Adhyaya 22

Verse 1

श्रीशुक उवाच एवं विप्रकृतो राजन् बलिर्भगवतासुर: । भिद्यमानोऽप्यभिन्नात्मा प्रत्याहाविक्लवं वच: ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Tâu Đại vương, tuy Thượng Đế Bhagavān bề ngoài như đùa nghịch với Bali Mahārāja, nhưng Bali vẫn kiên định. Tự thấy lời hứa chưa trọn, ngài bình thản nói như sau.

Verse 2

श्रीबलिरुवाच यद्युत्तमश्लोक भवान् ममेरितं वचो व्यलीकं सुरवर्य मन्यते । करोम्यृतं तन्न भवेत् प्रलम्भनं पदं तृतीयं कुरु शीर्ष्णि मे निजम् ॥ २ ॥

Bali Mahārāja thưa: Ô Uttamaśloka, Đấng được chư thiên tôn thờ tối thượng, nếu Ngài cho rằng lời hứa của con đã thành hư dối, con nhất định sẽ làm cho nó trở nên chân thật. Con không thể để lời thệ nguyện thành sự lừa dối; xin đặt bước chân sen thứ ba của Ngài lên đầu con.

Verse 3

बिभेमि नाहं निरयात् पदच्युतो न पाशबन्धाद् व्यसनाद् दुरत्ययात् । नैवार्थकृच्छ्राद् भवतो विनिग्रहा- दसाधुवादाद् भृशमुद्विजे यथा ॥ ३ ॥

Con không sợ bị mất địa vị, rơi vào địa ngục, bị trói bằng dây thừng của Varuṇa, gặp tai ương khó vượt, chịu khốn cùng vì nghèo đói, hay bị Ngài trừng phạt; điều con sợ nhất là tiếng xấu và lời phỉ báng.

Verse 4

पुंसां श्लाघ्यतमं मन्ये दण्डमर्हत्तमार्पितम् । यं न माता पिता भ्राता सुहृदश्चादिशन्ति हि ॥ ४ ॥

Trong loài người, con cho rằng hình phạt đáng ca ngợi nhất là hình phạt do Đấng đáng tôn thờ tối thượng ban xuống. Mẹ, cha, anh em hay bạn hữu—dù vì thiện ý—cũng không trừng phạt kẻ dưới quyền như vậy; nhưng vì Ngài là Chúa Tể tối thượng, con xem sự trừng phạt Ngài dành cho con là cao quý nhất.

Verse 5

त्वं नूनमसुराणां न: परोक्ष: परमो गुरु: । यो नोऽनेकमदान्धानां विभ्रंशं चक्षुरादिशत् ॥ ५ ॥

Ngài quả thật là bậc Thầy tối thượng và đấng thiện hữu tối cao của chúng con—dù theo cách gián tiếp. Chúng con mù lòa bởi nhiều thứ kiêu mạn; bằng sự quở trách và làm tan vỡ ngã mạn ấy, Ngài ban cho chúng con đôi mắt để thấy con đường đúng đắn.

Verse 6

यस्मिन् वैरानुबन्धेन व्यूढेन विबुधेतरा: । बहवो लेभिरे सिद्धिं यामु हैकान्तयोगिन: ॥ ६ ॥ तेनाहं निगृहीतोऽस्मि भवता भूरिकर्मणा । बद्धश्च वारुणै: पाशैर्नातिव्रीडे न च व्यथे ॥ ७ ॥

Ngay cả nhiều ác quỷ, do kết oán liên tục với Ngài, rốt cuộc vẫn đạt thành tựu như các yogī nhất tâm. Lạy Chúa Tối Thượng, Ngài làm một việc mà thành nhiều mục đích; vì thế, dù Ngài trừng phạt con nhiều cách, con không hổ thẹn vì bị trói bằng dây thòng lọng của Varuṇa, cũng chẳng ưu phiền.

Verse 7

यस्मिन् वैरानुबन्धेन व्यूढेन विबुधेतरा: । बहवो लेभिरे सिद्धिं यामु हैकान्तयोगिन: ॥ ६ ॥ तेनाहं निगृहीतोऽस्मि भवता भूरिकर्मणा । बद्धश्च वारुणै: पाशैर्नातिव्रीडे न च व्यथे ॥ ७ ॥

Đấng mà ngay cả khi bị các daitya thù ghét vẫn khiến họ đạt siddhi, Ngài hoàn thành nhiều mục đích chỉ bằng một hành động. Vì vậy, dù con bị chế ngự bởi những hình phạt đa dạng của Ngài, khi bị trói bằng thòng lọng Varuṇa con không hề hổ thẹn, cũng chẳng đau buồn.

