Adhyaya 12

Verse 1

मैत्रेय उवाच ध्रुवं निवृत्तं प्रतिबुद्ध्य वैशसा- दपेतमन्युं भगवान्धनेश्वर: । तत्रागतश्चारणयक्षकिन्नरै: संस्तूयमानो न्यवदत्कृताञ्जलिम् ॥ १ ॥

Đại hiền triết Maitreya nói: Hỡi Vidura, cơn giận của Dhruva Mahārāja đã lắng xuống và ngài hoàn toàn dừng việc sát hại các Yakṣa. Hay tin ấy, Kuvera—vị chủ tể kho tàng đầy phúc lành—đã đến trước Dhruva. Được Yakṣa, Kinnara và Cāraṇa tôn thờ ca tụng, ông nói với Dhruva đang chắp tay cung kính.

Verse 2

धनद उवाच भो भो: क्षत्रियदायाद परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ । यत्त्वं पितामहादेशाद्वैरं दुस्त्यजमत्यज: ॥ २ ॥

Kuvera, chủ tể kho tàng, nói: Hỡi người con kṣatriya vô tội, ta rất hài lòng về con. Vì theo lời dạy của ông nội, con đã từ bỏ mối thù vốn rất khó buông; ta hết sức hoan hỷ với con.

Verse 3

न भवानवधीद्यक्षान्न यक्षा भ्रातरं तव । काल एव हि भूतानां प्रभुरप्ययभावयो: ॥ ३ ॥

Thật ra, con không giết các Yakṣa, và các Yakṣa cũng không giết anh em của con; bởi nguyên nhân tối hậu của sự sinh và diệt nơi muôn loài chính là Thời gian (Kāla), một phương diện của Đấng Tối Thượng.

Verse 4

अहं त्वमित्यपार्था धीरज्ञानात्पुरुषस्य हि । स्वाप्नीवाभात्यतद्ध्यानाद्यया बन्धविपर्ययौ ॥ ४ ॥

Sự lầm chấp “ta” và “ngươi” dựa trên ý niệm thân xác là sản phẩm của vô minh. Nó hiện ra như một giấc mộng hư ảo; và chính vì thế mà trói buộc cùng vòng sinh tử cứ tiếp diễn.

Verse 5

तद्गच्छ ध्रुव भद्रं ते भगवन्तमधोक्षजम् । सर्वभूतात्मभावेन सर्वभूतात्मविग्रहम् ॥ ५ ॥

Hỡi Dhruva, hãy tiến lên; nguyện phúc lành đến với con. Đấng Bhagavān Adhokṣaja, vượt ngoài tầm giác quan, là Paramātmā trong mọi loài và là nơi nương tựa tối hậu; vì vậy hãy quy y nơi Thánh Thể siêu việt của Ngài và khởi sự phụng sự bhakti.

Verse 6

भजस्व भजनीयाङ्‌घ्रि मभवाय भवच्छिदम् । युक्तं विरहितं शक्त्या गुणमय्यात्ममायया ॥ ६ ॥

Vì thế, hãy chuyên tâm phụng thờ Đấng có đôi chân đáng tôn kính; chỉ Ngài mới chặt đứt trói buộc luân hồi. Dẫu liên hệ với năng lực māyā đầy các guṇa, Ngài vẫn siêu nhiên, không vướng mắc vào hoạt động của nàng; mọi sự trong thế gian diễn ra nhờ quyền năng bất khả tư nghị của Ngài.

Verse 7

वृणीहि कामं नृप यन्मनोगतं मत्तस्त्वमौत्तानपदेऽविशङ्कित: । वरं वरार्होऽम्बुजनाभपादयो- रनन्तरं त्वां वयमङ्ग शुश्रुम ॥ ७ ॥

Hỡi vua Dhruva, con của Uttānapāda, hãy không ngần ngại xin ta điều gì trong lòng con mong muốn. Chúng ta đã nghe rằng con luôn phụng sự với tình yêu-bhakti nơi chân sen của Bhagavān Padmanābha; vì vậy con xứng đáng nhận phúc lành.

