Adhyaya 42

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ व्रजन् राजपथेन माधव: स्त्रियं गृहीताङ्गविलेपभाजनाम् । विलोक्य कुब्जां युवतीं वराननां पप्रच्छ यान्तीं प्रहसन् रसप्रद: ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva nói: Khi Mādhava bước trên đại lộ của nhà vua, Ngài thấy Kubjā—một thiếu nữ lưng gù nhưng dung nhan duyên dáng—đang mang khay dầu xoa thơm. Đấng ban hỷ lạc của tình yêu mỉm cười và hỏi nàng khi nàng đang đi.

Verse 2

का त्वं वरोर्वेतदु हानुलेपनंकस्याङ्गने वा कथयस्व साधु न: । देह्यावयोरङ्गविलेपमुत्तमंश्रेयस्ततस्ते न चिराद् भविष्यति ॥ २ ॥

Đức Kṛṣṇa nói: “Hỡi người thiếu nữ có đôi đùi đẹp, nàng là ai? Thuốc xoa này dành cho ai? Xin hãy nói thật với Ta. Hãy ban cho Ta và người anh của Ta thứ dầu xoa thượng hạng; chẳng bao lâu nàng sẽ nhận được phúc lành lớn.”

Verse 3

सैरन्‍ध्र्युवाच दास्यस्म्यहं सुन्दर कंससम्मतात्रिवक्रनामा ह्यनुलेपकर्मणि । मद्भ‍ावितं भोजपतेरतिप्रियंविना युवां कोऽन्यतमस्तदर्हति ॥ ३ ॥

Nữ tỳ thưa: “Ôi bậc tuấn tú, tôi là người hầu của vua Kaṁsa, được ngài trọng đãi vì nghề chế dầu xoa. Tôi tên Trivakrā. Thứ dầu xoa do tôi làm, được chúa Bhoja hết mực ưa thích—ngoài hai Ngài ra, còn ai xứng đáng nhận?”

Verse 4

रूपपेशलमाधुर्यहसितालापवीक्षितै: । धर्षितात्मा ददौ सान्द्रमुभयोरनुलेपनम् ॥ ४ ॥

Bị choáng ngợp bởi vẻ đẹp, duyên dáng, sự ngọt ngào, nụ cười, lời nói và ánh nhìn của Kṛṣṇa, tâm nàng Trivakrā rung động; nàng liền dâng cho Kṛṣṇa và Balarāma lượng dầu xoa dày và hào phóng.

Verse 5

ततस्तावङ्गरागेण स्ववर्णेतरशोभिना । सम्प्राप्तपरभागेन शुशुभातेऽनुरञ्जितौ ॥ ५ ॥

Sau đó, được xức thứ hương cao quý ấy—tôn thêm vẻ đẹp bằng sắc thái tương phản với làn da của Các Ngài—hai Đấng Tối Thượng hiện ra rực rỡ và vô cùng mỹ lệ.

Verse 6

प्रसन्नो भगवान्कुब्जां त्रिवक्रां रुचिराननाम् । ऋज्वीं कर्तुं मनश्चक्रे दर्शयन् दर्शने फलम् ॥ ६ ॥

Đức Kṛṣṇa hài lòng với Trivakrā lưng gù nhưng mặt mày xinh đẹp; để bày tỏ quả lành của việc được thấy Ngài, Ngài quyết định làm cho nàng trở nên thẳng thắn, ngay ngắn.

Verse 7

पद्‌भ्यामाक्रम्य प्रपदे द्‌व्यङ्गुल्युत्तानपाणिना । प्रगृह्य चिबुकेऽध्यात्ममुदनीनमदच्युत: ॥ ७ ॥

Đức Acyuta dùng cả hai chân đè lên các ngón chân nàng, rồi đặt những ngón tay hướng lên dưới cằm và nâng thân nàng đứng thẳng lại.

Verse 8

सा तदर्जुसमानाङ्गी बृहच्छ्रोणिपयोधरा । मुकुन्दस्पर्शनात् सद्यो बभूव प्रमदोत्तमा ॥ ८ ॥

Chỉ nhờ cái chạm của đức Mukunda, Trivakrā lập tức hóa thành người phụ nữ tuyệt mỹ, tay chân thẳng cân xứng, hông và ngực đầy đặn.

