Mantra 5

Sukta 10

Sanskrit (Devanagari)

वानस्पत्या ग्रावाणो घोषमक्रत हविष्कृण्वन्तः परिवत्सरीणम्। एकाष्टके सुप्रजसः सुवीरा वयं स्याम पतयो रयीणाम्

IAST Transliteration

vānaspatyā́ grā́vāṇo ghóṣam akrata havíṣkṛṇvántas parivatsarī́ṇam | ekā́ṣṭake suprájasaḥ suvī́rā vayáṁ syā́ma pátayo rayīṇā́m ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The forest-lord’s stones have raised their sounding, preparing the oblation of the circling year. At Ekāṣṭakā may we be rich in fair offspring, rich in brave sons, lords over treasures manifold.

Translation

Những hòn đá của Chúa tể rừng cây (Vānaspatya) đã làm dậy tiếng vang, sửa soạn lễ vật của vòng năm tuần hoàn. Vào Ekāṣṭakā, nguyện chúng tôi được giàu con cháu tốt đẹp, giàu những người con trai dũng mãnh, làm chủ muôn của cải.

Word by Word

• वानस्पत्याः: of the wooden/forest-born (implements)
• वानस्पत्याः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the वनस्पति-ones/wooden (things)’
• Type: Noun
• Root: वानस्पत्य (प्रातिपदिक; वनस्+पति) अथवा वानस्पत्य (विशेषण)

• ग्रावाणः: pressing-stones
• ग्रावाणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ग्रावन् (प्रातिपदिक)

• घोषम्: a sound, roar
• घोषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: घोष (प्रातिपदिक)

• अक्रत: they made
• अक्रत: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• हविः: oblation
• हविः: कर्म (कृण्वन्तः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• कृण्वन्तः: making, preparing
• कृण्वन्तः: कर्तृ (ग्रावाणः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• परिवत्सरीणम्: yearly, lasting through the year
• परिवत्सरीणम्: कर्म/विशेषण (हविः इत्यस्य) अथवा काल-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: परिवत्सरीण (प्रातिपदिक; ‘परिवत्सर’ सम्बन्धी)

• एकाष्टके: at the Ekāṣṭakā (festival day)
• एकाष्टके: अधिकरण (काल/पर्व)
• Type: Noun
• Root: एकाष्टका (प्रातिपदिक; पर्व-नाम)

• सुप्रजसः: having good offspring
• सुप्रजसः: कर्तृ-विशेषण (वयम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-प्रजस् (प्रातिपदिक)

• सुवीराः: having good heroes/sons, valiant
• सुवीराः: कर्तृ-विशेषण (वयम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-वीर (प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्याम: may we be
• स्याम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• पतयः: lords, masters
• पतयः: प्रेडिकेट-नाम (स्याम इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• रयीणाम्: of riches, wealth
• रयीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — पतयः कस्य?
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Ekāṣṭakā / Saṁvatsara-rite powers; also Vānaspatya (wood/tree sacrality) as instrumental devatā

Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic flexibility)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From ritual bustle (sound of stones) to calm, confident petition for continuity.","listener_experience":"Grounded assurance: ‘the year is being prepared correctly; the future will be sustained.’","intensity":4}