Verse 8

मैत्रेय उवाच स राजराजेन वराय चोदितो ध्रुवो महाभागवतो महामति: । हरौ स वव्रेऽचलितां स्मृतिं यया तरत्ययत्नेन दुरत्ययं तम: ॥ ८ ॥

Hiền triết Maitreya nói: Hỡi Vidura, khi Kuvera—vua của các Yakṣa—mời nhận ân huệ, Dhruva Mahārāja, bậc mahā-bhāgavata đầy trí tuệ, đã cầu xin ký ức và niềm kiên định không lay chuyển nơi Hari; nhờ đó người ta dễ dàng vượt qua bóng tối vô minh vốn rất khó vượt.

Verse 9

तस्य प्रीतेन मनसा तां दत्त्वैडविडस्तत: । पश्यतोऽन्तर्दधे सोऽपि स्वपुरं प्रत्यपद्यत ॥ ९ ॥

Kuvera, con của Iḍaviḍā, vô cùng hoan hỷ; với tâm vui mừng, ngài ban cho Dhruva ân huệ ấy. Rồi ngay trước mắt Dhruva, ngài biến mất, và Dhruva Mahārāja trở về kinh đô của mình.

Verse 10

अथायजत यज्ञेशं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणै: । द्रव्यक्रियादेवतानां कर्म कर्मफलप्रदम् ॥ १० ॥

Trong thời gian còn ở gia thất, Dhruva Mahārāja đã cử hành nhiều đại tế lễ với lễ vật bố thí dồi dào để làm đẹp lòng Yajñeśa—Đấng thọ hưởng mọi tế lễ, tức Śrī Viṣṇu. Các tế lễ theo kinh điển chủ yếu nhằm cầu sự hoan hỷ của Viṣṇu; chính Ngài là mục tiêu của tế lễ và là Đấng ban quả báo.

Verse 11

सर्वात्मन्यच्युतेऽसर्वे तीव्रौघां भक्तिमुद्वहन् । ददर्शात्मनि भूतेषु तमेवावस्थितं विभुम् ॥ ११ ॥

Dhruva Mahārāja mang trong mình lòng bhakti mãnh liệt, không ngừng nghỉ đối với Acyuta—Đấng là Linh hồn của muôn loài và là nền tảng của tất cả. Khi phụng sự bằng bhakti, ngài thấy rằng chính Đấng Toàn Năng ấy ngự trong mọi chúng sinh, và mọi sự cũng an trụ trong Ngài.

Verse 12

तमेवं शीलसम्पन्नं ब्रह्मण्यं दीनवत्सलम् । गोप्तारं धर्मसेतूनां मेनिरे पितरं प्रजा: ॥ १२ ॥

Dhruva Mahārāja đầy đủ mọi đức hạnh cao quý; kính trọng các bhakta của Thượng Đế, thương xót người nghèo và vô tội, và bảo hộ những nền tảng của dharma. Vì thế, thần dân xem ngài như người cha trực tiếp của mình.

Verse 13

षट्‌त्रिंशद्वर्षसाहस्रं शशास क्षितिमण्डलम् । भोगै: पुण्यक्षयं कुर्वन्नभोगैरशुभक्षयम् ॥ १३ ॥

Dhruva Mahārāja trị vì cõi địa cầu trong ba mươi sáu nghìn năm. Nhờ hưởng thụ, ngài làm tiêu mòn quả của công đức; và nhờ khổ hạnh, không đắm nhiễm, ngài làm tiêu mòn quả bất tường.

Verse 14

एवं बहुसवं कालं महात्माविचलेन्द्रिय: । त्रिवर्गौपयिकं नीत्वा पुत्रायादान्नृपासनम् ॥ १४ ॥

Như vậy, bậc đại hồn Dhruva Mahārāja, với các giác quan vững vàng tự chế, đã trải qua nhiều năm thuận lợi trong ba mục tiêu thế tục—dharma, artha và kāma. Sau đó, ngài trao lại ngai vàng cho con trai mình.

