Adhyaya 34

Verse 1

श्रीशुक उवाच एकदा देवयात्रायां गोपाला जातकौतुका: । अनोभिरनडुद्युक्तै: प्रययुस्तेऽम्बिकावनम् ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Một hôm, các mục đồng hân hoan đi devayātrā (hành hương thờ Śiva), lên xe bò kéo và khởi hành đến rừng Ambikā.

Verse 2

तत्र स्‍नात्वा सरस्वत्यां देवं पशुपतिं विभुम् । आनर्चुरर्हणैर्भक्त्या देवीं च नृपतेऽम्बिकाम् ॥ २ ॥

Tâu Đại vương, đến nơi họ tắm trong sông Sarasvatī, rồi với lòng sùng kính và đủ lễ vật, họ thờ phụng Đấng Paśupati hùng vĩ (Śiva) cùng phối ngẫu của Ngài là Nữ thần Ambikā.

Verse 3

गावो हिरण्यं वासांसि मधु मध्वन्नमाद‍ृता: । ब्राह्मणेभ्यो ददु: सर्वे देवो न: प्रीयतामिति ॥ ३ ॥

Họ kính cẩn dâng cho các brāhmaṇa bò, vàng, y phục và ngũ cốc đã nấu trộn mật ong; rồi cầu nguyện: “Nguyện vị thần của chúng con hoan hỷ.”

Verse 4

ऊषु: सरस्वतीतीरे जलं प्राश्य यतव्रता: । रजनीं तां महाभागा नन्दसुनन्दकादय: ॥ ४ ॥

Nanda, Sunandaka và các mục đồng phước lành khác đã qua đêm ấy bên bờ Sarasvatī. Họ nghiêm trì giới nguyện, nhịn ăn và chỉ uống nước.

Verse 5

कश्चिन्महानहिस्तस्मिन् विपिनेऽतिबुभुक्षित: । यद‍ृच्छयागतो नन्दं शयानमुरगोऽग्रसीत् ॥ ५ ॥

Trong đêm, giữa lùm cây ấy xuất hiện một con rắn khổng lồ vô cùng đói. Nó trườn sát bụng đến chỗ Nanda Mahārāja đang ngủ và bắt đầu nuốt ngài.

Verse 6

स चुक्रोशाहिना ग्रस्त: कृष्ण कृष्ण महानयम् । सर्पो मां ग्रसते तात प्रपन्नं परिमोचय ॥ ६ ॥

Bị con rắn siết nuốt, Nanda Mahārāja kêu lớn: “Kṛṣṇa! Kṛṣṇa! Con yêu dấu của ta! Con rắn khổng lồ này đang nuốt ta. Ta đã quy phục nơi Ngài; xin cứu thoát ta!”

Verse 7

तस्य चाक्रन्दितं श्रुत्वा गोपाला: सहसोत्थिता: । ग्रस्तं च द‍ृष्ट्वा विभ्रान्ता: सर्पं विव्यधुरुल्मुकै: ॥ ७ ॥

Nghe tiếng kêu của Nanda, các mục đồng lập tức bật dậy. Thấy ngài đang bị nuốt, họ hoảng hốt và dùng đuốc cháy rực đánh con rắn.

Verse 8

अलातैर्दह्यमानोऽपि नामुञ्चत्तमुरङ्गम: । तमस्पृशत्पदाभ्येत्य भगवान्सात्वतां पति: ॥ ८ ॥

Dù bị đuốc lửa thiêu đốt, con rắn vẫn không nhả Nanda Mahārāja. Khi ấy, Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, Chúa tể của các tín đồ, đến nơi và chạm con rắn bằng bàn chân thiêng của Ngài.

Verse 9

स वै भगवत: श्रीमत्पादस्पर्शहताशुभ: । भेजे सर्पवपुर्हित्वा रूपं विद्याधरार्चितम् ॥ ९ ॥

Nhờ được bàn chân vinh diệu của Bhagavān chạm đến, mọi quả báo tội lỗi của con rắn đều bị tiêu trừ. Nó liền bỏ thân rắn và hiện ra trong hình tướng một Vidyādhara đáng được tôn kính.

Verse 10

तमपृच्छद् धृषीकेश: प्रणतं समवस्थितम् । दीप्यमानेन वपुषा पुरुषं हेममालिनम् ॥ १० ॥

Bấy giờ Đấng Tối Thượng Hṛṣīkeśa hỏi vị ấy, người đang đứng trước Ngài với đầu cúi xuống, thân thể rực sáng chói lòa và được trang sức bằng những chuỗi vòng vàng.

Verse 11

को भवान् परया लक्ष्म्या रोचतेऽद्भ‍ुतदर्शन: । कथं जुगुप्सितामेतां गतिं वा प्रापितोऽवश: ॥ ११ ॥

[Chúa Kṛṣṇa phán:] Thưa ngài, ngài thật kỳ diệu, rực sáng bởi vẻ đẹp lớn lao. Ngài là ai? Và ai đã ép ngài phải mang thân rắn đáng sợ này?

Verse 12

सर्प उवाच अहं विद्याधर: कश्चित्सुदर्शन इति श्रुत: । श्रिया स्वरूपसम्पत्त्या विमानेनाचरन् दिश: ॥ १२ ॥ ऋषीन् विरूपाङ्गिरस: प्राहसं रूपदर्पित: । तैरिमां प्रापितो योनिं प्रलब्धै: स्वेन पाप्मना ॥ १३ ॥

Con rắn đáp: Ta là một Vidyādhara tên Sudarśana, vốn nổi danh. Nhờ phú quý và sắc tướng, ta thường cưỡi phi thuyền du hành khắp các phương. Một lần thấy vài vị hiền triết thuộc dòng Aṅgirā có dung mạo thô mộc, vì kiêu mạn về vẻ đẹp của mình ta đã chế nhạo họ; do tội ấy, họ khiến ta rơi vào thân phận hèn kém này.

Verse 13

सर्प उवाच अहं विद्याधर: कश्चित्सुदर्शन इति श्रुत: । श्रिया स्वरूपसम्पत्त्या विमानेनाचरन् दिश: ॥ १२ ॥ ऋषीन् विरूपाङ्गिरस: प्राहसं रूपदर्पित: । तैरिमां प्रापितो योनिं प्रलब्धै: स्वेन पाप्मना ॥ १३ ॥

Con rắn đáp: Ta là một Vidyādhara tên Sudarśana, vốn nổi danh. Nhờ phú quý và sắc tướng, ta thường cưỡi phi thuyền du hành khắp các phương. Một lần thấy vài vị hiền triết thuộc dòng Aṅgirā có dung mạo thô mộc, vì kiêu mạn về vẻ đẹp của mình ta đã chế nhạo họ; do tội ấy, họ khiến ta rơi vào thân phận hèn kém này.

Verse 14

शापो मेऽनुग्रहायैव कृतस्तै: करुणात्मभि: । यदहं लोकगुरुणा पदा स्पृष्टो हताशुभ: ॥ १४ ॥

Lời nguyền của các hiền triết đầy lòng từ ấy thật ra là để ban ân cho ta; vì nay ta đã được bàn chân của bậc Thầy tâm linh của muôn cõi chạm đến, nên mọi điều bất tường đều tiêu tan.

Verse 15

तं त्वाहं भवभीतानां प्रपन्नानां भयापहम् । आपृच्छे शापनिर्मुक्त: पादस्पर्शादमीवहन् ॥ १५ ॥

Lạy Chúa tể! Ngài xua tan mọi sợ hãi cho những ai khiếp sợ cõi đời mà nương tựa nơi Ngài. Nhờ chạm vào chân sen của Ngài, con đã được giải khỏi lời nguyền của các hiền triết; Đấng diệt khổ, xin cho con trở về cõi của mình.

Verse 16

प्रपन्नोऽस्मि महायोगिन् महापुरुष सत्पते । अनुजानीहि मां देव सर्वलोकेश्वरेश्वर ॥ १६ ॥

Lạy bậc Đại Du-gi, bậc Đại Nhân, Chúa của các tín đồ! Con xin quy phục nơi Ngài. Lạy Thượng Đế, Chúa tể của mọi chúa tể trong muôn cõi, xin truyền dạy con theo ý Ngài.

Verse 17

ब्रह्मदण्डाद्विमुक्तोऽहं सद्यस्तेऽच्युत दर्शनात् । यन्नाम गृह्णन्नखिलान् श्रोतृनात्मानमेव च । सद्य: पुनाति किं भूयस्तस्य स्पृष्ट: पदा हि ते ॥ १७ ॥

Lạy Đấng Bất Thoái (Acyuta), chỉ nhờ được thấy Ngài mà con lập tức thoát khỏi hình phạt của các bà-la-môn. Ai xưng tụng thánh danh Ngài thì thanh tịnh hóa người nghe và chính mình ngay tức khắc; huống chi được chạm vào chân sen của Ngài lại càng lợi lạc biết bao!

Verse 18

इत्यनुज्ञाप्य दाशार्हं परिक्रम्याभिवन्द्य च । सुदर्शनो दिवं यात: कृच्छ्रान्नन्दश्च मोचित: ॥ १८ ॥

Như vậy, sau khi được Śrī Kṛṣṇa (Dāśārha) cho phép, thiên thần Sudarśana đi nhiễu quanh Ngài, cúi lạy đảnh lễ rồi trở về cõi trời của mình. Nanda Mahārāja cũng được cứu khỏi hiểm nạn.

Verse 19

निशाम्य कृष्णस्य तदात्मवैभवं व्रजौकसो विस्मितचेतसस्तत: । समाप्य तस्मिन् नियमं पुनर्व्रजं नृपाययुस्तत् कथयन्त आद‍ृता: ॥ १९ ॥

Thấy quyền năng huy hoàng tự thân của Śrī Kṛṣṇa, dân Vraja vô cùng kinh ngạc. Tâu Đại vương, rồi họ hoàn tất nghi thức thờ phụng Śiva và trở về Vraja; dọc đường họ kính cẩn thuật lại những kỳ công đầy uy lực của Kṛṣṇa.

Verse 20

कदाचिदथ गोविन्दो रामश्चाद्भ‍ुतविक्रम: । विजह्रतुर्वने रात्र्यां मध्यगौ व्रजयोषिताम् ॥ २० ॥

Có lần vào ban đêm trong rừng, Đức Govinda và Balarāma, bậc làm nên kỳ công phi thường, vui đùa giữa các thiếu nữ Vraja.

Verse 21

उपगीयमानौ ललितं स्त्रीजनैर्बद्धसौहृदै: । स्वलङ्कृतानुलिप्ताङ्गौ स्रग्विनौ विरजोऽम्बरौ ॥ २१ ॥

Những phụ nữ gắn bó bởi tình mến đã dịu dàng ca ngợi vinh quang của Hai Ngài; Kṛṣṇa và Balarāma đeo vòng hoa, mặc y phục tinh khiết, thân thể được trang sức và xức hương thơm.

Verse 22

निशामुखं मानयन्तावुदितोडुपतारकम् । मल्लिकागन्धमत्तालि जुष्टं कुमुदवायुना ॥ २२ ॥

Hai Ngài tán thán lúc đêm xuống, được báo hiệu bởi trăng lên và sao hiện; làn gió mát thơm hương sen, cùng đàn ong say mùi hoa nhài vo ve.

Verse 23

जगतु: सर्वभूतानां मन:श्रवणमङ्गलम् । तौ कल्पयन्तौ युगत्स्वरमण्डलमूर्च्छितम् ॥ २३ ॥

Hai Ngài cất tiếng hát, đồng thời phô bày trọn vẹn mọi cung bậc âm thanh; tiếng hát ấy đem niềm an lạc cát tường cho tai và tâm của muôn loài.

Verse 24

गोप्यस्तद्गीतमाकर्ण्य मूर्च्छिता नाविदन्नृप । स्रंसद्दुकूलमात्मानं स्रस्तकेशस्रजं तत: ॥ २४ ॥

Tâu Đại vương, nghe khúc hát ấy, các gopī sững sờ như ngất lịm; quên cả bản thân, họ không hay y phục mỏng manh đang tuột lơi, tóc và vòng hoa cũng rối bời.

Verse 25

एवं विक्रीडतो: स्वैरं गायतो: सम्प्रमत्तवत् । शङ्खचूड इति ख्यातो धनदानुचरोऽभ्यगात् ॥ २५ ॥

Khi Śrī Kṛṣṇa và Balarāma tùy theo ý ngọt ngào của mình mà vui đùa và ca hát như thể ngà say, thì Śaṅkhacūḍa, kẻ hầu của Kuvera (Dhanada), đã đến nơi ấy.

Verse 26

तयोर्निरीक्षतो राजंस्तन्नाथं प्रमदाजनम् । क्रोशन्तं कालयामास दिश्युदीच्यामशङ्कित: ॥ २६ ॥

Tâu Đại vương, ngay trước mắt hai Đấng Chúa, Śaṅkhacūḍa ngang nhiên lùa các phụ nữ—những người nhận Kṛṣṇa và Balarāma làm Chúa tể—về hướng bắc; họ vừa bị lùa đi vừa kêu khóc gọi Ngài.

Verse 27

क्रोशन्तं कृष्ण रामेति विलोक्य स्वपरिग्रहम् । यथा गा दस्युना ग्रस्ता भ्रातरावन्वधावताम् ॥ २७ ॥

Nghe các tín đồ kêu khóc “Kṛṣṇa! Rāma!” và thấy họ như đàn bò bị kẻ trộm cướp mất, hai anh em liền chạy đuổi theo tên quỷ ấy.

Verse 28

मा भैष्टेत्यभयारावौ शालहस्तौ तरस्विनौ । आसेदतुस्तं तरसा त्वरितं गुह्यकाधमम् ॥ २८ ॥

Hai Đấng Chúa đáp lại: “Đừng sợ!” Rồi cầm những khúc gỗ cây śala trong tay, các Ngài mau chóng đuổi theo kẻ Guhyaka hèn hạ ấy, đang chạy trốn rất nhanh.

Verse 29

स वीक्ष्य तावनुप्राप्तौ कालमृत्यू इवोद्विजन् । विषृज्य स्त्रीजनं मूढ: प्राद्रवज्जीवितेच्छया ॥ २९ ॥

Khi Śaṅkhacūḍa thấy hai Ngài tiến đến như hiện thân của Thời gian và Tử thần, hắn hoảng hốt lo âu. Trong cơn mê muội, hắn bỏ mặc các phụ nữ và chạy trốn để giữ mạng.

Verse 30

तमन्वधावद् गोविन्दो यत्र यत्र स धावति । जिहीर्षुस्तच्छिरोरत्नं तस्थौ रक्षन् स्त्रियो बल: ॥ ३० ॥

Ác quỷ chạy đến đâu, Govinda đuổi theo đến đó, khát khao đoạt lấy viên bảo châu trên mũ miện của nó. Còn Balarāma ở lại bên các phụ nữ để che chở họ.

Verse 31

अविदूर इवाभ्येत्य शिरस्तस्य दुरात्मन: । जहार मुष्टिनैवाङ्ग सहचूडमणिं विभु: ॥ ३१ ॥

Tâu Đại vương, Đấng Toàn Năng đuổi kịp Śaṅkhacūḍa từ rất xa như thể ở ngay gần, rồi chỉ bằng nắm đấm, Ngài lấy đi đầu của kẻ ác ấy cùng với bảo châu trên mũ miện.

Verse 32

शङ्खचूडं निहत्यैवं मणिमादाय भास्वरम् । अग्रजायाददात्प्रीत्या पश्यन्तीनां च योषिताम् ॥ ३२ ॥

Sau khi giết Śaṅkhacūḍa như vậy và lấy viên ngọc rực sáng, Śrī Kṛṣṇa vui mừng trao nó cho anh cả Balarāma, trong khi các gopī đứng nhìn.