Shloka 2

Kṛṣṇa Kills Dantavakra; Balarāma’s Pilgrimage and the Slaying of Romaharṣaṇa

Devanagari script

श्रीशुक उवाच शिशुपालस्य शाल्वस्य पौण्ड्रकस्यापि दुर्मति: । परलोकगतानां च कुर्वन् पारोक्ष्यसौहृदम् ॥ १ ॥ एक: पदाति: सङ्‌क्रुद्धो गदापाणि: प्रकम्पयन् । पद्‍भ्यामिमां महाराज महासत्त्वो व्यद‍ृश्यत ॥ २ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca śiśupālasya śālvasya pauṇḍrakasyāpi durmatiḥ para-loka-gatānāṁ ca kurvan pārokṣya-sauhṛdam

Translation

Śukadeva Gosvāmī nói: Vì tình bạn với Śiśupāla, Śālva và Pauṇḍraka, những người đã qua đời, tên Dantavakra độc ác đã xuất hiện trên chiến trường trong cơn thịnh nộ lớn, tâu Bệ hạ. Chỉ một mình, đi bộ và cầm chùy trong tay, chiến binh hùng mạnh ấy đã làm rung chuyển mặt đất bằng những bước chân của mình.

Synonyms

• एकः: one, single
• एकः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• पदातिः: a foot-soldier (infantryman)
• पदातिः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: पदाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सङ्क्रुद्धः: enraged
• सङ्क्रुद्धः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + क्रुध् (धातु) → सङ्क्रुद्ध (क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गदा-पाणिः: one who has a mace in hand
• गदा-पाणिः: Karta (कर्ता/Subject, apposition)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (गदा यस्य पाणौ सः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रकम्पयन्: shaking, causing to tremble
• प्रकम्पयन्: Karta (कर्ता/Agent, participial)
• Type: Verb
• Root: प्र + कम्प् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण

• पद्भ्याम्: with (his) two feet
• पद्भ्याम्: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: पद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन

• इमाम्: this (woman/one)
• इमाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• महा-राज: O great king
• महा-राज: Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• महा-सत्त्वः: the great hero
• महा-सत्त्वः: Karta (कर्ता/Subject, apposition)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• व्यदृश्यत: was seen, appeared
• व्यदृश्यत: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; ‘वि’ उपसर्ग

Characters & Entities

• Śiśupāla
• Śālva
• Pauṇḍraka

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about remembering allies after death (paraloka-gata)?

This verse notes that the wicked-minded person still acts with “indirect friendship” toward those already gone to the next world, highlighting how worldly attachments and rivalries continue to drive one’s actions even after others have died.

Who is speaking in Bhagavatam 10.78 and to whom?

Śukadeva Gosvāmī is narrating to King Parīkṣit, continuing the account of events surrounding Kṛṣṇa’s opponents and ensuing conflict.

Practical application: what does this verse teach about unhealthy loyalty and resentment?

It cautions that clinging to past rivalries and alliances can cloud judgment; spiritual life advances by replacing such fixation with devotion, discernment, and dharmic action.