Verse 9

ततो रूपगुणौदार्यसम्पन्ना प्राह केशवम् । उत्तरीयान्तमाकृष्य स्मयन्ती जातहृच्छया ॥ ९ ॥

Rồi khi đã được đầy đủ nhan sắc, đức hạnh và lòng rộng rãi, Trivakrā khởi dục vọng đối với Keśava. Nắm lấy vạt áo choàng của Ngài, nàng mỉm cười và thưa rằng.

Verse 10

एहि वीर गृहं यामो न त्वां त्यक्तुमिहोत्सहे । त्वयोन्मथितचित्ताया: प्रसीद पुरुषर्षभ ॥ १० ॥

Hãy đến, hỡi dũng sĩ, ta về nhà thiếp; thiếp không chịu nổi phải rời Ngài ở đây. Ôi bậc nam tử tối thượng, xin thương xót thiếp, vì Ngài đã khuấy động tâm trí thiếp.

Verse 11

एवं स्त्रिया याच्यमान: कृष्णो रामस्य पश्यत: । मुखं वीक्ष्यानु गोपानां प्रहसंस्तामुवाच ह ॥ ११ ॥

Được người nữ ấy khẩn cầu như vậy, Kṛṣṇa trước hết nhìn mặt Balarāma đang chứng kiến, rồi nhìn mặt các cậu bé chăn bò; sau đó Ngài bật cười và đáp lời nàng.

Verse 12

एष्यामि ते गृहं सुभ्रु पुंसामाधिविकर्शनम् । साधितार्थोऽगृहाणां न: पान्थानां त्वं परायणम् ॥ १२ ॥

Śrī Kṛṣṇa phán: “Hỡi người nữ có hàng mày đẹp, khi Ta hoàn thành mục đích, Ta nhất định sẽ đến nhà nàng, nơi nỗi lo của đàn ông được nguôi. Với chúng Ta là những lữ khách không nhà, nàng chính là chỗ nương tựa tối thượng.”

Verse 13

विसृज्य माध्व्या वाण्या ताम्व्रजन् मार्गे वणिक्पथै: । नानोपायनताम्बूलस्रग्गन्धै: साग्रजोऽर्चित: ॥ १३ ॥

Nói những lời ngọt ngào ấy rồi, Đức Bhagavān Kṛṣṇa tiếp tục đi trên đường. Dọc lối, các thương nhân đã thờ kính Ngài và người anh Balarāma bằng nhiều lễ vật cung kính như trầu cau, vòng hoa và hương liệu.

Verse 14

तद्दर्शनस्मरक्षोभादात्मानं नाविदन् स्त्रिय: । विस्रस्तवास:कवरवलया लेख्यमूर्तय: ॥ १४ ॥

Cảnh thấy Kṛṣṇa khiến thần Ái Dục (Kāma) dậy lên trong lòng các phụ nữ thành thị. Bị xao động, họ quên cả bản thân. Y phục, bím tóc và vòng tay rối tung, và họ đứng lặng như những hình tượng trong tranh.

Verse 15

तत: पौरान् पृच्छमानो धनुष: स्थानमच्युत: । तस्मिन् प्रविष्टो दद‍ृशे धनुरैन्द्रमिवाद्भ‍ुतम् ॥ १५ ॥

Rồi Acyuta, Kṛṣṇa, hỏi dân địa phương nơi đặt đấu trường của lễ tế cây cung. Khi vào đó, Ngài thấy cây cung kỳ diệu, tựa như cung của thần Indra.

Verse 16

पुरुषैर्बहुभिर्गुप्तमर्चितं परमर्द्धिमत् । वार्यमाणो नृभि: कृष्ण: प्रसह्य धनुराददे ॥ १६ ॥

Cây cung cực kỳ tráng lệ ấy được nhiều người canh giữ và tôn thờ. Dù bị lính gác ngăn cản, Kṛṣṇa vẫn mạnh mẽ tiến tới và nhấc lấy cây cung.

Verse 17

करेण वामेन सलीलमुद्‌धृतंसज्यं च कृत्वा निमिषेण पश्यताम् । नृणां विकृष्य प्रबभञ्ज मध्यतोयथेक्षुदण्डं मदकर्युरुक्रम: ॥ १७ ॥

Đức Urukrama dùng tay trái nhấc cây cung lên thật nhẹ nhàng và trong chớp mắt đã giương dây trước mắt quân lính. Rồi Ngài kéo mạnh và bẻ gãy cung làm đôi, như voi say hăng bẻ gãy một thân mía.