Verse 15

मन्यमान इदं विश्वं मायारचितमात्मनि । अविद्यारचितस्वप्नगन्धर्वनगरोपमम् ॥ १५ ॥

Dhruva Mahārāja nhận ra rằng vũ trụ này do năng lực ảo ảnh bên ngoài của Đấng Tối Thượng tạo nên, nên làm chúng sinh mê lầm như giấc mộng và thành phố huyễn hóa.

Verse 16

आत्मस्त्र्यपत्यसुहृदो बलमृद्धकोश- मन्त:पुरं परिविहारभुवश्च रम्या: । भूमण्डलं जलधिमेखलमाकलय्य कालोपसृष्टमिति स प्रययौ विशालाम् ॥ १६ ॥

Về cuối đời, Dhruva Mahārāja xem thân mình, vợ con, bạn hữu, quân đội, kho tàng giàu có, cung điện và các nơi vui chơi là sản phẩm của māyā. Biết vương quốc trải khắp địa cầu, được đại dương bao bọc, cũng bị thời gian chi phối, ngài từ bỏ và lui về rừng Badarikāśrama ở dãy Hi-mã-lạp-sơn.

Verse 17

तस्यां विशुद्धकरण: शिववार्विगाह्य बद्ध्वासनं जितमरुन्मनसाहृताक्ष: । स्थूले दधार भगवत्प्रतिरूप एतद् ध्यायंस्तदव्यवहितो व्यसृजत्समाधौ ॥ १७ ॥

Tại Badarikāśrama, các giác quan của Dhruva Mahārāja được thanh tịnh nhờ thường xuyên tắm trong dòng nước trong vắt, tinh khiết. Ngài an trú tư thế ngồi, dùng yoga điều phục hơi thở và sinh khí, khiến các giác quan hoàn toàn thu nhiếp. Rồi ngài tập trung tâm ý vào hình tượng thờ (arcā-vigraha) của Chúa—bản hiện thân chân thật của Ngài—và trong thiền định ấy, ngài nhập vào đại định (samādhi).

Verse 18

भक्तिं हरौ भगवति प्रवहन्नजस्र- मानन्दबाष्पकलया मुहुरर्द्यमान: । विक्लिद्यमानहृदय: पुलकाचिताङ्गो नात्मानमस्मरदसाविति मुक्तलिङ्ग: ॥ १८ ॥

Do dòng bhakti không ngừng dâng lên nơi Hari, nước mắt hỷ lạc siêu việt tuôn trào từ mắt Dhruva Mahārāja. Tim ngài tan chảy, toàn thân run rẩy, lông tóc dựng đứng. Trong đại định của phụng sự sùng kính, ngài quên hẳn thân xác, và lập tức được giải thoát khỏi trói buộc vật chất.

Verse 19

स ददर्श विमानाग्र्यं नभसोऽवतरद् ध्रुव: । विभ्राजयद्दश दिशो राकापतिमिवोदितम् ॥ १९ ॥

Ngay khi các dấu hiệu giải thoát hiển lộ, Dhruva thấy một phi thuyền tuyệt mỹ hạ xuống từ trời, như trăng rằm rực rỡ chiếu sáng khắp mười phương.

Verse 20

तत्रानु देवप्रवरौ चतुर्भुजौ श्यामौ किशोरावरुणाम्बुजेक्षणौ । स्थिताववष्टभ्य गदां सुवाससौ किरीटहाराङ्गदचारुकुण्डलौ ॥ २० ॥

Tại đó, Dhruva Mahārāja thấy trên phi thuyền hai vị tùy tùng tuyệt mỹ của Đức Viṣṇu. Họ có bốn tay, thân sắc đen huyền, dáng vẻ thiếu niên, mắt như hoa sen đỏ. Tay cầm chùy, mặc y phục trang nhã, đội mũ miện và đeo vòng cổ, vòng tay, hoa tai rực rỡ.