Verse 8

पितामहो मे भवदीयसम्मत: प्रह्लाद आविष्कृतसाधुवाद: । भवद्विपक्षेण विचित्रवैशसं सम्प्रापितस्त्वं परम: स्वपित्रा ॥ ८ ॥

Ông nội của con, Prahlāda Mahārāja, được toàn thể các bhakta của Ngài thừa nhận và tôn kính, nổi danh là bậc sādhū. Dù cha ông, Hiraṇyakaśipu—kẻ đối nghịch với Ngài—hành hạ bằng nhiều cách kỳ dị, ông vẫn kiên định nương tựa nơi liên hoa túc của Ngài.

Verse 9

किमात्मनानेन जहाति योऽन्तत: किं रिक्थहारै: स्वजनाख्यदस्युभि: । किं जायया संसृतिहेतुभूतया मर्त्यस्य गेहै: किमिहायुषो व्यय: ॥ ९ ॥

Thân xác vật chất có ích gì khi cuối cùng tự rời bỏ chủ nhân? Người thân có ích gì nếu thật ra như kẻ cướp, lấy đi của cải có thể dùng để phụng sự Thượng Đế? Vợ có ích gì nếu chỉ là nguyên nhân làm tăng ràng buộc luân hồi? Luyến ái nhà cửa, gia đình chỉ khiến con người phí hoài năng lực quý báu của đời mình.

Verse 10

इत्थं स निश्चित्य पितामहो महा- नगाधबोधो भवत: पादपद्मम् । ध्रुवं प्रपेदे ह्यकुतोभयं जनाद् भीत: स्वपक्षक्षपणस्य सत्तम ॥ १० ॥

Sau khi quyết định như vậy, ông nội con—bậc đại nhân có trí tuệ vô hạn—đã chắc chắn nương tựa vững bền nơi liên hoa túc của Ngài. Lạy bậc tối thượng, ông còn sợ cả người đời thường, vì đã thấy chính Ngài tiêu diệt phe của mình; do đó ông tìm nơi nương tựa vô úy chỉ ở chân Ngài.

Verse 11

अथाहमप्यात्मरिपोस्तवान्तिकं दैवेन नीत: प्रसभं त्याजितश्री: । इदं कृतान्तान्तिकवर्ति जीवितं ययाध्रुवं स्तब्धमतिर्न बुध्यते ॥ ११ ॥

Hỡi Đấng chế ngự kẻ thù trong tâm! Do ý chỉ của Thiên định, con bị cưỡng bức đưa đến gần hoa sen nơi chân Ngài và mọi vinh hoa của con bị tước đoạt. Vì ảo lực của phú quý tạm bợ, người đời dù mỗi sát-na kề cận cái chết vẫn không hiểu đời này vô thường.

Verse 12

श्रीशुक उवाच तस्येत्थं भाषमाणस्य प्रह्लादो भगवत्प्रिय: । आजगाम कुरुश्रेष्ठ राकापतिरिवोत्थित: ॥ १२ ॥

Śukadeva nói: Hỡi bậc ưu tú trong dòng Kuru! Khi Bali Mahārāja đang trình bày phúc phần của mình như thế, Prahlāda Mahārāja—người bhakta được Bhagavān yêu quý nhất—đã hiện đến nơi ấy, như vầng trăng mọc giữa đêm.

Verse 13

तमिन्द्रसेन: स्वपितामहं श्रिया विराजमानं नलिनायतेक्षणम् । प्रांशुं पिशङ्गाम्बरमञ्जनत्विषं प्रलम्बबाहुं शुभगर्षभमैक्षत ॥ १३ ॥

Rồi Bali Mahārāja thấy ông nội mình là Prahlāda Mahārāja, rạng ngời bởi phúc quang; đôi mắt như cánh sen. Dáng người cao nhã, khoác y vàng; sắc đen óng như thuốc kohl, tay dài, và dung mạo khiến ai cũng mến yêu.

Verse 14

तस्मै बलिर्वारुणपाशयन्त्रित: समर्हणं नोपजहार पूर्ववत् । ननाम मूर्ध्नाश्रुविलोललोचन: सव्रीडनीचीनमुखो बभूव ह ॥ १४ ॥

Vì bị trói bằng dây của Varuṇa, Bali Mahārāja không thể dâng sự kính lễ xứng đáng cho Prahlāda Mahārāja như trước. Ông chỉ cúi đầu đảnh lễ; đôi mắt rung lên vì lệ tràn, và gương mặt cúi thấp trong thẹn thùng.

