Mantra 16

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

अपूपवान् क्षीरवांश्चरुरेह सीदतु । लोककृतः पथिकृतो यजामहे ये देवानां हुतभागा इह स्थ

IAST Transliteration

apūpavā́n kṣīravā́ṁś carúr eha sī́datu | lokakŕ̥taḥ pathikŕ̥to yajāmahe yé devā́nāṁ hutabhā́gā ihá stha ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Let the cooked oblation, furnished with cake and rich in milk, sit down here. We sacrifice unto the World-makers, the Path-makers—those who, of the Gods, possess a share in the offered gift—be ye here present.

Translation

Nguyện lễ vật nấu chín (caru), có bánh (apūpa) kèm theo và dồi dào sữa, hãy ngồi xuống tại đây. Chúng tôi tế tự các Đấng tạo lập thế giới, các Đấng mở đường—những vị trong hàng chư thần nhận phần của lễ vật đã dâng; xin hiện diện tại đây.

Word by Word

• अपूपवान्: having cakes (apūpa)
• अपूपवान्: कर्तृ (आह्वेय/विधेय-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अपूपवत् (प्रातिपदिक; अपूप + वत्)

• क्षीरवान्: having milk
• क्षीरवान्: कर्तृ (आह्वेय/विधेय-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: क्षीरवत् (प्रातिपदिक; क्षीर + वत्)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चरुः: the caru-offering (cooked oblation)
• चरुः: कर्तृ (सीदतु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: चरु (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: अधिकरण (देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• सीदतु: let (it) sit/settle; let it be placed
• सीदतु: —
• Type: Verb
• Root: √सद् (सीदति)

• लोककृतः: world-makers; makers of the worlds
• लोककृतः: कर्तृ (यजामहे इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: लोककृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; लोक + √कृ + क्तिन्/कृत्)

• पथिकृतः: path-makers; makers of the path
• पथिकृतः: कर्तृ (यजामहे इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पथिकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; पथि + √कृ + क्तिन्/कृत्)

• यजामहे: we worship/sacrifice
• यजामहे: —
• Type: Verb
• Root: √यज्

• ये: who
• ये: कर्तृ (स्थ इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• हुतभागाः: having a share in the oblation; entitled to offerings
• हुतभागाः: कर्तृ (स्थ इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: हुतभाग (कृदन्त-समास-प्रातिपदिक; हुत + भाग)

• इह: here
• इह: अधिकरण (देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• स्थ: you are / you stand / you abide
• स्थ: —
• Type: Verb
• Root: √स्था

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (funerary book; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī traditions)

Devata: Lokakṛt/Pathikṛt powers (a class of invoked recipients; often treated as divine/ancestral order-establishers)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant cadence; with Atharvanic stylistic variation)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From preparation to settled assurance—‘be here present’ stabilizes the rite.","listener_experience":"Grounded, procedural calm; sense that the rite is properly hosted and protected.","intensity":3}