Mantra 3

Sukta 31

Sanskrit (Devanagari)

करीषिणीं फलवतीं स्वधामिरां च नो गृहे। औदुम्बरस्य तेजसा धाता पुष्टिं दधातु मे

IAST Transliteration

karīṣiṇī́ṃ phálavatīṃ svadhā́m irā́ṃ ca no gṛhé | audúmbarasya téjasā dhātā́ púṣṭiṃ dadhātu mé ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Manure-rich, fruitful, self-sustained, and Irā of nourishment—within our house: by the splendour of the Udumbara may Dhātṛ, the Ordainer, set fast for me increase.

Translation

Trong nhà chúng ta, nguyện có sự sung túc giàu phân bón, trĩu quả, tự đứng vững, và có Irā—đấng nuôi dưỡng. Nhờ quang huy của Udumbara, nguyện Dhātṛ, Đấng an bài, đặt vững cho tôi sự tăng trưởng và thịnh vượng.

Word by Word

• करीषिणीम्: dung-manured / rich in manure (fertile)
• करीषिणीम्: कर्म (धा- ‘दधातु’ का)
• Type: Adjective
• Root: करीषिन् (प्रातिपदिक) < करीष (गोमय/खाद) + -इन्

• फलवतीम्: fruitful, bearing fruit
• फलवतीम्: कर्म (धा- ‘दधातु’ का)
• Type: Adjective
• Root: फलवत् (प्रातिपदिक) < फल + -वत्

• स्वधाम्: one’s own abode/seat; proper place (svadhā)
• स्वधाम्: कर्म (धा- ‘दधातु’ का)
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• इराम्: nourishment, refreshment, food
• इराम्: कर्म (धा- ‘दधातु’ का)
• Type: Noun
• Root: इरा (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गृहे: in (our) house
• गृहे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• औदुम्बरस्य: of the udumbara (fig-tree)
• औदुम्बरस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (genitival)
• Root: औदुम्बर (प्रातिपदिक) < उदुम्बर (fig-tree) + अण्

• तेजसा: by/with splendor, vigor
• तेजसा: करण
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• धाता: Dhātṛ (the Creator/Ordainer)
• धाता: कर्ता
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक; देवता-नाम) < √धा (धारणे/स्थापने) + तृ

• पुष्टिम्: nourishment, prosperity
• पुष्टिम्: कर्म (दधातु का)
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)

• दधातु: may he place/grant
• दधातु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (late book; specific r̥ṣi attribution varies in ancillary lists)

Devata: Dhātṛ (with Irā/puṣṭi as functional powers; audumbara-maṇi as vehicle)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV paustika charms; pāda-structure consistent)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Gentle invocation of fertile abundance → quiet confidence in ordained increase.","listener_experience":"Warm domestic reassurance; a sense of ‘the house will hold.’","intensity":4}