Verse 21

विज्ञाय तावुत्तमगायकिङ्करा- वभ्युत्थित: साध्वसविस्मृतक्रम: । ननाम नामानि गृणन्मधुद्विष: पार्षत्प्रधानाविति संहताञ्जलि: ॥ २१ ॥

Nhận ra hai vị ấy là những người hầu trực tiếp của Đấng Tối Thượng, Dhruva Mahārāja lập tức đứng dậy; nhưng vì bối rối và vội vàng, ngài quên mất nghi thức tiếp đón. Vì thế ngài chỉ chắp tay đảnh lễ, miệng xưng tụng và ca ngợi thánh danh của Chúa, Đấng diệt Madhu.

Verse 22

तं कृष्णपादाभिनिविष्टचेतसं बद्धाञ्जलिं प्रश्रयनम्रकन्धरम् । सुनन्दनन्दावुपसृत्य सस्मितं प्रत्यूचतु: पुष्करनाभसम्मतौ ॥ २२ ॥

Dhruva Mahārāja luôn chuyên chú nơi đôi chân sen của Śrī Kṛṣṇa; lòng ngài đầy ắp Kṛṣṇa. Ngài đứng chắp tay, cúi đầu khiêm cung. Bấy giờ hai cận thần thân tín của Chúa, Nanda và Sunanda—được Puṣkaranābha sủng ái—mỉm cười hoan hỷ tiến đến và nói như sau.

Verse 23

सुनन्दनन्दावूचतु: भो भो राजन्सुभद्रं ते वाचं नोऽवहित: श‍ृणु । य: पञ्चवर्षस्तपसा भवान्देवमतीतृपत् ॥ २३ ॥

Nanda và Sunanda nói: “Muôn tâu Đại vương, cầu chúc điềm lành đến với ngài. Xin chăm chú lắng nghe lời chúng tôi. Khi ngài mới năm tuổi, ngài đã tu khổ hạnh nghiêm mật và nhờ đó làm Đấng Tối Thượng vô cùng hoan hỷ.”

Verse 24

तस्याखिलजगद्धातुरावां देवस्य शार्ङ्गिण: । पार्षदाविह सम्प्राप्तौ नेतुं त्वां भगवत्पदम् ॥ २४ ॥

Chúng tôi là đại diện của Đấng Tối Thượng, Đấng tạo dựng toàn vũ trụ, tay cầm cây cung mang danh Śārṅga. Chúng tôi được đặc phái đến đây để đưa ngài đến Bhagavat-pada, cõi giới linh thiêng.

Verse 25

सुदुर्जयं विष्णुपदं जितं त्वया यत्सूरयोऽप्राप्य विचक्षते परम् । आतिष्ठ तच्चन्द्रदिवाकरादयो ग्रहर्क्षतारा: परियन्ति दक्षिणम् ॥ २५ ॥

Đạt đến Viṣṇupada vô cùng khó, nhưng nhờ khổ hạnh của ngài, ngài đã chinh phục được. Ngay cả các ṛṣi và chư thiên cũng khó đạt tới cõi tối thượng ấy; chỉ để được chiêm ngưỡng, mặt trời, mặt trăng cùng các hành tinh, sao và chòm sao đều vận hành nhiễu quanh. Nay xin hãy đến; ngài được nghênh đón để đi về nơi đó.

Verse 26

अनास्थितं ते पितृभिरन्यैरप्यङ्ग कर्हिचित् । आतिष्ठ जगतां वन्द्यं तद्विष्णो: परमं पदम् ॥ २६ ॥

Hỡi vua Dhruva, tổ tiên của ngài hay bất cứ ai trước đây chưa từng đạt đến cõi ấy. Viṣṇuloka, nơi chính Thượng Đế Viṣṇu ngự trị, là tối thượng trong mọi thế giới và đáng được tôn kính bởi cư dân muôn cõi. Xin hãy đến và an trú nơi đó đời đời.