Verse 18

धनुषो भज्यमानस्य शब्द: खं रोदसी दिश: । पूरयामास यं श्रुत्वा कंसस्त्रासमुपागमत् ॥ १८ ॥

Tiếng cung gãy vang rền, tràn khắp trời đất và mọi phương. Nghe vậy, Kaṁsa kinh hãi tột độ.

Verse 19

तद् रक्षिण: सानुचरं कुपिता आततायिन: । गृहीतुकामा आवव्रुर्गृह्यतां वध्यतामिति ॥ १९ ॥

Bọn lính canh nổi giận cùng đám tùy tùng cầm vũ khí lao tới như kẻ sát nhân. Chúng vây quanh để bắt Kṛṣṇa và các bạn đồng hành, gào lên: “Bắt lấy! Giết đi!”

Verse 20

अथ तान्दुरभिप्रायान् विलोक्य बलकेशवौ । क्रुद्धौ धन्वन आदाय शकले तांश्च जघ्नतु: ॥ २० ॥

Thấy bọn lính canh tiến đến với ý đồ xấu, Balarāma và Keśava nổi giận. Hai Ngài nhặt hai mảnh cung gãy và bắt đầu đánh gục chúng.

Verse 21

बलं च कंसप्रहितं हत्वा शालामुखात्तत: । निष्क्रम्य चेरतुर्हृष्टौ निरीक्ष्य पुरसम्पद: ॥ २१ ॥

Sau khi cũng tiêu diệt toán quân do Kaṁsa phái đến, Kṛṣṇa và Balarāma rời đấu trường qua cổng chính. Hai Ngài vui vẻ dạo bước trong thành, ngắm nhìn cảnh phú quý huy hoàng của đô thị.

Verse 22

तयोस्तद् अद्भुतं वीर्यं निर्शाम्य पुरवासिनः । तेजः प्रागल्भ्यं रूपं च मनीरे विभुद्दोत्थौ ॥ २२ ॥

Chứng kiến kỳ công lạ lùng của Kṛṣṇa và Balarāma, cùng sức mạnh, khí phách và vẻ đẹp của Hai Ngài, dân thành nghĩ rằng Hai Ngài hẳn là hai vị thiên thần tối thắng.

Verse 23

तयोर्विचरतो: स्वैरमादित्योऽस्तमुपेयिवान् । कृष्णरामौ वृतौ गोपै: पुराच्छकटमीयतु: ॥ २३ ॥

Khi Hai Ngài thong dong dạo bước theo ý mình, mặt trời bắt đầu lặn. Vì thế Kṛṣṇa và Balarāma cùng các cậu bé chăn bò rời thành, trở về trại xe của dân mục đồng.

Verse 24

गोप्यो मुकुन्दविगमे विरहातुरा याआशासताशिष ऋता मधुपुर्यभूवन् । सम्पश्यतां पुरुषभूषणगात्रलक्ष्मींहित्वेतरान् नु भजतश्चकमेऽयनं श्री: ॥ २४ ॥

Khi Mukunda (Kṛṣṇa) rời Vṛndāvana, các gopī đau đớn vì ly biệt đã tiên báo rằng dân Mathurā sẽ hưởng nhiều phúc lành. Nay lời ấy thành sự thật, vì họ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp thân thể của Kṛṣṇa, viên ngọc giữa loài người. Quả thật, Nữ thần Śrī (Lakṣmī) cũng khao khát nương tựa nơi vẻ đẹp ấy, đến mức rời bỏ bao người khác dù họ thờ phụng nàng.

Verse 25

अवनिक्ताङ्‍‍‍‍‍घ्रियुगलौ भुक्त्वा क्षीरोपसेचनम् । ऊषतुस्तां सुखं रात्रिं ज्ञात्वा कंसचिकीर्षितम् ॥ २५ ॥

Sau khi đôi chân của Kṛṣṇa và Balarāma được rửa sạch, Hai Đấng Chúa tể dùng cơm với sữa. Rồi dù biết ý đồ của Kaṁsa, Hai Ngài vẫn an nhiên nghỉ đêm tại đó.

