Srimad Bhagavatam — Chaturtha Skandha, Shloka 9

Dhruva-vaṁśa Continuation: Utkala’s Renunciation, Aṅga’s Sacrifice, and the Birth of Vena

Prelude to Pṛthu

Devanagari script

आत्मानं ब्रह्म निर्वाणं प्रत्यस्तमितविग्रहम् । अवबोधरसैकात्म्यमानन्दमनुसन्ततम् ॥ ८ ॥ अव्यवच्छिन्नयोगाग्निदग्धकर्ममलाशय: । स्वरूपमवरुन्धानो नात्मनोऽन्यं तदैक्षत ॥ ९ ॥

Transliteration

ātmānaṁ brahma-nirvāṇaṁ pratyastamita-vigraham avabodha-rasaikātmyam ānandam anusantatam

Translation

Nhờ mở rộng kiến thức về Đấng Tối Cao Brahman, ngài đã đạt được giải thoát khỏi sự trói buộc của thể xác. Ngọn lửa bhakti-yoga đã thiêu rụi mọi nghiệp chướng, và ngài chỉ nhìn thấy Thượng Đế.

Synonyms

• अव्यवच्छिन्न-योग-अग्नि-दग्ध-कर्म-मल-आशयः: whose store of karmic impurity was burnt by the fire of uninterrupted yoga
• अव्यवच्छिन्न-योग-अग्नि-दग्ध-कर्म-मल-आशयः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अव्यवच्छिन्न (कृदन्त/ppp) + योग (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + दग्ध (कृदन्त/ppp) + कर्म (प्रातिपदिक) + मल (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुपद-तत्पुरुष-समासः: अव्यवच्छिन्नः योगः (uninterrupted yoga) तस्य अग्निः (fire) तेन दग्धम् कर्म-मलम् (burnt impurity of karma) यस्य आशयः (storehouse/latent impressions)

• स्वरूपम्: (his) own true form/nature
• स्वरूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अवरुन्धानः: realizing/attaining
• अवरुन्धानः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अव+रुध् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (Present participle/शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः: अवरुन्धन् = प्राप्तवान्/आवृत्य स्थितः (attaining/realizing, holding fast)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negative particle)

• आत्मनः: of the self
• आत्मनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• अन्यम्: anything else, other (thing)
• अन्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेष्य-लोपे विशेषणप्रयोगः (used substantively)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• ऐक्षत: he saw/perceived
• ऐक्षत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपदी; प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

Purport

These two verses explain the verse in the Bhagavad-gītā (18.54) :

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Brahman realization and nirvana?

This verse describes liberation as the cessation of material identification and the awakening of the self as Brahman, experienced as uninterrupted bliss rooted in pure spiritual awareness.

Who is speaking these teachings in Canto 4 Chapter 13?

Śukadeva Gosvāmī is narrating these realizations within the Bhagavatam’s account of the royal lineage and their spiritual attainments.

Practical application of uninterrupted spiritual awareness in modern life?

Regular sādhana—hearing sacred texts, meditation on the self beyond roles, and disciplined living—helps reduce identification with temporary labels and cultivates steadier inner clarity and peace.