Verse 15

स तत्र हासीनमुदीक्ष्य सत्पतिं हरिं सुनन्दाद्यनुगैरुपासितम् । उपेत्य भूमौ शिरसा महामना ननाम मूर्ध्ना पुलकाश्रुविक्लव: ॥ १५ ॥

Khi Prahlāda Mahārāja thấy Bhagavān Hari đang ngồi đó, được các bạn đồng hành thân cận như Sunanda vây quanh và phụng thờ, ông trào lệ hoan hỷ. Ông tiến đến, phủ phục xuống đất và đảnh lễ bằng đầu trước Chúa Tối Thượng.

Verse 16

श्रीप्रह्लाद उवाच त्वयैव दत्तं पदमैन्द्रमूर्जितं हृतं तदेवाद्य तथैव शोभनम् । मन्ये महानस्य कृतो ह्यनुग्रहो विभ्रंशितो यच्छ्रिय आत्ममोहनात् ॥ १६ ॥

Prahlāda thưa: Lạy Chúa tể, chính Ngài đã ban cho Bali vinh quang lớn lao của ngôi vị Indra, và hôm nay chính Ngài lại thu hồi tất cả. Con thấy cả hai đều đẹp đẽ như nhau. Vì phú quý ấy đã đẩy ông vào bóng tối mê lầm, nên khi cất đi mọi giàu sang, Ngài đã ban một ân huệ vô cùng từ bi.

Verse 17

यया हि विद्वानपि मुह्यते यत- स्तत् को विचष्टे गतिमात्मनो यथा । तस्मै नमस्ते जगदीश्वराय वै नारायणायाखिललोकसाक्षिणे ॥ १७ ॥

Phú quý vật chất mê hoặc đến nỗi ngay cả người học rộng và tự chế cũng quên tìm mục tiêu giác ngộ bản ngã. Nhưng Nārāyaṇa, Chúa tể vũ trụ, Đấng làm chứng cho mọi cõi, thấy hết thảy theo ý chí của Ngài. Vì vậy con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 18

श्रीशुक उवाच तस्यानुश‍ृण्वतो राजन् प्रह्लादस्य कृताञ्जले: । हिरण्यगर्भो भगवानुवाच मधुसूदनम् ॥ १८ ॥

Śukadeva tiếp lời: Tâu vua Parīkṣit, khi Prahlāda Mahārāja đứng gần đó chắp tay lắng nghe, Bhagavān Hiraṇyagarbha Brahmā bắt đầu thưa chuyện với Madhusūdana, Đấng Tối Thượng.

Verse 19

बद्धं वीक्ष्य पतिं साध्वी तत्पत्नी भयविह्वला । प्राञ्जलि: प्रणतोपेन्द्रं बभाषेऽवाङ्‌मुखी नृप ॥ १९ ॥

Tâu bệ hạ, thấy chồng bị trói, người vợ trinh chính ấy run rẩy vì sợ hãi. Nàng chắp tay đảnh lễ Upendra—Vāmanadeva—rồi cúi mặt thưa như sau.

Verse 20

श्रीविन्ध्यावलिरुवाच क्रीडार्थमात्मन इदं त्रिजगत् कृतं ते स्वाम्यं तु तत्र कुधियोऽपर ईश कुर्यु: । कर्तु: प्रभोस्तव किमस्यत आवहन्ति त्यक्तह्रियस्त्वदवरोपितकर्तृवादा: ॥ २० ॥

Śrīmatī Vindhyāvalī thưa: Lạy Chúa tể, Ngài tạo dựng ba cõi này cho niềm vui của chính līlā của Ngài, nhưng kẻ ngu lại tự nhận quyền sở hữu để hưởng thụ vật chất. Họ vô liêm sỉ, phủ nhận Thượng Đế, gán cho mình ‘tư cách kẻ hành động’, tưởng rằng có thể bố thí và hưởng lạc. Ngài là Đấng tự tại—Đấng tạo hóa, bảo hộ và hủy diệt; họ có thể làm điều lành gì cho Ngài được?

