Adhyaya 31

Verse 1

मैत्रेय उवाच तत उत्पन्नविज्ञाना आश्वधोक्षजभाषितम् । स्मरन्त आत्मजे भार्यां विसृज्य प्राव्रजन् गृहात् ॥ १ ॥

Hiền thánh Maitreya nói: Sau đó, các Pracetā đạt tri kiến viên mãn trong ý thức tâm linh. Họ liền nhớ đến lời/ân phúc của Đấng Tối Thượng Adhokṣaja, giao cho người vợ trách nhiệm chăm lo người con hoàn hảo, rồi rời nhà bước vào đời sống xuất gia du hành.

Verse 2

दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा । प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद्यत्र जाजलि: ॥ २ ॥

Được thọ dikṣā trong brahma-satra và có trí tuệ thấy Ātman nơi mọi hữu tình, các Pracetā đi đến bờ biển phía tây, nơi vị hiền thánh giải thoát Jājali cư trú. Khi hoàn thiện tri kiến bình đẳng ấy, họ trở nên viên mãn trong ý thức Kṛṣṇa.

Verse 3

तान्निर्जितप्राणमनोवचोद‍ृशो जितासनान् शान्तसमानविग्रहान् । परेऽमले ब्रह्मणि योजितात्मन: सुरासुरेड्यो दद‍ृशे स्म नारद: ॥ ३ ॥

Nhờ thực hành yogāsana, các Pracetā chế ngự prāṇa, tâm, lời nói và cái nhìn hướng ngoại. Bằng prāṇāyāma, họ hoàn toàn thoát khỏi chấp trước vật chất, trở nên an tịnh và quân bình, chuyên chú tâm vào Brahman tối thượng, thanh tịnh. Đúng lúc ấy, đại hiền thánh Nārada—được cả chư thiên lẫn asura tôn kính—đến thăm họ.

Verse 4

तमागतं त उत्थाय प्रणिपत्याभिनन्द्य च । पूजयित्वा यथादेशं सुखासीनमथाब्रुवन् ॥ ४ ॥

Vừa thấy hiền thánh Nārada xuất hiện, các Pracetā liền đứng dậy khỏi āsana. Họ phủ phục đảnh lễ, hoan nghênh và cúng dường đúng phép; rồi khi Nārada an tọa, họ bắt đầu thỉnh hỏi Ngài.

Verse 5

प्रचेतस ऊचु: स्वागतं ते सुरर्षेऽद्य दिष्ट्या नो दर्शनं गत: । तव चङ्‌क्रमणं ब्रह्मन्नभयाय यथा रवे: ॥ ५ ॥

Các Praceta thưa: “Kính chào đón ngài, bậc thiên hiền. Nhờ phúc lớn chúng con hôm nay được diện kiến ngài. Bạch Bà-la-môn, như mặt trời du hành xua tan nỗi sợ do bóng đêm đêm tối, cũng vậy cuộc du hóa của ngài trừ diệt mọi sợ hãi.”

Verse 6

यदादिष्टं भगवता शिवेनाधोक्षजेन च । तद् गृहेषु प्रसक्तानां प्रायश: क्षपितं प्रभो ॥ ६ ॥

Bạch Thầy, những lời chỉ dạy mà Bhagavān Śiva và Đấng Adhokṣaja (Śrī Viṣṇu) ban cho, vì chúng con quá vướng bận việc gia đình nên hầu như đã quên mất.

Verse 7

तन्न: प्रद्योतयाध्यात्मज्ञानं तत्त्वार्थदर्शनम् । येनाञ्जसा तरिष्यामो दुस्तरं भवसागरम् ॥ ७ ॥

Vì vậy xin ngài soi sáng cho chúng con tri thức siêu linh, cái thấy về ý nghĩa chân thật của tattva, nhờ đó chúng con có thể dễ dàng vượt qua biển sinh tử khó vượt này.

Verse 8

मैत्रेय उवाच इति प्रचेतसां पृष्टो भगवान्नारदो मुनि: । भगवत्युत्तमश्लोक आविष्टात्माब्रवीन्नृपान् ॥ ८ ॥

Maitreya nói: “Này Vidura, được các Praceta thỉnh hỏi như vậy, hiền thánh Nārada—đại bhakta luôn chìm trong niệm tưởng về Uttamaśloka, Đấng Tối Thượng—bắt đầu đáp lời các vị vua.”

