Srimad Bhagavatam — Dashama Skandha, Shloka 19

Kṛṣṇa Kills Dantavakra; Balarāma’s Pilgrimage and the Slaying of Romaharṣaṇa

Devanagari script

पृथूदकं बिन्दुसरस्‍त्रितकूपं सुदर्शनम् । विशालं ब्रह्मतीर्थं च चक्रं प्राचीं सरस्वतीम् ॥ १९ ॥ यमुनामनु यान्येव गङ्गामनु च भारत । जगाम नैमिषं यत्र ऋषय: सत्रमासते ॥ २० ॥

Transliteration

pṛthūdakaṁ bindu-saras tritakūpaṁ sudarśanam viśālaṁ brahma-tīrthaṁ ca cakraṁ prācīṁ sarasvatīm

Translation

Đức Bhagavān Balarāma đã viếng Pṛthūdaka, hồ Bindu-saras, Tritakūpa, Sudarśana, Viśāla, Brahma-tīrtha, Cakra-tīrtha và dòng Sarasvatī chảy về hướng đông. Hỡi Bhārata, Ngài cũng đi qua mọi thánh địa dọc bờ Yamunā và Gaṅgā, rồi đến rừng Naimiṣa, nơi các đại hiền thánh đang cử hành một đại tế lễ satra lâu dài.

Synonyms

• पृथु-उदकम्: Pṛthūdaka (a holy place)
• पृथु-उदकम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पृथु (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (name of a tīrtha: ‘broad water’)

• बिन्दु-सरसः: Bindu-saras (Bindu lake)
• बिन्दु-सरसः: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: बिन्दु (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (as place-name; form often appears as saras/sarasaḥ in recensions); कर्मधारय

• त्रित-कूपम्: Tritakūpa (Trita’s well)
• त्रित-कूपम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: त्रित (प्रातिपदिक) + कूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (Trita’s well)

• सुदर्शनम्: Sudarśana (a holy place)
• सुदर्शनम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (good/beautiful to see; place-name)

• विशालम्: Viśāla (a holy place)
• विशालम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: विशाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (place-name)

• ब्रह्म-तीर्थम्: Brahma-tīrtha
• ब्रह्म-तीर्थम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (Brahma’s ford/holy place)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• चक्रम्: Cakra (a holy place)
• चक्रम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (place-name)

• प्राचीम्: Prācī (a holy place)
• प्राचीम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: प्राची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (place-name)

• सरस्वतीम्: Sarasvatī (river/holy place)
• सरस्वतीम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यमुनाम्: Yamunā (river)
• यमुनाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: यमुना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अनु: along/following
• अनु: Gati (गति/अनुगमन)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/पूर्वसर्गार्थक (along/following)

• यानि: which (places)
• यानि: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (relative pronoun)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis/only)

• गङ्गाम्: Gaṅgā (river)
• गङ्गाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अनु: along
• अनु: Gati (गति/अनुगमन)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुगमनार्थक (along)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन

• नैमिषम्: to Naimiṣa
• नैमिषम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: नैमिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (place-name: Naimiṣa)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण/स्थानसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सत्रम्: a sacrificial session
• सत्रम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आसते: sit/are engaged
• आसते: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष, बहुवचन

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the importance of visiting holy places (tīrthas)?

This verse lists sacred tīrthas visited in the narrative, highlighting tīrtha-yātrā as a traditional means of purification and remembrance of the Lord through contact with holy places connected to dharma and sages.

Who is speaking these verses in Canto 10 Chapter 78, and to whom?

Śukadeva Gosvāmī is narrating to King Parīkṣit, continuing the account of events after the battle with Śālva and describing subsequent movements and sacred travels.

How can a devotee apply the idea of tīrtha-yātrā in modern life?

Even without extensive travel, one can practice “inner pilgrimage” by seeking sat-saṅga, studying Bhagavatam, visiting temples when possible, and turning sacred remembrance into a daily habit.