gulmāny atīyāya tisraḥ kakṣāś ca sa-dvijaḥ vipro ’gamyāndhaka-vṛṣṇīnāṁ gṛheṣv acyuta-dharmiṇām

Translation

Vị Bà-la-môn uyên bác (cùng vài Bà-la-môn địa phương) vượt qua ba trạm canh và ba cổng, rồi bước giữa những ngôi nhà của các Andhaka và Vṛṣṇi—những tín đồ kiên định trong dharma của Acyuta, nơi thường người đời không thể vào. Sau đó ông đi vào một trong những cung điện huy hoàng của mười sáu nghìn hoàng hậu của Hari; vừa bước vào, ông cảm thấy như đang đạt đến brahmānanda của giải thoát.

Synonyms

• त्रीणि: three
• त्रीणि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• गुल्मानि: guard-posts/encampments
• गुल्मानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुल्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अतीयाय: crossed/passed beyond
• अतीयाय: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अति-या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• तिस्रः: three
• तिस्रः: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• कक्षाः: enclosures/courtyards
• कक्षाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha/Particle (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• सद्विजः: the good brāhmaṇa
• सद्विजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत् + द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (सन् द्विजः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विप्रः: the brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अगम्य: inaccessible
• अगम्य: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Verb
• Root: अ-गम् (धातु)
• Form: ल्यप्/तुमुन्-न; here: क्तव्य/यत्-प्रत्यय कृदन्त (gerundive) used adjectivally; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with implied ‘स्थानम्/गृहं’); ‘not to be approached’

• अन्धकवृष्णीनाम्: of the Andhakas and Vṛṣṇis
• अन्धकवृष्णीनाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अन्धक + वृष्णि (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास; षष्ठी (6th), बहुवचन

• गृहेषु: in the houses
• गृहेषु: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन

• अच्युतधर्मिणाम्: of those devoted to Acyuta (Kṛṣṇa)
• अच्युतधर्मिणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: अच्युत + धर्मिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अच्युतस्य धर्मिणः/धर्मिणाम्); पुल्लिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

Purport

When the saintly brāhmaṇa entered the precincts of Lord Kṛṣṇa’s palaces and then actually entered one of the palaces, he completely forgot everything else, and thus his state of mind is compared to that of one who has just achieved the bliss of spiritual liberation. Śrīla Viśvanātha Cakravartī quotes from the Padma Purāṇa, Uttara-khaṇḍa, wherein we learn that the brāhmaṇa actually entered the palace of Rukmiṇī: sa tu rukmiṇy-antaḥ-pura-dvāri kṣaṇaṁ tūṣṇīṁ sthitaḥ. “He stood for a moment in silence at the doorway of Queen Rukmiṇī’s palace.”

Characters & Entities

• Sudāmā (the brāhmaṇa friend of Kṛṣṇa)
• Acyuta (Śrī Kṛṣṇa)
• Andhakas
• Vṛṣṇis

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about approaching Krishna in Dvaraka?

This verse shows that even within guarded royal quarters, a saintly devotee like Sudāmā is able to enter—highlighting that devotion, not external status, grants true access to Kṛṣṇa.

Why is the Yadu dynasty described as 'acyuta-dharmiṇām'?

Because their household and social life were centered on Acyuta (Kṛṣṇa); their defining ‘dharma’ was service and allegiance to Him.

Practical application: what does this teach about spiritual access today?

Sincere devotion and purity of heart open doors that prestige and power cannot—seek Kṛṣṇa through humility, faith, and bhakti rather than external credentials.