Verse 26

कंसस्तु धनुषो भङ्गं रक्षिणां स्वबलस्य च । वधं निशम्य गोविन्दरामविक्रीडितं परम् ॥ २६ ॥ दीर्घप्रजागरो भीतो दुर्निमित्तानि दुर्मति: । बहून्यचष्टोभयथा मृत्योर्दौत्यकराणि च ॥ २७ ॥

Còn Kaṁsa độc ác thì kinh hãi khi nghe rằng Govinda và Rāma đã bẻ gãy cây cung và giết lính canh cùng quân sĩ của hắn, như chỉ là trò đùa. Hắn thức rất lâu; và cả lúc tỉnh lẫn trong mộng, hắn thấy vô số điềm dữ, như những sứ giả của tử thần.

Verse 27

कंसस्तु धनुषो भङ्गं रक्षिणां स्वबलस्य च । वधं निशम्य गोविन्दरामविक्रीडितं परम् ॥ २६ ॥ दीर्घप्रजागरो भीतो दुर्निमित्तानि दुर्मति: । बहून्यचष्टोभयथा मृत्योर्दौत्यकराणि च ॥ २७ ॥

Nghe tin Govinda—Śrī Kṛṣṇa và Balarāma—đã bẻ gãy cây cung và giết các lính canh cùng quân sĩ của mình như chỉ là một trò đùa, vua ác Kaṁsa kinh hãi tột độ. Hắn thức rất lâu, và cả khi thức lẫn khi mơ đều thấy vô số điềm dữ, như những sứ giả của tử thần.

Verse 28

अदर्शनं स्वशिरस: प्रतिरूपे च सत्यपि । असत्यपि द्वितीये च द्वैरूप्यं ज्योतिषां तथा ॥ २८ ॥ छिद्रप्रतीतिश्छायायां प्राणघोषानुपश्रुति: । स्वर्णप्रतीतिर्वृक्षेषु स्वपदानामदर्शनम् ॥ २९ ॥ स्वप्ने प्रेतपरिष्वङ्ग: खरयानं विषादनम् । यायान्नलदमाल्येकस्तैलाभ्यक्तो दिगम्बर: ॥ ३० ॥ अन्यानि चेत्थं भूतानि स्वप्नजागरितानि च । पश्यन् मरणसन्त्रस्तो निद्रां लेभे न चिन्तया ॥ ३१ ॥

Khi nhìn vào hình phản chiếu, hắn không thấy đầu mình; vô cớ trăng và sao hiện ra thành đôi. Hắn thấy như có lỗ thủng trong bóng mình; không nghe được tiếng hơi thở sinh mệnh; cây cối như phủ ánh vàng; và dấu chân mình cũng không thấy. Trong mộng, hắn bị ma quỷ ôm chặt, cưỡi lừa và uống độc; lại thấy một kẻ trần truồng bôi dầu, đeo vòng hoa nalada đi ngang qua. Thấy những điềm dữ ấy cả lúc mơ lẫn lúc thức, Kaṁsa run sợ trước cái chết và vì lo âu nên không thể ngủ.

Verse 29

अदर्शनं स्वशिरस: प्रतिरूपे च सत्यपि । असत्यपि द्वितीये च द्वैरूप्यं ज्योतिषां तथा ॥ २८ ॥ छिद्रप्रतीतिश्छायायां प्राणघोषानुपश्रुति: । स्वर्णप्रतीतिर्वृक्षेषु स्वपदानामदर्शनम् ॥ २९ ॥ स्वप्ने प्रेतपरिष्वङ्ग: खरयानं विषादनम् । यायान्नलदमाल्येकस्तैलाभ्यक्तो दिगम्बर: ॥ ३० ॥ अन्यानि चेत्थं भूतानि स्वप्नजागरितानि च । पश्यन् मरणसन्त्रस्तो निद्रां लेभे न चिन्तया ॥ ३१ ॥

Hắn thấy như có lỗ thủng trong bóng mình; không nghe được tiếng hơi thở sinh mệnh; cây cối như phủ ánh vàng; và dấu chân mình cũng không thấy. Kaṁsa xem tất cả là điềm dữ báo hiệu cái chết.

Verse 30

अदर्शनं स्वशिरस: प्रतिरूपे च सत्यपि । असत्यपि द्वितीये च द्वैरूप्यं ज्योतिषां तथा ॥ २८ ॥ छिद्रप्रतीतिश्छायायां प्राणघोषानुपश्रुति: । स्वर्णप्रतीतिर्वृक्षेषु स्वपदानामदर्शनम् ॥ २९ ॥ स्वप्ने प्रेतपरिष्वङ्ग: खरयानं विषादनम् । यायान्नलदमाल्येकस्तैलाभ्यक्तो दिगम्बर: ॥ ३० ॥ अन्यानि चेत्थं भूतानि स्वप्नजागरितानि च । पश्यन् मरणसन्त्रस्तो निद्रां लेभे न चिन्तया ॥ ३१ ॥

Trong mộng, hắn bị ma quỷ ôm chặt, cưỡi lừa và uống độc; lại thấy một kẻ trần truồng bôi dầu, đeo vòng hoa nalada đi ngang qua. Những cảnh mộng ấy càng làm Kaṁsa tăng thêm nỗi sợ chết.

