Mantra 12

Sukta 135

Sanskrit (Devanagari)

त्वमिन्द्र कपोताय च्छिन्नपक्षाय वञ्चते । श्यामाकं पक्वं पीलु च वारस्मा अकृणोर्बहुः

IAST Transliteration

tvám índra kapótāya chinna-pakṣā́ya váñcate | śyāmā́kaṃ pakváṃ pī́lu ca vā́rasmai ákṛṇor bahúḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou, Indra, for the pigeon with clipped wings that wandereth, didst make abundant provision—ripe śyāmāka grain, and pīlu fruit—for the needy one.

Translation

Hỡi Indra, vì con bồ câu bị cắt cánh đang lang thang, Ngài đã làm nên sự chu cấp dồi dào cho kẻ thiếu thốn: hạt śyāmāka chín và quả pīlu, thật nhiều.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• कपोताय: to/for the pigeon
• कपोताय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: कपोत (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• छिन्नपक्षाय: to the one whose wings are cut
• छिन्नपक्षाय: सम्प्रदान
• Type: Adjective (compound)
• Root: छिन्न-पक्ष (समास; छिन्न < √छिद् + पक्ष)

• वञ्चते: wanders/strays (seeks)
• वञ्चते: —
• Type: Verb
• Root: √वञ्च् (वञ्चु गतौ/कुटिलायाम्; ‘to roam/stray, to seek’)

• श्यामाकम्: millet (śyāmāka)
• श्यामाकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्यामाक (प्रातिपदिक; धान्य-विशेषः)

• पक्वम्: ripe/cooked
• पक्वम्: कर्म
• Type: Adjective/Participle
• Root: पक्व (कृदन्त-विशेषण; √पच् + क्त)

• पीलु: pīlu-fruit (salvadora)
• पीलु: कर्म
• Type: Noun
• Root: पीलु (प्रातिपदिक; वृक्ष/फल-विशेषः)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वारस्मै: for shelter/for a refuge
• वारस्मै: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वार (प्रातिपदिक; ‘आश्रय/आवरण/निवास’ इत्यर्थे; दातृ-सम्बन्धः)

• अकृणोः: you made/you did
• अकृणोः: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• बहुः: much; many (a great amount)
• बहुः: कर्तृ (वाक्ये ‘बहु(म्)’ इत्यर्थे परिणाम/प्रशंसा-प्रयोगः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: बहु (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Angirasa/Atharvanic RV-derived

Devata: Indra

Chandas: Anuṣṭubh-like (approx.; requires full metrical audit)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Helplessness (clipped wings) → remembered divine generosity → reassurance of abundance.","listener_experience":"Comfort, softened fear, willingness to ask for help and to feed others.","intensity":5}