Mantra 1

Sukta 11

Sanskrit (Devanagari)

संपत्कर्म। ६ पञ्चपदा अतिशक्वरी, ११ त्र्यवसाना षट्-पदा अत्यष्टिः। कथं महे असुरायाब्रवीरिह कथं पित्रे हरये त्वेषनृम्णः । पृश्निं वरुण दक्षिणां ददावान् पुनर्मघ त्वं मनसाचिकित्सीः

IAST Transliteration

katháṃ mahé ásurāyābravīr ihá katháṃ pitré háraye tvéṣanṛmṇaḥ | pṛ́śniṃ váruṇa dákṣiṇāṃ dadāvā́n púnarmagha tváṃ mánasā cikitsīḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

How spakest thou here unto the Great Asura? how unto the Father, unto Hari of vehement might? Varuṇa, having bestowed Pṛśni as the priestly fee, thou, O ever-bounteous, didst with mind discern the course.

Translation

Ngươi đã nói tại đây với Asura vĩ đại như thế nào? Ngươi đã nói với Người Cha, với Hari (Hari) có uy lực mãnh liệt như thế nào? Hỡi Varuṇa (Varuṇa), khi ngươi đã ban Pṛśni (Pṛśni) làm lễ vật thù lao tế tự (dakṣiṇā), hỡi Đấng luôn ban lại (Punarmagha), ngươi đã dùng tâm mà nhận biết đường lối và sự vận hành ấy.

Word by Word

• कथम्: how?
• कथम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (प्रश्नाव्यय)

• महे: in/for the great (one)
• महे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• असुराय: to the Asura (lord)
• असुराय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• अब्रवीः: you said/spoke
• अब्रवीः: —
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह (देशाव्यय)

• कथम्: how?
• कथम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (प्रश्नाव्यय)

• पित्रे: to the father
• पित्रे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• हरये: to Hari
• हरये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• त्वेषनृम्णः: of blazing manly-might
• त्वेषनृम्णः: —
• Type: Adjective
• Root: त्वेष-नृम्ण (समास-प्रातिपदिक)

• पृश्निम्: the speckled cow (Pṛśni)
• पृश्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पृश्नि (प्रातिपदिक)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: —
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• दक्षिणाम्: the fee/gift (dakṣiṇā)
• दक्षिणाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)

• ददावान्: having given
• ददावान्: Kartā
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) → ददावस्/दद्वस् (कृत्: क्तवतुँ)

• पुनः: again
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• मघ: O bountiful one (Maghavan)
• मघ: —
• Type: Noun
• Root: मघवन्/मघ (सम्बोधन-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मनसा: with (your) mind
• मनसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• चिकित्सीः: you have perceived/considered
• चिकित्सीः: —
• Type: Verb
• Root: चित् (धातु) → चिकीर्त्स/चिकित्स् (इच्छार्थ-देशिदेरिवेटिव)

Attribution

Rishi: Not specified in the input (requires AV anukramaṇī consultation)

Devata: Varuṇa (Asura), with secondary allusions to ‘Father’ and ‘Hari’ as recipients/figures in the precedent

Chandas: As noted in the input header: associated with atiśakvarī/atyāṣṭi classifications (needs edition-specific mapping to this mantra).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Questioning wonder → recognition of precedent → calm certainty in discernment","listener_experience":"A sense of being guided by an older, correct ritual memory; confidence increases as the verse resolves.","intensity":4}