Verse 21

श्रीब्रह्मोवाच भूतभावन भूतेश देवदेव जगन्मय । मुञ्चैनं हृतसर्वस्वं नायमर्हति निग्रहम् ॥ २१ ॥

Phạm Thiên nói: Ôi Đấng nuôi dưỡng muôn loài, Chúa tể của mọi sinh linh, Thần của các thần, Đấng Thượng Đế trùm khắp vũ trụ! Ngài đã lấy đi toàn bộ của cải của người này; hình phạt ấy đã đủ. Xin hãy thả ông ta; ông ta không đáng bị trừng phạt thêm nữa.

Verse 22

कृत्‍स्‍ना तेऽनेन दत्ता भूर्लोका: कर्मार्जिताश्च ये । निवेदितं च सर्वस्वमात्माविक्लवया धिया ॥ २२ ॥

Bali Mahārāja đã dâng lên Ngài toàn bộ trái đất, các cõi giới mà ông đạt được nhờ công đức, và tất cả những gì thuộc về mình; với tâm trí kiên định, ông còn hiến dâng cả thân thể của chính mình.

Verse 23

यत्पादयोरशठधी: सलिलं प्रदाय दूर्वाङ्कुरैरपि विधाय सतीं सपर्याम् । अप्युत्तमां गतिमसौ भजते त्रिलोकीं दाश्वानविक्लवमना: कथमार्तिमृच्छेत् ॥ २३ ॥

Ai không có tâm dối trá, chỉ cần dâng lên đôi chân sen của Ngài chút nước, mầm cỏ dūrvā hay nụ hoa, và phụng thờ bằng lòng chân thật, cũng đạt được cảnh giới tối thượng. Bali Mahārāja này, không hề gian trá, đã hiến dâng tất cả trong ba cõi; vậy sao ông lại đáng chịu khổ vì bị giam giữ?

Verse 24

श्रीभगवानुवाच ब्रह्मन् यमनुगृह्णामि तद्विशो विधुनोम्यहम् । यन्मद: पुरुष: स्तब्धो लोकं मां चावमन्यते ॥ २४ ॥

Đức Thượng Đế phán: Hỡi Brahmā, người nào Ta ban ân huệ đặc biệt, trước hết Ta lấy đi sự phú quý của họ; vì say mê quyền lực và của cải, kẻ ngu trở nên kiêu ngạo, khinh thường cả ba cõi, thậm chí còn coi thường Ta.

Verse 25

यदा कदाचिज्जीवात्मा संसरन् निजकर्मभि: । नानायोनिष्वनीशोऽयं पौरुषीं गतिमाव्रजेत् ॥ २५ ॥

Linh hồn cá thể, do chính nghiệp quả của mình, cứ xoay vần trong luân hồi hết lần này đến lần khác, sinh vào nhiều loài khác nhau trong cảnh lệ thuộc; đôi khi nhờ phước duyên mới được thân người. Thân người này vô cùng hiếm có.

Verse 26

जन्मकर्मवयोरूपविद्यैश्वर्यधनादिभि: । यद्यस्य न भवेत् स्तम्भस्तत्रायं मदनुग्रह: ॥ २६ ॥

Nếu một người sinh trong gia tộc cao quý, làm việc phi thường, trẻ trung, đẹp đẽ, học vấn và giàu có, mà vẫn không kiêu mạn vì phú quý của mình, thì nên hiểu rằng người ấy được Đấng Tối Thượng (Bhagavān) đặc biệt gia ân.

Verse 27

मानस्तम्भनिमित्तानां जन्मादीनां समन्तत: । सर्वश्रेय:प्रतीपानां हन्त मुह्येन्न मत्पर: ॥ २७ ॥

Dù xuất thân cao quý và các phú quý khác có thể cản trở sự tiến bộ trong bhakti vì gây danh dự giả và kiêu mạn, chúng không bao giờ làm dao động người tín đồ thuần khiết chỉ hướng về Đấng Tối Thượng.

Verse 28

एष दानवदैत्यानामग्रणी: कीर्तिवर्धन: । अजैषीदजयां मायां सीदन्नपि न मुह्यति ॥ २८ ॥

Bali Mahārāja trở nên lừng danh nhất среди các dānava và daitya; dù bị tước hết phú quý vật chất, ngài vẫn chiến thắng māyā khó khuất phục và kiên định trong bhakti.

