Shloka 11
Gopī-Vipralambha: The Search for Kṛṣṇa and the Revelation of Divine Footprints
अप्येणपत्न्युपगत: प्रिययेह गात्रै- स्तन्वन् दृशां सखि सुनिर्वृतिमच्युतो व: । कान्ताङ्गसङ्गकुचकुङ्कुमरञ्जिताया: कुन्दस्रज: कुलपतेरिह वाति गन्ध: ॥ ११ ॥
apy eṇa-patny upagataḥ priyayeha gātrais tanvan dṛśāṁ sakhi su-nirvṛtim acyuto vaḥ kāntāṅga-saṅga-kuca-kuṅkuma-rañjitāyāḥ kunda-srajaḥ kula-pater iha vāti gandhaḥ
Này bạn hiền, hỡi vợ của nai, phải chăng Chúa Acyuta đã đến đây cùng người yêu, ban niềm hoan lạc lớn cho đôi mắt bạn? Quả thật, hương của vòng hoa kunda của Śrī Kṛṣṇa—bậc chủ tể của dòng tộc—đang thổi về đây; vòng hoa ấy đã nhuốm kuṅkuma từ bầu ngực người tình khi Ngài ôm nàng.
Śrīla Viśvanātha Cakravartī provides the following charming commentary on this verse:
FAQs
This verse shows the gopīs inferring Kṛṣṇa’s nearness from subtle signs—especially the fragrance of His kunda-flower garland, now marked by contact with a beloved—revealing their intense, perception-like love in separation.
In their longing, the gopīs imagine Kṛṣṇa delighting even forest creatures; the mention of the doe heightens their sense of separation and jealousy, while also praising Kṛṣṇa’s all-attractive mercy.
By remembering God through “traces” of His presence—names, teachings, sacred places, and devotional habits—one can transform absence into deeper remembrance, humility, and steady bhakti.