Verse 9

नारद उवाच तज्जन्म तानि कर्माणि तदायुस्तन्मनो वच: । नृणां येन हि विश्वात्मा सेव्यते हरिरीश्वर: ॥ ९ ॥

Nārada nói: “Khi một hữu tình sinh ra để phụng sự bằng bhakti đối với Hari—Đấng Tối Thượng, Chủ Tể, Linh Hồn của vũ trụ—thì sự sinh, mọi hành nghiệp, tuổi thọ, tâm ý và lời nói của người ấy đều thật sự viên mãn.”

Verse 10

किं जन्मभिस्त्रिभिर्वेह शौक्रसावित्रयाज्ञिकै: । कर्मभिर्वा त्रयीप्रोक्तै: पुंसोऽपि विबुधायुषा ॥ १० ॥

Dù có ba lần sinh—śaukra, sāvitra, yājñika—cùng nghiệp theo Veda và thọ mạng như chư thiên, nếu không phụng sự Chúa Tối Thượng thì tất cả đều vô ích.

Verse 11

श्रुतेन तपसा वा किं वचोभिश्चित्तवृत्तिभि: । बुद्ध्या वा किं निपुणया बलेनेन्द्रियराधसा ॥ ११ ॥

Không có phụng sự bhakti, thì nghe kinh, khổ hạnh, sức mạnh lời nói, suy luận của tâm, trí tuệ cao, sức lực và năng lực giác quan có nghĩa gì?

Verse 12

किं वा योगेन साङ्ख्येन न्यासस्वाध्याययोरपि । किं वा श्रेयोभिरन्यैश्च न यत्रात्मप्रदो हरि: ॥ १२ ॥

Nếu không nhận ra Hari, Đấng ban tự ngã, thì yoga, sāṅkhya, xuất gia, tự học kinh Veda và mọi phương tiện tốt lành khác đều vô ích.

Verse 13

श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थत: । सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मात्मद: प्रिय: ॥ १३ ॥

Thật vậy, đích đến của mọi điều cát tường là tự chứng ngộ; và đối với mọi loài, Hari là Linh hồn của linh hồn, Đấng ban ngã chân thật, và Đấng chí ái.

Verse 14

यथा तरोर्मूलनिषेचनेन तृप्यन्ति तत्स्कन्धभुजोपशाखा: । प्राणोपहाराच्च यथेन्द्रियाणां तथैव सर्वार्हणमच्युतेज्या ॥ १४ ॥

Như tưới nước vào gốc cây làm no đủ thân, cành và nhánh; như dâng thức ăn vào dạ dày làm sinh động các giác quan và chi thể; cũng vậy, chỉ cần thờ phụng Acyuta bằng bhakti thì mọi sự cúng dường đều được viên mãn.

Verse 15

यथैव सूर्यात्प्रभवन्ति वार: पुनश्च तस्मिन्प्रविशन्ति काले । भूतानि भूमौ स्थिरजङ्गमानि तथा हरावेव गुणप्रवाह: ॥ १५ ॥

Như vào mùa mưa, nước sinh ra từ mặt trời, và đến mùa hè, chính nước ấy theo thời gian lại được mặt trời hấp thụ; cũng vậy, mọi loài hữu tình, động hay bất động, sinh từ đất và cuối cùng trở về đất thành bụi. Cũng thế, vạn vật phát xuất từ Đấng Tối Thượng, Śrī Hari, và theo thời gian lại nhập vào Ngài.

Verse 16

एतत्पदं तज्जगदात्मन: परं सकृद्विभातं सवितुर्यथा प्रभा । यथासवो जाग्रति सुप्तशक्तयो द्रव्यक्रियाज्ञानभिदाभ्रमात्यय: ॥ १६ ॥

Như ánh nắng không khác mặt trời, sự hiển lộ của vũ trụ cũng không khác Đấng Tối Thượng, Linh hồn của vạn giới; vì thế Ngài thấm khắp trong tạo hóa này. Như các năng lực giác quan khi thức thì hiện hành, còn khi ngủ thì không biểu lộ, vũ trụ này cũng dường như khác mà lại không khác với Đấng Tối Thượng.

Verse 17

यथा नभस्यभ्रतम:प्रकाशा भवन्ति भूपा न भवन्त्यनुक्रमात् । एवं परे ब्रह्मणि शक्तयस्त्वमू रजस्तम:सत्त्वमिति प्रवाह: ॥ १७ ॥

Hỡi các bậc vương giả, như trên trời khi thì mây, khi thì bóng tối, khi thì ánh sáng lần lượt hiện ra, cũng vậy trong Tuyệt Đối Tối Thượng, các năng lực rajas, tamas và sattva tuôn chảy: lúc hiện, lúc ẩn.

