Mantra 6

Sukta 50

Sanskrit (Devanagari)

यदद्या रात्रि सुभगे विभजन्त्ययो वसु । यदेतदस्मान् भोजय यथेदन्यानुपायसि

IAST Transliteration

yád adyá rātri subhage vibhájanty áyo vásu | yád etád asmā́n bhojaya yáthéd anyā́n upā́yasi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

What wealth of metal they apportion to-day, O Night, thou gracious one—therewith do thou make us to have enjoyment, even as thou art wont to draw near unto others.

Translation

Hôm nay, hỡi Đêm cát tường, người ta phân chia của cải bằng kim loại; với của ấy, xin cho chúng con được hưởng thụ, như Ngài vẫn thường đến gần những kẻ khác.

Word by Word

• यत्: which; what (that which)
• यत्: सम्बन्ध/विशेषणम् (यत्-तत् सम्बन्धः; ‘that which’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• अद्य: today; now
• अद्य: अधिकारण (काल-अधिकारणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• रात्रि: O Night
• रात्रि: सम्बोधन (आह्वानम्)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• सुभगे: O fortunate/auspicious one
• सुभगे: सम्बोधन (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सु-भग (विशेषण-प्रातिपदिक)

• विभजन्ति: they distribute; apportion
• विभजन्ति: क्रिया (कर्तृ-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भज् (भजँ सेवायाम्/विभागे) + वि-

• अयः: metal; iron
• अयः: कर्म (विभजन्ति—what is distributed)
• Type: Noun
• Root: अयस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• वसु: wealth; good (treasure)
• वसु: कर्म (विभजन्ति—wealth/good distributed)
• Type: Noun
• Root: वसु (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• यत्: which; that which
• यत्: सम्बन्ध/विशेषणम् (यत्-तत्; ‘that which’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (भो॑जय—‘this’ as object/thing)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म (भो॑जय—us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भोजय: cause (us) to enjoy; bestow; feed
• भोजय: क्रिया (प्रार्थना/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √भुज्/√भोज् (भुजँ पालन/भोगे) — causative stem भोजय-

• यथा: so that; as
• यथा: सम्बन्ध (उपवाक्य-सम्बन्धः: ‘so that/as’)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• इदानीम्: now; at this time
• इदानीम्: अधिकारण (काल-अधिकारणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: इदानीम् (अव्यय)

• अन्यान्: others
• अन्यान्: कर्म (उपायसि—others)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (विशेषण/सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उपायसि: you approach; you go to
• उपायसि: क्रिया (कर्तृ-क्रिया; addressed to रात्रि)
• Type: Verb
• Root: √या (या प्रापणे) + उप-

Attribution

Rishi: As above (confirm via anukramaṇī).

Devata: Rātri as dispenser of portions; wealth (vasu) as functional devatā

Chandas: Anuṣṭubh (probable; verify)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From observation of distribution to calm invitation of fortune’s approach.","listener_experience":"Quiet confidence, receptivity, gratitude-oriented desire.","intensity":5}