Verse 29

क्षीणरिक्थश्‍च्युत: स्थानात् क्षिप्तो बद्धश्च शत्रुभि: । ज्ञातिभिश्च परित्यक्तो यातनामनुयापित: ॥ २९ ॥ गुरुणा भर्त्सित: शप्तो जहौ सत्यं न सुव्रत: । छलैरुक्तो मया धर्मो नायं त्यजति सत्यवाक् ॥ ३० ॥

Dù bị tước hết của cải, mất địa vị, bị kẻ thù đánh bại và trói bắt, bị thân quyến chê trách rồi bỏ rơi, chịu khổ hình, lại còn bị đạo sư quở phạt và nguyền rủa—Bali Mahārāja, kiên định trong lời nguyện, vẫn không bỏ chân thật. Ta đã nói về dharma bằng mưu kế, nhưng ngài, người giữ lời, không hề bỏ dharma.

Verse 30

क्षीणरिक्थश्‍च्युत: स्थानात् क्षिप्तो बद्धश्च शत्रुभि: । ज्ञातिभिश्च परित्यक्तो यातनामनुयापित: ॥ २९ ॥ गुरुणा भर्त्सित: शप्तो जहौ सत्यं न सुव्रत: । छलैरुक्तो मया धर्मो नायं त्यजति सत्यवाक् ॥ ३० ॥

Dù bị tước hết của cải, mất địa vị, bị kẻ thù đánh bại và trói bắt, bị thân quyến chê trách rồi bỏ rơi, chịu khổ hình, lại còn bị đạo sư quở phạt và nguyền rủa—Bali Mahārāja, kiên định trong lời nguyện, vẫn không bỏ chân thật. Ta đã nói về dharma bằng mưu kế, nhưng ngài, người giữ lời, không hề bỏ dharma.

Verse 31

एष मे प्रापित: स्थानं दुष्प्रापममरैरपि । सावर्णेरन्तरस्यायं भवितेन्द्रो मदाश्रय: ॥ ३१ ॥

Đức Thế Tôn phán: Nhờ lòng nhẫn nhục lớn lao của người ấy, Ta ban cho một địa vị mà ngay cả chư thiên cũng khó đạt. Trong thời kỳ Manu tên Sāvarṇi, người ấy sẽ làm Indra nương tựa nơi Ta.

Verse 32

तावत् सुतलमध्यास्तां विश्वकर्मविनिर्मितम् । यदाधयो व्याधयश्च क्लमस्तन्द्रा पराभव: । नोपसर्गा निवसतां सम्भवन्ति ममेक्षया ॥ ३२ ॥

Cho đến khi Bali Mahārāja đạt địa vị vua cõi trời, hãy để ngài cư trú tại Sutala do Viśvakarmā dựng nên theo lệnh Ta. Nhờ Ta che chở đặc biệt, nơi ấy không có khổ tâm-thân, mệt mỏi, choáng váng, thất bại hay mọi nhiễu loạn khác.

Verse 33

इन्द्रसेन महाराज याहि भो भद्रमस्तु ते । सुतलं स्वर्गिभि: प्रार्थ्यं ज्ञातिभि: परिवारित: ॥ ३३ ॥

Hỡi Bali Mahārāja (Indrasena), nay hãy đi; cầu phúc lành đến với ngài. Hãy an trú bình an tại Sutala, nơi ngay cả chư thiên cũng ước ao, giữa bạn hữu và thân quyến vây quanh.

Verse 34

न त्वामभिभविष्यन्ति लोकेशा: किमुतापरे । त्वच्छासनातिगान् दैत्यांश्चक्रं मे सूदयिष्यति ॥ ३४ ॥

Tại Sutala, ngay cả các vị hộ thế chủ—huống chi người thường—cũng không thể khuất phục ngươi. Còn các asura nào vượt lệnh trị vì của ngươi, đĩa Sudarśana của Ta sẽ diệt trừ chúng.

Verse 35

रक्षिष्ये सर्वतोऽहं त्वां सानुगं सपरिच्छदम् । सदा सन्निहितं वीर तत्र मां द्रक्ष्यते भवान् ॥ ३५ ॥

Hỡi dũng sĩ, Ta sẽ bảo hộ ngươi mọi bề, cùng với tùy tùng và mọi vật dụng của ngươi. Ta sẽ luôn hiện diện nơi ấy, và ngươi sẽ thường hằng được thấy Ta.

Verse 36

तत्र दानवदैत्यानां सङ्गात्ते भाव आसुर: । द‍ृष्ट्वा मदनुभावं वै सद्य: कुण्ठो विनङ्‌क्ष्यति ॥ ३६ ॥

Tại đó ngươi sẽ thấy uy lực tối thượng của Ta; tâm tính asura cùng những lo toan vật chất do giao du với bọn daitya và dānava sẽ lập tức tiêu tan.