Srimad Bhagavatam — Chaturtha Skandha, Shloka 35
Nārada Explains the Allegory of King Purañjana
Deha–Indriya–Manaḥ Mapping and the Remedy of Bhakti
अर्थे ह्यविद्यमानेऽपि संसृतिर्न निवर्तते । मनसा लिङ्गरूपेण स्वप्ने विचरतो यथा ॥ ३५ ॥
arthe hy avidyamāne ’pi saṁsṛtir na nivartate manasā liṅga-rūpeṇa svapne vicarato yathā
Dù đối tượng ấy thật ra không hiện hữu, vòng luân hồi vẫn chưa dừng; như trong mộng, tâm lang thang với hình tướng vi tế. Ta khổ vì thấy hổ trong mơ hay thấy rắn trong ảo ảnh, nhưng thực không có hổ cũng chẳng có rắn; khổ đau do sự tạo tác vi tế ấy, và không thể lắng dịu nếu chưa tỉnh khỏi giấc mộng.
As stated in the Vedas, the living entity is always separate from two kinds of material bodies — the subtle and the gross. All our sufferings are due to these material bodies. This is explained in Bhagavad-gītā (2.14) :
FAQs
This verse explains that bondage continues even without a real external object because the mind—carrying subtle impressions—creates experience, like dream-wandering.
To show that suffering and enjoyment can be produced by the subtle mind itself; therefore liberation requires purification of consciousness, not merely changing external circumstances.
Reduce mental fixation and impressions through sādhana—especially hearing and chanting about Bhagavān—so the mind stops recreating anxiety and desire even when triggers are absent.