Mantra 2

Sukta 134

Sanskrit (Devanagari)

इहेत्थ प्रागपागुदगधराग् – वत्साः पुरुषन्त आसते

IAST Transliteration

ihéttha prā́g apā́g úd ag adharā́g—vatsā́ḥ púruṣanta āsate

English Translation (Griffith/Whitney)

Here thus—eastward, westward, northward, southward—the calves, thriving and many, abide at rest.

Translation

Ngay tại đây, như thế—về phía đông, phía tây, phía bắc, phía nam—những bê con an trú, ngồi nghỉ; thịnh vượng và đông nhiều, ở yên an ổn.

Word by Word

• इह: here
• इह: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय-प्रातिपदिक) अथवा इदम्-प्रातिपदिकस्य अव्यय-रूप

• इत्थ: thus; in this manner
• इत्थ: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थ (अव्यय-प्रातिपदिक)

• प्राक्: eastward; in front
• प्राक्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: प्राक् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• अपाक्: westward; away/back
• अपाक्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अपाक् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• उदक्: northward
• उदक्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: उदक् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• अधराक्: downward; below
• अधराक्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अधराक् (अव्यय-प्रातिपदिक; अधर + आञ्/आक्-दिक्प्रत्यय-निबद्ध)

• व॒त्साः: calves
• व॒त्साः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• पुरुषन्ते: they bestir themselves; they act/strive
• पुरुषन्ते: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Verb
• Root: पुरुष्/पुरुषय् (धातु; ‘पुरुष्’ = to act/strive, to be active; caus./denom. sense possible)

• आसते: they sit; they remain
• आसते: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु) ‘to sit, to remain’

Attribution

Rishi: Anukta (khila cluster)

Devata: Paśu/Vatsāḥ (cattle) and Directions (implicit)

Chandas: Irregular

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From spatial ordering to quiet abundance.","listener_experience":"Reassurance, warmth, a sense of protected plenty.","intensity":4}