Atharva Veda 4.28.4: Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 28, Mantra 4

Sukta 28

Sanskrit (Devanagari)

यावा॑रे॒भाथे॑ ब॒हु सा॒कमग्रे॒ प्र चेद॑स्रा॑ष्ट्रमभि॒भां जने॑षु । याव॒स्येशा॑थे द्वि॒पदो॒ यौ चतु॑ष्पद॒स्तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः

IAST Transliteration

yā́vārebhā́the bahú sākám ágre prá cet asrā́ṣṭram abhibhā́ṁ jáneṣu | yā́v asyéśāthe dvipádo yáu catúṣpadas táu no muñcatam áṁhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Ye twain who, together and in advance, repel the many (ills), who press your weaponed might among the peoples: ye who have lordship over this man’s two-footed and four-footed, do ye release us from distress.

Translation

Hỡi hai vị, cùng nhau và đi trước, xua đuổi bao tai ương; giữa các dân tộc các ngài phô bày uy lực có vũ khí. Hỡi hai vị làm chủ những loài hai chân và bốn chân của người này—xin giải thoát chúng tôi khỏi khốn ách (aṃhas).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यावारेभा: O (two) ‘yāvārebhā’ afflictions/spirits (name of a pair of maladies)
• यावारेभा: कर्तृ (मुञ्चतम् इत्यस्य) / सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: यावारेभा- (प्रातिपदिक; रोग/दोष-नाम) अथवा यावार-रेभा (द्वन्द्व/समाहार)

• अथे: then, and now
• अथे: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)

• बहु: much, greatly
• बहु: —
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)

• साकम्: together
• साकम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: साकम् (अव्यय)

• अग्रे: in front; at first; formerly
• अग्रे: अधिकरण
• Type: Noun (used adverbially)
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward (intensifier)
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• चेत्: if
• चेत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)

• अस्राष्ट्रम्: unruled/without a realm; disorder, lawlessness
• अस्राष्ट्रम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: अ- + राष्ट्र (प्रातिपदिक)

• अभिभाः: you overpower/overcome
• अभिभाः: कर्तृ (त्वम्/कश्चित्)
• Type: Verb
• Root: अभि-√भा (भा दीप्तौ/प्रकाशने; ‘अभिभा’ = overpower, outshine)

• जनेषु: among people
• जनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• यावस्ये: of yāvasyá (a named affliction/evil)
• यावस्ये: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यावस्य- (प्रातिपदिक; रोग/दोष-नाम)

• ईशाथे: you two rule/control
• ईशाथे: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √ईश् (ईश् ऐश्वर्ये)

• द्विपदः: the two-footed (humans)
• द्विपदः: कर्म (ईशाथे इत्यस्य विषयः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: द्वि-पद (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष)

• ये: who/which
• ये: सम्बन्ध/अन्वय (यौ…तौ)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चतुष्पदः: the four-footed (cattle/animals)
• चतुष्पदः: कर्म (ईशाथे इत्यस्य विषयः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: चतुर्-पद (प्रातिपदिक)

• तौ: those two
• तौ: कर्तृ (मुञ्चतम् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: us/our
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (हितार्थे ‘for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• मुञ्चतम्: release (you two)!
• मुञ्चतम्: कर्तृ (युवाम्)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (मुच् मोचने)

• अंहसः: from distress/sin/evil
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (uncertain)

Devata: Protective dual divinity (paired guardians; sometimes interpreted as Aśvins in later alignment)

Chandas: Triṣṭubh-like (irregular)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta