Mantra 2

Sukta 104

Sanskrit (Devanagari)

अयं सहस्रमृषिभिः सहस्कृतः समुद्र इव पप्रथे । सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये

IAST Transliteration

ayáṃ sahásram ṛ́ṣibhíḥ sáhaḥkṛtaḥ samudrá iva paprathe | satyáḥ só asya mahimā́ gṛṇé śávaḥ yajñéṣu viprarájye ||

English Translation (Griffith/Whitney)

This, thousandfold, by seers made mighty, hath spread abroad like ocean’s flood: true is his grandeur; I proclaim his force in sacrifices, in the sovereign realm of inspired priests.

Translation

Điều này được các ṛṣi làm cho hùng mạnh gấp ngàn lần, lan rộng như dòng tràn của biển cả. Uy nghi của người là chân thật; ta xưng tụng sức mạnh ấy trong các lễ tế, trong cõi vương quyền của các tư tế minh triết.

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• ऋषिभिः: by/with the seers
• ऋषिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• सहस्कृतः: made/formed with might; powerfully fashioned
• सहस्कृतः: Kartā
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: सहस् + √कृ (कृञ्) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• समुद्रः: ocean
• समुद्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• पप्रथे: has spread out, has expanded
• पप्रथे: —
• Type: Verb
• Root: √प्रथ् (प्रथँ विस्तारे)

• सत्यः: true, real
• सत्यः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• सः: he/that
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/this
• अस्य: —
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महिमा: greatness, majesty
• महिमा: Kartā
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)

• गृणे: I praise, I sing
• गृणे: —
• Type: Verb
• Root: √गॄ (गॄ स्तुतौ) / √गृ (गृ स्तुतौ)

• शवः: strength, might
• शवः: Karma
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• यज्ञेषु: in the sacrifices
• यज्ञेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• विप्रराज्ये: in the priestly sovereignty/eminence
• विप्रराज्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विप्रराज्य (प्रातिपदिक; समासः: विप्र + राज्य)

Attribution

Rishi: RV-derived attribution (varies by source hymn within Indra cycles).

Devata: Indra

Chandas: RV meter (likely Triṣṭubh; confirm against RV source).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From vast amplification (thousandfold/ocean) to settled certainty (satya) and dignified proclamation (vipra sovereignty).","listener_experience":"Awe at depth and lineage; calm confidence in reliability.","intensity":5}