Verse 27

एतद्विमानप्रवरमुत्तमश्लोकमौलिना । उपस्थापितमायुष्मन्नधिरोढुं त्वमर्हसि ॥ २७ ॥

Hỡi bậc bất tử, đây là phi thuyền thù thắng do Đấng Uttamaśloka—Đấng được tôn thờ bằng những lời cầu nguyện tuyển chọn và là đỉnh cao của mọi sinh linh—gửi đến. Ngài thật xứng đáng bước lên đó.

Verse 28

मैत्रेय उवाच निशम्य वैकुण्ठनियोज्यमुख्ययो- र्मधुच्युतं वाचमुरुक्रमप्रिय: । कृताभिषेक: कृतनित्यमङ्गलो मुनीन् प्रणम्याशिषमभ्यवादयत् ॥ २८ ॥

Đại hiền Maitreya nói: Dhruva Mahārāja, người rất được Thượng Đế yêu mến, khi nghe lời ngọt lành của các vị tùy tùng tối thượng ở Vaikuṇṭha, liền tắm gội thanh tịnh, trang sức thích hợp và hoàn tất các bổn phận tâm linh hằng ngày. Rồi ngài đảnh lễ các bậc hiền triết hiện diện và thọ nhận phúc lành của họ.

Verse 29

परीत्याभ्यर्च्य धिष्ण्याग्र्यं पार्षदावभिवन्द्य च । इयेष तदधिष्ठातुं बिभ्रद्रूपं हिरण्मयम् ॥ २९ ॥

Trước khi bước lên, Dhruva Mahārāja thờ phụng phi thuyền ấy, đi nhiễu quanh và đảnh lễ các vị tùy tùng của Viṣṇu. Trong lúc đó, thân ngài rực sáng như vàng nóng chảy. Nhờ vậy, ngài hoàn toàn sẵn sàng để lên phi thuyền siêu việt.

Verse 30

तदोत्तानपद: पुत्रो ददर्शान्तकमागतम् । मृत्योर्मूर्ध्नि पदं दत्त्वा आरुरोहाद्भुतं गृहम् ॥ ३० ॥

Khi ấy, Dhruva, con của Uttānapāda, thấy Thần Chết hiện thân tiến đến. Không hề sợ hãi, ngài đặt chân lên đầu Tử Thần và bước lên phi thuyền thiêng liêng lớn như một ngôi nhà.

Verse 31

तदा दुन्दुभयो नेदुर्मृदङ्गपणवादय: । गन्धर्वमुख्या: प्रजगु: पेतु: कुसुमवृष्टय: ॥ ३१ ॥

Bấy giờ, từ hư không vang dội tiếng trống dundubhi, mṛdaṅga và paṇava. Các Gandharva bậc nhất cất lời ca, còn chư thiên tuôn rải hoa xuống Dhruva Mahārāja như mưa lớn.

Verse 32

स च स्वर्लोकमारोक्ष्यन् सुनीतिं जननीं ध्रुव: । अन्वस्मरदगं हित्वा दीनां यास्ये त्रिविष्टपम् ॥ ३२ ॥

Dhruva ngồi trên phi thuyền siêu việt, sắp khởi hành lên cõi trời, thì chợt nhớ đến người mẹ nghèo khổ Sunīti. Ngài tự nhủ: “Sao ta có thể một mình đến Vaikuṇṭha mà bỏ mẹ lại phía sau?”

Verse 33

इति व्यवसितं तस्य व्यवसाय सुरोत्तमौ । दर्शयामासतुर्देवीं पुरो यानेन गच्छतीम् ॥ ३३ ॥

Hai vị tùy tùng tối thượng của Vaikuṇṭhaloka là Nanda và Sunanda hiểu được tâm ý của Dhruva Mahārāja, nên đã cho ngài thấy mẹ mình, Sunīti, đang đi phía trước trên một phi thuyền khác.

Verse 34

तत्र तत्र प्रशंसद्‌भि: पथि वैमानिकै: सुरै: । अवकीर्यमाणो दद‍ृशे कुसुमै: क्रमशो ग्रहान् ॥ ३४ ॥

Khi Dhruva Mahārāja đi qua không gian, ngài dần dần thấy các hành tinh. Trên đường, chư thiên trên những phi thuyền của họ ca ngợi ngài và rải hoa xuống như mưa.