Verse 18

तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् । स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाह- मात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥

Vì thế, Đấng Tối Thượng—nguyên nhân của mọi nguyên nhân—chính là Siêu Hồn của mọi hữu thể, là Thời gian, là Pradhāna (tự nhiên vật chất), là Purusha và là Chúa Tể tối cao. Bằng hào quang của chính Ngài, Ngài dập tắt dòng chảy của các guna và đứng ngoài mọi tương tác, làm chủ Prakriti. Do đó, hãy phụng sự bhakti trực tiếp Ngài, với tâm niệm rằng về phẩm tính linh thiêng, mình đồng bản chất với Ngài.

Verse 19

दयया सर्वभूतेषु सन्तुष्ट्या येन केन वा । सर्वेन्द्रियोपशान्त्या च तुष्यत्याशु जनार्दन: ॥ १९ ॥

Bằng lòng từ bi với mọi chúng sinh, bằng sự tri túc dù trong hoàn cảnh nào, và bằng việc chế ngự các giác quan khỏi hưởng thụ, người ta rất nhanh làm hài lòng Janārdana, Đấng Tối Thượng.

Verse 20

अपहतसकलैषणामलात्म- न्यविरतमेधितभावनोपहूत: । निजजनवशगत्वमात्मनोऽय- न्न सरति छिद्रवदक्षर: सतां हि ॥ २० ॥

Khi đã gột sạch mọi dục vọng vật chất, các tín đồ thoát khỏi ô nhiễm của tâm trí. Vì thế họ luôn tưởng niệm Thượng Đế và khẩn cầu Ngài bằng lòng sùng kính tha thiết. Đấng Bhagavan, biết mình chịu sự ràng buộc bởi tình yêu của tín đồ, không rời họ dù chỉ một sát-na, như bầu trời trên cao không bao giờ khuất mất.

Verse 21

न भजति कुमनीषिणां स इज्यां हरिरधनात्मधनप्रियो रसज्ञ: । श्रुतधनकुलकर्मणां मदैर्ये विदधति पापमकिञ्चनेषु सत्सु ॥ २१ ॥

Hari, Đấng thấu vị của bhakti, không chấp nhận sự tế lễ của kẻ trí tuệ lệch lạc; Ngài yêu mến những tín đồ vô sở hữu, nhưng mãn nguyện vì tài sản duy nhất của họ là phụng sự bhakti cho Chúa. Những kẻ kiêu căng vì học vấn, giàu sang, dòng dõi và nghiệp quả thường chế nhạo các bậc hiền thiện giản dị; dù họ có thờ phụng, Thượng Đế cũng không thọ nhận.

Verse 22

श्रियमनुचरतीं तदर्थिनश्च द्विपदपतीन् विबुधांश्च यत्स्वपूर्ण: । न भजति निजभृत्यवर्गतन्त्र: कथममुमुद्विसृजेत्पुमान् कृतज्ञ: ॥ २२ ॥

Dẫu tự mãn viên đầy, Bhagavan vẫn trở nên lệ thuộc vào các tín đồ, vì Ngài chịu sự chi phối của đoàn thể người phụng sự. Ngài chẳng màng đến Śrī (Lakṣmī), cũng chẳng đoái hoài các vua chúa và chư thiên chạy theo ân huệ của Śrī. Vậy ai là người thật sự biết ơn mà lại không thờ phụng Đấng Tối Thượng, Đấng dễ bị chinh phục bởi bhakti như thế?

Verse 23

मैत्रेय उवाच इति प्रचेतसो राजन्नन्याश्च भगवत्कथा: । श्रावयित्वा ब्रह्मलोकं ययौ स्वायम्भुवो मुनि: ॥ २३ ॥

Đại hiền Maitreya tiếp lời: Hỡi vua Vidura, Śrī Nārada Muni, con của Brahmā, đã kể cho các Pracetā những câu chuyện này và nhiều chuyện khác về mối liên hệ với Bhagavan. Sau đó, ngài trở về Brahmaloka.

Verse 24

तेऽपि तन्मुखनिर्यातं यशो लोकमलापहम् । हरेर्निशम्य तत्पादं ध्यायन्तस्तद्गतिं ययु: ॥ २४ ॥

Nghe từ miệng Nārada những vinh quang của Hari, vốn xua tan mọi điềm dữ của thế gian, các Pracetā cũng khởi lòng gắn bó với Bhagavan. Chuyên tâm thiền niệm nơi đôi chân sen của Ngài, họ tiến đến đích tối hậu.

