Mantra 2

Sukta 99

Sanskrit (Devanagari)

अस्येदिन्द्रो वावृधे वृष्ण्यं शवो मदे सुतस्य विष्णवि । अद्या तमस्य महिमानमायवोऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा

IAST Transliteration

asyéd índro vāvṛdhe vṛ́ṣṇyaṃ śávo máde sutásya víṣṇavi | adyā́ tám asya mahimā́nam ā́yavo'nu stuvanti pū́rvathā ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Hereby, indeed, hath Indra waxed—his bull-like might—in the rapture of the pressed draught, O Viṣṇu. To-day the Āyavas, as erst they did, in due succession laud that majesty of his.

Translation

Chính bởi điều này, Indra quả đã lớn mạnh—sức lực như bò đực của ngài—trong cơn hoan lạc của Soma đã được ép, hỡi Viṣṇu. Hôm nay, các Āyava như thuở trước, theo thứ tự nối tiếp, ca tụng uy nghi vĩ đại ấy của ngài.

Word by Word

• अस्य: of this (one/thing)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी एकवचन)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ (Kartā)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वावृधे: has grown, has become strong
• वावृधे: —
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने)

• वृष्ण्यम्: bull-like, virile
• वृष्ण्यम्: कर्म (Karma) (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: वृष्ण्य (प्रातिपदिक; ‘वृषन्’ से)

• शवः: strength, might
• शवः: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: शवस्/शव (प्रातिपदिक)

• मदे: in exhilaration, in intoxication
• मदे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• सुतस्य: of the pressed (Soma)
• सुतस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सुत (ppp of √सु ‘to press/extract’)

• विष्णवि: O Viṣṇu
• विष्णवि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• अद्य: today, now
• अद्य: अधिकरण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अस्य: of this (one), his
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक) → अस्य

• महिमानम्: greatness, majesty
• महिमानम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)

• आयवः: the Āyus/Āyavas (men, worshippers)
• आयवः: कर्तृ (Kartā)
• Type: Noun
• Root: आयु/आयव (प्रातिपदिक; वैदिक ‘आयवः’ = आयुष्मन्तः/जनाः)

• अनु: after, along, in accordance
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• ष्टुवन्ति: they praise
• ष्टुवन्ति: —
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तुतौ)

• पूर्वथा: as before, in the former way
• पूर्वथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वथा (अव्यय; पूर्व + था)

Attribution

Rishi: RV provenance (requires RV concordance).

Devata: Indra (with address to Viṣṇu)

Chandas: Triṣṭubh-type (to be confirmed from RV source).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From declaration of Indra’s growth to communal confirmation of his greatness ‘today’ in the old succession.","listener_experience":"Energized, emboldened, assured that power is lawful and repeatable.","intensity":7}