Adhyaya 4

Verse 1

श्रीशुक उवाच तदा देवर्षिगन्धर्वा ब्रह्मेशानपुरोगमा: । मुमुचु: कुसुमासारं शंसन्त: कर्म तद्धरे: ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Khi Chúa giải thoát Gajendra, chư thiên, các thánh hiền và Gandharva, đứng đầu là Brahmā và Śiva, ca ngợi hành động của Hari và rải mưa hoa lên cả Chúa lẫn Gajendra.

Verse 2

नेदुर्दुन्दुभयो दिव्या गन्धर्वा ननृतुर्जगु: । ऋषयश्चारणा: सिद्धास्तुष्टुवु: पुरुषोत्तमम् ॥ २ ॥

Trống trời vang dội; các Gandharva múa hát. Các hiền triết, Cāraṇa và Siddha dâng lời tán tụng Puruṣottama, Đấng Tối Thượng.

Verse 3

योऽसौ ग्राह: स वै सद्य: परमाश्चर्यरूपधृक् । मुक्तो देवलशापेन हूहूर्गन्धर्वसत्तम: ॥ ३ ॥ प्रणम्य शिरसाधीशमुत्तमश्लोकमव्ययम् । अगायत यशोधाम कीर्तन्यगुणसत्कथम् ॥ ४ ॥

Vua Hūhū, bậc tối thắng trong hàng Gandharva, do lời nguyền của hiền triết Devala đã hóa thành cá sấu. Nay được giải thoát nhờ ân điển của Đấng Tối Thượng, ông lập tức mang lại hình tướng Gandharva tuyệt mỹ. Hiểu rõ mọi sự là do lòng thương của ai, ông cúi đầu đảnh lễ Đức Chúa bất hoại, Uttamaśloka, rồi cất lời tụng ca những đức tính đáng được kīrtana của Ngài.

Verse 4

योऽसौ ग्राह: स वै सद्य: परमाश्चर्यरूपधृक् । मुक्तो देवलशापेन हूहूर्गन्धर्वसत्तम: ॥ ३ ॥ प्रणम्य शिरसाधीशमुत्तमश्लोकमव्ययम् । अगायत यशोधाम कीर्तन्यगुणसत्कथम् ॥ ४ ॥

Vua Hūhū, bậc tối thắng trong hàng Gandharva, do lời nguyền của hiền triết Devala đã hóa thành cá sấu. Nay được giải thoát nhờ ân điển của Đấng Tối Thượng, ông lập tức mang lại hình tướng Gandharva tuyệt mỹ. Hiểu rõ mọi sự là do lòng thương của ai, ông cúi đầu đảnh lễ Đức Chúa bất hoại, Uttamaśloka, rồi cất lời tụng ca những đức tính đáng được kīrtana của Ngài.

Verse 5

सोऽनुकम्पित ईशेन परिक्रम्य प्रणम्य तम् । लोकस्य पश्यतो लोकं स्वमगान्मुक्तकिल्बिष: ॥ ५ ॥

Được Thượng Đế Tối Cao ban ân từ bi vô cớ và lấy lại hình dạng nguyên thủy, vua Hūhū đi nhiễu quanh Chúa và cúi lạy. Rồi trước mặt chư thiên do Phạm Thiên (Brahmā) dẫn đầu, ông trở về Gandharvaloka; mọi quả báo tội lỗi đều đã được giải trừ.

Verse 6

गजेन्द्रो भगवत्स्पर्शाद् विमुक्तोऽज्ञानबन्धनात् । प्राप्तो भगवतो रूपं पीतवासाश्चतुर्भुज: ॥ ६ ॥

Nhờ được chính tay Thượng Đế Tối Cao chạm đến, Gajendra—vua loài voi—lập tức thoát khỏi xiềng xích vô minh và ràng buộc vật chất. Vì thế, ngài đạt sārūpya-mukti, mang thân tướng giống Chúa: mặc y vàng và có bốn tay.

Verse 7

स वै पूर्वमभूद् राजा पाण्ड्यो द्रविडसत्तम: । इन्द्रद्युम्न इति ख्यातो विष्णुव्रतपरायण: ॥ ७ ॥

Gajendra này thuở trước là một Vaiṣṇava và là vua xứ Pāṇḍya thuộc miền Draviḍa. Trong kiếp trước, ngài nổi danh là Mahārāja Indradyumna, người chuyên tâm giữ các thệ nguyện dâng lên Viṣṇu.

Verse 8

स एकदाराधनकाल आत्मवान् गृहीतमौनव्रत ईश्वरं हरिम् । जटाधरस्तापस आप्लुतोऽच्युतं समर्चयामास कुलाचलाश्रम: ॥ ८ ॥

Mahārāja Indradyumna rời bỏ đời sống gia đình và đến trú tại ẩn thất trên núi Kula-ācala (dãy Malaya). Ngài để tóc bện, sống khổ hạnh và luôn chuyên tâm thờ phụng Hari. Một lần, khi giữ lời nguyện im lặng, ngài hoàn toàn chìm đắm trong việc phụng thờ Acyuta, say sưa trong niềm xuất thần của bhakti.