Verse 35

त्रिलोकीं देवयानेन सोऽतिव्रज्य मुनीनपि । परस्ताद्यद् ध्रुवगतिर्विष्णो: पदमथाभ्यगात् ॥ ३५ ॥

Dhruva Mahārāja nhờ thiên xa vượt qua tam giới và cả các cõi của bảy hiền thánh (saptarṣi); vượt xa hơn nữa, ngài đạt đến chân vị của Viṣṇu—cõi thường trụ bất diệt, đích đến vĩnh hằng của Dhruva.

Verse 36

यद्भ्राजमानं स्वरुचैव सर्वतो लोकास्त्रयो ह्यनु विभ्राजन्त एते । यन्नाव्रजञ्जन्तुषु येऽननुग्रहा व्रजन्ति भद्राणि चरन्ति येऽनिशम् ॥ ३६ ॥

Các cõi Vaikuṇṭha tự chiếu sáng; chính nhờ ánh quang ấy mà muôn tinh cầu trong tam giới phản chiếu rực rỡ. Nhưng kẻ không có lòng thương đối với chúng sinh thì không thể đến đó; chỉ người luôn làm việc lợi ích cho muôn loài mới đạt được Vaikuṇṭha.

Verse 37

शान्ता: समद‍ृश: शुद्धा: सर्वभूतानुरञ्जना: । यान्त्यञ्जसाच्युतपदमच्युतप्रियबान्धवा: ॥ ३७ ॥

Những người an tịnh, bình đẳng, thanh sạch, biết làm đẹp lòng mọi chúng sinh, và chỉ kết thân với các bhakta thân yêu của Acyuta—chỉ họ mới dễ dàng đạt đến chân vị Acyuta, trở về nhà, về với Thượng Đế.

Verse 38

इत्युत्तानपद: पुत्रो ध्रुव: कृष्णपरायण: । अभूत्‍त्रयाणां लोकानां चूडामणिरिवामल: ॥ ३८ ॥

Như vậy, Dhruva Mahārāja, người con cao quý của Uttānapāda, trọn lòng nương tựa Kṛṣṇa, đã trở thành như viên minh châu thanh khiết trên đỉnh cao của ba cõi.

Verse 39

गम्भीरवेगोऽनिमिषं ज्योतिषां चक्रमाहितम् । यस्मिन् भ्रमति कौरव्य मेढ्यामिव गवां गण: ॥ ३९ ॥

Thánh Maitreya tiếp lời: Hỡi Vidura, hậu duệ nhà Kuru, như đàn bò đực đi vòng bên phải quanh cọc trung tâm, tất cả các thiên thể sáng trong bầu trời vũ trụ cũng không ngừng quay quanh dhāma của Dhruva Mahārāja với lực và tốc độ mãnh liệt.

Verse 40

महिमानं विलोक्यास्य नारदो भगवानृषि: । आतोद्यं वितुदञ्श्लोकान् सत्रेऽगायत्प्रचेतसाम् ॥ ४० ॥

Sau khi chiêm ngưỡng vinh quang của Dhruva Mahārāja, đại hiền triết Nārada vừa gảy đàn vīṇā vừa đến pháp đàn tế lễ của các Pracetā và hoan hỷ tụng lên ba bài kệ sau.

Verse 41

नारद उवाच नूनं सुनीते: पतिदेवताया- स्तप:प्रभावस्य सुतस्य तां गतिम् । दृष्ट्वाभ्युपायानपि वेदवादिनो नैवाधिगन्तुं प्रभवन्ति किं नृपा: ॥ ४१ ॥

Nārada nói: Dhruva, con của Sunīti—người một lòng tôn kính chồng như thần—nhờ uy lực khổ hạnh và sự tiến bộ tâm linh đã đạt địa vị tối thượng mà ngay cả những kẻ luận giải Veda, dẫu biết phương tiện, cũng không thể đạt được; huống chi người phàm.