Verse 31

अदर्शनं स्वशिरस: प्रतिरूपे च सत्यपि । असत्यपि द्वितीये च द्वैरूप्यं ज्योतिषां तथा ॥ २८ ॥ छिद्रप्रतीतिश्छायायां प्राणघोषानुपश्रुति: । स्वर्णप्रतीतिर्वृक्षेषु स्वपदानामदर्शनम् ॥ २९ ॥ स्वप्ने प्रेतपरिष्वङ्ग: खरयानं विषादनम् । यायान्नलदमाल्येकस्तैलाभ्यक्तो दिगम्बर: ॥ ३० ॥ अन्यानि चेत्थं भूतानि स्वप्नजागरितानि च । पश्यन् मरणसन्त्रस्तो निद्रां लेभे न चिन्तया ॥ ३१ ॥

Thấy nhiều điềm dữ như thế cả lúc mơ lẫn lúc thức, Kaṁsa run rẩy vì sợ cái chết. Vì lo âu, hắn không thể ngủ được.

Verse 32

व्युष्टायां निशि कौरव्य सूर्ये चाद्‌भ्य: समुत्थिते । कारयामास वै कंसो मल्लक्रीडामहोत्सवम् ॥ ३२ ॥

Khi đêm đã qua, hỡi Kauravya, và mặt trời lại vươn lên từ làn nước, Kaṁsa liền sắp đặt đại lễ hội đấu vật long trọng.

Verse 33

आनर्चु: पुरुषा रङ्गं तूर्यभेर्यश्च जघ्निरे । मञ्चाश्चालङ्कृता: स्रग्भि: पताकाचैलतोरणै: ॥ ३३ ॥

Người của nhà vua làm lễ cúng tế đấu trường, nổi trống kèn vang dậy, và trang hoàng khán đài bằng vòng hoa, cờ phướn, dải lụa và cổng vòm.

Verse 34

तेषु पौरा जानपदा ब्रह्मक्षत्रपुरोगमा: । यथोपजोषं विविशू राजानश्च कृतासना: ॥ ३४ ॥

Trên các khán đài ấy, dân thành và dân các vùng phụ cận, dẫn đầu bởi các brāhmaṇa và kṣatriya, tùy ý bước vào và ngồi an nhiên; các vua khách được dành chỗ ngồi đặc biệt.

Verse 35

कंस: परिवृतोऽमात्यै राजमञ्च उपाविशत् । मण्डलेश्वरमध्यस्थो हृदयेन विदूयता ॥ ३५ ॥

Được các đại thần vây quanh, Kaṁsa ngồi trên đài vương giả; nhưng dù ở giữa các chư hầu, lòng hắn vẫn run rẩy bất an.

Verse 36

वाद्यमानेषु तूर्येषु मल्लतालोत्तरेषु च । मल्ला: स्वलङ्कृता: द‍ृप्ता: सोपाध्याया: समासत ॥ ३६ ॥

Khi nhạc khí vang rền theo nhịp điệu thích hợp cho đấu vật, các đô vật trang sức lộng lẫy, đầy kiêu hãnh, cùng các huấn luyện sư bước vào đấu trường rồi ngồi xuống.

Verse 37

चाणूरो मुष्टिक: कूट: शलस्तोशल एव च । त आसेदुरुपस्थानं वल्गुवाद्यप्रहर्षिता: ॥ ३७ ॥

Hứng khởi bởi tiếng nhạc êm dịu, Canura, Muṣṭika, Kūṭa, Śala và Tośala ngồi xuống trên thảm đấu của võ đài vật.

Verse 38

नन्दगोपादयो गोपा भोजराजसमाहुता: । निवेदितोपायनास्त एकस्मिन्मञ्च आविशन् ॥ ३८ ॥

Được vua Bhoja triệu mời, Nanda Mahārāja và các mục đồng dâng lễ vật rồi ngồi vào một khán đài.