Verse 9

यद‍ृच्छया तत्र महायशा मुनि: समागमच्छिष्यगणै: परिश्रित: । तं वीक्ष्य तूष्णीमकृतार्हणादिकं रहस्युपासीनमृषिश्चुकोप ह ॥ ९ ॥

Đúng lúc ấy, tình cờ đại hiền triết Agastya, được các đệ tử vây quanh, đến nơi đó. Thấy Mahārāja Indradyumna ngồi nơi kín đáo, vẫn im lặng và không làm lễ tiếp đón theo phép tắc, vị ṛṣi liền nổi giận dữ dội.

Verse 10

तस्मा इमं शापमदादसाधु- रयं दुरात्माकृतबुद्धिरद्य । विप्रावमन्ता विशतां तमिस्रं यथा गज: स्तब्धमति: स एव ॥ १० ॥

Bấy giờ hiền triết Agastya nguyền rủa nhà vua: Vua này chẳng hiền lương, tâm ác và trí kém; đã xúc phạm một bà-la-môn. Vì thế, hãy để ông ta vào cõi tối tăm và nhận thân voi đần độn, câm lặng.

Verse 11

श्रीशुक उवाच एवं शप्‍त्वा गतोऽगस्त्यो भगवान् नृप सानुग: । इन्द्रद्युम्नोऽपि राजर्षिर्दिष्टं तदुपधारयन् ॥ ११ ॥ आपन्न: कौञ्जरीं योनिमात्मस्मृतिविनाशिनीम् । हर्यर्चनानुभावेन यद्गजत्वेऽप्यनुस्मृति: ॥ १२ ॥

Śukadeva nói: Tâu Đại vương, sau khi nguyền rủa như vậy, bậc thánh Agastya rời đi cùng các đệ tử. Rajarṣi Indradyumna hiểu đó là ý muốn của Đấng Tối Thượng nên hoan hỷ tiếp nhận lời nguyền ấy.

Verse 12

श्रीशुक उवाच एवं शप्‍त्वा गतोऽगस्त्यो भगवान् नृप सानुग: । इन्द्रद्युम्नोऽपि राजर्षिर्दिष्टं तदुपधारयन् ॥ ११ ॥ आपन्न: कौञ्जरीं योनिमात्मस्मृतिविनाशिनीम् । हर्यर्चनानुभावेन यद्गजत्वेऽप्यनुस्मृति: ॥ १२ ॥

Rồi ông rơi vào loài voi, nơi thường làm tiêu tan ký ức về bản ngã. Thế nhưng nhờ oai lực của việc thờ phụng Hari, ngay trong thân voi ông vẫn nhớ cách lễ bái và dâng lời cầu nguyện lên Chúa Tể.

Verse 13

एवं विमोक्ष्य गजयूथपमब्जनाभ- स्तेनापि पार्षदगतिं गमितेन युक्त: । गन्धर्वसिद्धविबुधैरुपगीयमान- कर्माद्भ‍ुतं स्वभवनं गरुडासनोऽगात् ॥ १३ ॥

Sau khi giải thoát vua loài voi khỏi nanh vuốt cá sấu—và khỏi luân hồi ví như cá sấu—Đấng Padmanābha ban cho ngài địa vị sārūpya-mukti và phẩm vị tùy tùng của Ngài. Trước mặt các Gandharva, Siddha và chư thiên đang ca ngợi những hành vi siêu việt kỳ diệu, Chúa Tể ngự trên Garuḍa trở về thánh cảnh huyền diệu của Ngài, và đưa Gajendra đi cùng.

Verse 14

एतन्महाराज तवेरितो मया कृष्णानुभावो गजराजमोक्षणम् । स्वर्ग्यं यशस्यं कलिकल्मषापहं दु:स्वप्ननाशं कुरुवर्य श‍ृण्वताम् ॥ १४ ॥

Tâu Đại vương, ta đã thuật lại oai lực kỳ diệu của Kṛṣṇa qua chuyện giải thoát Gajarāja. Hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru, ai lắng nghe câu chuyện này sẽ xứng đáng lên cõi trời, được danh tiếng là người bhakta, không bị ô nhiễm bởi Kali-yuga, và ác mộng cũng tiêu tan.

Verse 15

यथानुकीर्तयन्त्येतच्छ्रेयस्कामा द्विजातय: । शुचय: प्रातरुत्थाय दु:स्वप्नाद्युपशान्तये ॥ १५ ॥

Vì vậy, những người mong cầu phúc lành cho chính mình—đặc biệt là các dvija thanh tịnh, nhất là các Bà-la-môn Vaiṣṇava—nên thức dậy vào buổi sớm, rời giường và tụng niệm câu chuyện thánh này đúng như nguyên bản, không sai lệch, để dập tắt phiền não do ác mộng và các khổ nạn khác.

Verse 16

इदमाह हरि: प्रीतो गजेन्द्रं कुरुसत्तम । श‍ृण्वतां सर्वभूतानां सर्वभूतमयो विभु: ॥ १६ ॥

Hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru! Hari, Đấng Tối Thượng, Đấng Ngự trong mọi loài như Siêu Ngã, vui lòng hoan hỷ và đã nói với Gajendra trước mặt tất cả chúng sinh đang lắng nghe.