Mantra 11

Sukta 25

Sanskrit (Devanagari)

त्वष्टः श्रेष्ठेन रूपेणास्या नार्या गवीन्योः । पुमांसं पुत्रमा धेहि दशमे मासि सूतवे

IAST Transliteration

tváṣṭaḥ śréṣṭhena rūpéṇāsyā́ nā́ryā gavīnyóḥ | púmāṃsaṃ putrám ā́ dhehi daśamé mā́si sūtáve ||

English Translation (Griffith/Whitney)

O Tvaṣṭṛ, with thy most excellent form, within this woman—these cow-like sources of increase—implant a manly son, that in the tenth month she may bring him forth.

Translation

Hỡi Tvaṣṭṛ, với hình tướng tối thượng của Ngài, trong người nữ này—trong những nguồn tăng trưởng như bò cái—xin đặt vào một người con trai mạnh mẽ, để đến tháng thứ mười nàng sinh hạ ra.

Word by Word

• त्वष्टः: of Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
• त्वष्टः: सम्बन्ध (Genitive/possessor)
• Type: Noun
• Root: त्वष्टृ (प्रातिपदिक)

• श्रेष्ठेन: with the best
• श्रेष्ठेन: करण
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)

• रूपेण: with form/appearance
• रूपेण: करण
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• अस्याः: of this (woman)
• अस्याः: सम्बन्ध (Genitive/possessor)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नार्याः: of the woman
• नार्याः: सम्बन्ध (Genitive/possessor)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)

• गवीन्योः: of/in the two gavīnyā (the pair; lit. ‘two cow(-like) ones’)
• गवीन्योः: सम्बन्ध/अधिकारण (contextual: ‘of/in the two gavīnyā’)
• Type: Noun
• Root: गवीन्य (प्रातिपदिक; dual form used for a pair, esp. ‘two cows’/‘cow-like pair’)

• पुमांसम्: a male
• पुमांसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुमांस् (प्रातिपदिक)

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• आ: towards; in (as preverb)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• धेहि: place; implant; bestow
• धेहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (दधाति)

• दशमे: in the tenth
• दशमे: अधिकारण
• Type: Adjective (ordinal)
• Root: दशम (प्रातिपदिक)

• मासि: month
• मासि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)

• सूतवे: for giving birth; for delivery
• सूतवे: सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose)
• Type: Verbal noun (infinitive)
• Root: √सू (सवति/सूते) → सूतव (कृदन्त-प्रातिपदिक; infinitival dative in -तवे)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Tvaṣṭṛ

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Wonder at formation → calm blessing → assurance","listener_experience":"Quiet awe toward the body’s crafting; steadiness.","intensity":4}