Verse 25

एतत्तेऽभिहितं क्षत्तर्यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । प्रचेतसां नारदस्य संवादं हरिकीर्तनम् ॥ २५ ॥

Hỡi Vidura (kṣattā), mọi điều ông hỏi ta đã nói hết. Cuộc đối thoại giữa Nārada và các Pracetā—một bản kīrtana ca ngợi Hari và vinh quang của Chúa—ta đã thuật lại trong khả năng của mình.

Verse 26

श्रीशुक उवाच य एष उत्तानपदो मानवस्यानुवर्णित: । वंश: प्रियव्रतस्यापि निबोध नृपसत्तम ॥ २६ ॥

Śukadeva nói: Hỡi bậc vương tối thượng Parīkṣit, ta đã kể xong dòng dõi của Uttānapāda, trưởng tử của Svāyambhuva Manu. Nay ta sẽ thuật về hành trạng của hậu duệ Priyavrata; xin hãy lắng nghe chăm chú.

Verse 27

यो नारदादात्मविद्यामधिगम्य पुनर्महीम् । भुक्त्वा विभज्य पुत्रेभ्य ऐश्वरं समगात्पदम् ॥ २७ ॥

Dù Mahārāja Priyavrata đã thọ nhận ātma-vidyā từ hiền triết Nārada, ngài vẫn trị vì địa cầu. Sau khi hưởng thụ phú quý và quyền lực, ngài chia gia nghiệp cho các con, rồi đạt địa vị tối thượng để trở về nhà, trở về cõi Thượng Đế.

Verse 28

इमां तु कौषारविणोपवर्णितां क्षत्ता निशम्याजितवादसत्कथाम् । प्रवृद्धभावोऽश्रुकलाकुलो मुने- र्दधार मूर्ध्ना चरणं हृदा हरे: ॥ २८ ॥

Tâu Đại vương, khi nghe những lời siêu việt về Ajita—Đấng Tối Thượng—do hiền triết Maitreya Kausāravi giảng, Vidura tràn ngập xuất thần. Mắt đẫm lệ, ông lập tức phủ phục nơi chân sen của vị thầy tâm linh và an trú Hari trong tận đáy tim mình.

Verse 29

विदुर उवाच सोऽयमद्य महायोगिन् भवता करुणात्मना । दर्शितस्तमस: पारो यत्राकिञ्चनगो हरि: ॥ २९ ॥

Vidura thưa: Ôi bậc đại du-già, ôi vị bhakta tối thượng, nhờ lòng từ bi vô cớ của ngài, hôm nay ta được chỉ bày con đường giải thoát khỏi thế giới u tối này. Theo con đường ấy, người trở nên vô sở hữu sẽ trở về thánh địa của Hari—trở về với Thượng Đế.

Verse 30

श्रीशुक उवाच इत्यानम्य तमामन्‍त्र्य विदुरो गजसाह्वयम् । स्वानां दिद‍ृक्षु: प्रययौ ज्ञातीनां निर्वृताशय: ॥ ३० ॥

Śrī Śukadeva nói: Sau khi đảnh lễ đại hiền triết Maitreya và xin phép, Vidura lên đường đến Gajasāhvaya, tức Hastināpura, để thăm quyến thuộc; nhưng tâm ông đã an nhiên, không còn dục vọng vật chất.

Verse 31

एतद्य: श‍ृणुयाद्राजन् राज्ञां हर्यर्पितात्मनाम् । आयुर्धनं यश: स्वस्ति गतिमैश्वर्यमाप्नुयात् ॥ ३१ ॥ ऋषभ उवाच नायं देहो देहभाजां नृलोके कष्टान् कामानर्हते विड्भुजां ये । तपो दिव्यं पुत्रका येन सत्त्वं शुद्ध्येद्यस्माद् ब्रह्मसौख्यं त्वनन्तम् ॥ १ ॥

Hỡi Đức Vua, ai lắng nghe những đề tài về các vị vua đã hoàn toàn dâng hiến bản thân cho Śrī Hari sẽ dễ dàng đạt được thọ mạng dài lâu, tài sản, danh tiếng, phúc lành; và cuối cùng có cơ hội trở về Thánh cảnh của Thượng Đế cùng sự vinh hiển.