Verse 42

य: पञ्चवर्षो गुरुदारवाक्शरै- र्भिन्नेन यातो हृदयेन दूयता । वनं मदादेशकरोऽजितं प्रभुं जिगाय तद्भक्तगुणै: पराजितम् ॥ ४२ ॥

Hãy xem, Dhruva Mahārāja khi mới năm tuổi, lòng đau đớn vì những lời cay nghiệt như mũi tên của mẹ kế, đã vào rừng. Theo chỉ dẫn của ta, ngài tu khổ hạnh và, tuy Thượng Đế là Đấng bất khả chiến bại, ngài đã chinh phục Ngài bằng những phẩm chất đặc thù của người bhakta.

Verse 43

य: क्षत्रबन्धुर्भुवि तस्याधिरूढ- मन्वारुरुक्षेदपि वर्षपूगै: । प्रसाद्य वैकुण्ठमवाप तत्पदम् ॥ ४३ ॥ षट्पञ्चवर्षो यदहोभिरल्पै:

Một kẻ chỉ là “kṣatrabandhu” trên đời, dù khổ hạnh suốt nhiều năm, cũng khó leo lên địa vị cao ấy. Thế nhưng Dhruva, làm hài lòng Chúa Vaikuṇṭha, khi mới năm hay sáu tuổi, chỉ với vài tháng tu khổ hạnh, đã đạt được địa vị đó—thật đáng kinh ngạc.

Verse 44

मैत्रेय उवाच एतत्तेऽभिहितं सर्वं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया । ध्रुवस्योद्दामयशसश्‍चरितं सम्मतं सताम् ॥ ४४ ॥

Hiền triết Maitreya nói: Hỡi Vidura thân mến, mọi điều ông hỏi về danh tiếng lớn lao và hạnh trạng của Dhruva Mahārāja, ta đã trình bày cho ông đầy đủ tại đây. Các bậc thánh nhân và bhakta rất ưa nghe chuyện về Dhruva Mahārāja.

Verse 45

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं स्वस्त्ययनं महत् । स्वर्ग्यं ध्रौव्यं सौमनस्यं प्रशस्यमघमर्षणम् ॥ ४५ ॥

Nghe thuật chuyện về Dhruva Mahārāja đem lại phước lành: ban tài sản, danh tiếng và tăng thọ mạng; rất cát tường và công đức lớn. Chỉ nhờ lắng nghe, người ta có thể đạt cõi trời hoặc Dhruvaloka; chư thiên hoan hỷ, và câu chuyện này có năng lực tiêu trừ quả báo tội lỗi.

Verse 46

श्रुत्वैतच्छ्रद्धयाभीक्ष्णमच्युतप्रियचेष्टितम् । भवेद्भक्तिर्भगवति यया स्यात्‍क्‍लेशसङ्‌क्षय: ॥ ४६ ॥

Ai với lòng tin mà nhiều lần lắng nghe câu chuyện về Dhruva Mahārāja—những hành trạng được Acyuta yêu quý—và cố gắng hiểu phẩm hạnh thanh tịnh của ngài, sẽ khởi sinh bhakti thuần khiết đối với Bhagavān. Nhờ bhakti ấy, các khổ não của đời sống vật chất dần tiêu giảm.

Verse 47

महत्त्वमिच्छतां तीर्थं श्रोतु: शीलादयो गुणा: । यत्र तेजस्तदिच्छूनां मानो यत्र मनस्विनाम् ॥ ४७ ॥

Ai nghe câu chuyện về Dhruva Mahārāja sẽ đạt những đức tính cao quý như ngài, như hạnh kiểm và các phẩm chất khác. Với người mong cầu vĩ đại, uy lực hay ảnh hưởng, đây là con đường thanh tịnh như một tīrtha; và với bậc trầm tư muốn được tôn kính, đây là phương tiện đúng đắn.

Verse 48

प्रयत: कीर्तयेत्प्रात: समवाये द्विजन्मनाम् । सायं च पुण्यश्लोकस्य ध्रुवस्य चरितं महत् ॥ ४८ ॥

Đại hiền triết Maitreya khuyên rằng: trong hội chúng các brāhmaṇa hay những bậc dvija khác, với sự chú tâm và cẩn trọng, nên xướng tụng đại hạnh của Dhruva Mahārāja—bậc được ca ngợi vì công đức—vào cả buổi sáng lẫn buổi chiều tối.

Verse 49

पौर्णमास्यां सिनीवाल्यां द्वादश्यां श्रवणेऽथवा । दिनक्षये व्यतीपाते सङ्‌क्रमेऽर्कदिनेऽपि वा ॥ ४९ ॥ श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रय: । नेच्छंस्तत्रात्मनात्मानं सन्तुष्ट इति सिध्यति ॥ ५० ॥

Vào ngày trăng tròn, ngày trăng tối (amāvasyā), ngày dvādaśī sau ekādaśī, khi sao Śravaṇa xuất hiện, lúc kết thúc tithi, vào dịp Vyatīpāta, khi saṅkrānti, cuối tháng, hoặc Chủ nhật—người đã nương tựa nơi hoa sen bàn chân của Chúa nên tụng đọc câu chuyện Dhruva Mahārāja trước thính chúng có đức tin, không nhận thù lao. Khi tụng đọc như vậy, không vì nghề nghiệp, cả người tụng lẫn người nghe đều hoan hỷ và đạt sự viên mãn.

Verse 50

पौर्णमास्यां सिनीवाल्यां द्वादश्यां श्रवणेऽथवा । दिनक्षये व्यतीपाते सङ्‌क्रमेऽर्कदिनेऽपि वा ॥ ४९ ॥ श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रय: । नेच्छंस्तत्रात्मनात्मानं सन्तुष्ट इति सिध्यति ॥ ५० ॥

Những ai hoàn toàn nương tựa nơi hoa sen bàn chân của Thượng Đế nên tụng đọc truyện Dhruva Mahārāja mà không nhận thù lao. Việc tụng đọc được khuyến nghị vào ngày rằm hoặc ngày không trăng, vào ngày Dvādaśī sau Ekādaśī, khi sao Śravaṇa hiện, vào lúc cuối tithi, vào dịp Vyatīpāta, cuối tháng, hoặc Chủ nhật, trước hội chúng thuận duyên. Khi tụng đọc như vậy, không vì nghề nghiệp, cả người tụng và người nghe đều đạt sự viên mãn.

Verse 51

ज्ञानमज्ञाततत्त्वाय यो दद्यात्सत्पथेऽमृतम् । कृपालोर्दीननाथस्य देवास्तस्यानुगृह्णते ॥ ५१ ॥

Câu chuyện Dhruva Mahārāja là tri thức siêu việt để đạt đến bất tử. Ai với lòng từ bi ban trao tri thức như cam lộ, dẫn dắt người chưa biết Chân Lý Tuyệt Đối vào con đường chân thật, và gánh lấy trách nhiệm làm bậc thầy-bảo hộ cho các sinh linh nghèo khổ, người ấy tự nhiên nhận được sự quan tâm và phúc lành của chư thiên.

Verse 52

इदं मया तेऽभिहितं कुरूद्वहध्रुवस्य विख्यातविशुद्धकर्मण: । हित्वार्भक: क्रीडनकानि मातु-र्गृहं च विष्णुं शरणं यो जगाम ॥ ५२ ॥

Hỡi Vidura, bậc ưu tú của dòng Kuru, ta đã thuật cho ông nghe về những hành vi siêu việt của Dhruva Mahārāja, nổi danh khắp thế gian và vô cùng thanh tịnh. Ngay từ thuở ấu thơ, ngài đã từ bỏ mọi đồ chơi và trò vui, rời khỏi sự che chở của nhà mẹ, và nghiêm cẩn nương tựa nơi Đấng Tối Thượng, Viṣṇu. Vì vậy, hỡi Vidura, ta kết thúc câu chuyện này tại đây, bởi mọi chi tiết ta đã nói cùng ông rồi.