Sukta 3

Mantra 1

पितृमेधः। ६४ भुरिक् पथ्यापङ्क्तिः, ६७ पथ्याबृहती, ६९, ७१ उपरिष्टाद् बृहती। इ॒यं नारी॑ पतिलो॒कं वृ॑णा॒ना नि प॑द्यत॒ उप॑ त्वा मर्त्य॒ प्रेत॑म्। धर्मं॑ पुरा॒णम॑नुपा॒लय॑न्ती॒ तस्यै॑ प्र॒जां द्रवि॑णं चे॒ह धे॑हि

Người nữ này, chọn cõi của người chồng, xin hãy bước xuống ở gần ngươi, hỡi kẻ phàm đã khuất. Nàng gìn giữ pháp xưa (dharma); ngươi hãy ban cho nàng con cháu và của cải, ngay tại đây.

Mantra 2

उदी॑र्ष्व नार्य॒भि जी॑वलो॒कं ग॒तासु॑मे॒तमुप॑ शेष॒ एहि॑ । ह॒स्त॒ग्रा॒भस्य॑ दधि॒षोस्तवे॒दं पत्यु॑र्जनि॒त्वम॒भि सं ब॑भूथ

Hỡi người nữ, hãy đứng dậy, hướng về cõi của người sống; hãy rời khỏi người đàn ông này, kẻ đã tắt hơi—bên cạnh người mà nàng đang nằm—mà đến đây. Đối với người chồng đã nắm tay và an lập nàng, phận làm vợ của nàng đã được viên mãn.

Mantra 3

अप॑श्यं युव॒तिं नी॒यमा॑नां जी॒वां मृ॒तेभ्यः॑ परिणी॒यमा॑नाम्। अ॒न्धेन॒ यत् तम॑सा॒ प्रावृ॒तासी॑त् प्रा॒क्तो अपा॑चीमनयं॒ तदे॑नाम्

Ta đã thấy một thiếu nữ còn sống, được dẫn ra khỏi những kẻ đã chết, được hộ tống đưa ra ngoài. Khi nàng bị màn tối mù lòa che phủ, ta đã dẫn nàng tiến về phía trước, rời khỏi con đường quay ngược ấy.

Mantra 4

प्र॒जा॒न॒त्यऽघ्न्ये जीवलो॒कं दे॒वानां॒ पन्था॑मनुसं॒चर॑न्ती । अ॒यं ते॒ गोप॑ति॒स्तं जु॑षस्व स्व॒र्गं लो॒कमधि॑ रोहयैनम्

Hỡi bò cái không được sát hại (aghnyā), khi đã biết thế giới của người đang sống, ngươi theo đúng tuần tự mà bước đi trên con đường của chư thiên. Đây là chủ đàn gia súc dành cho ngươi: xin hãy hoan hỷ thọ nhận; hãy khiến người ấy thăng lên cõi trời ở phía trên.

Mantra 5

उप॒ द्यामुप॑ वेत॒समव॑त्तरो न॒दीना॑म्। अग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सि

Vươn lên tới trời, vươn tới cây sậy (vetasa); rồi ngươi hãy đi xuống các dòng sông. Hỡi Agni, ngươi là mật (tinh chất đầy uy lực) của các thủy giới.

Mantra 6

यं त्वम॑ग्ने स॒मद॑ह॒स्तमु॒ निर्वा॑पया॒ पुनः॑ । क्याम्बू॒रत्र॑ रोहतु शाण्डदू॒र्वा व्य॒ऽल्कशा

Kẻ mà ngươi, hỡi Agni, đã thiêu đốt đến tận cùng—hãy làm cho người ấy nguội lại và đặt bày ra lần nữa. Nguyện kyāmbū mọc lên tại đây; nguyện śāṇḍa-dūrvā nảy mầm, lan rộng khắp nơi.

Mantra 7

इ॒दं त॒ एकं॑ प॒र ऊ॑ त॒ एकं॑ तृ॒तीये॑न॒ ज्योति॑षा॒ सं वि॑शस्व । सं॒वेश॑ने त॒न्वा॒३ चारु॑रेधि प्रि॒यो दे॒वानां॑ पर॒मे स॒धस्थे॑

Đây là một phần dành cho ngươi, và kia cũng là một phần dành cho ngươi; với ánh sáng thứ ba, hãy đi vào cho trọn vẹn. Trong lúc bước vào, hãy đẹp lành trong chính thân mình; nơi chỗ ngồi tối thượng của hội chúng chư thần, hãy trở thành người được yêu mến.

Mantra 8

उत् ति॑ष्ठ॒ प्रेहि॒ प्र द्र॒वौकः॑ कृणुष्व सलि॒ले स॒धस्थे॑ । तत्र॒ त्वं पि॒तृभिः॑ संविदा॒नः सं सोमे॑न॒ मद॑स्व॒ सं स्व॒धाभिः॑

Hãy đứng dậy, hãy bước ra; hãy tự tạo cho mình một chốn cư ngụ đang chảy, một chỗ an lập trong nước. Ở đó, ngươi hòa hợp cùng các Tổ phụ (Pitṛ); hãy cùng Soma hoan hỷ, cùng các svadhā (năng lực của lễ vật và đồ cúng) mà hoan hỷ.

Mantra 9

प्र च्य॑वस्व त॒न्वं॑१ सं भ॑रस्व॒ मा ते॒ गात्रा॒ वि हा॑यि॒ मो शरी॑रम्। मनो॒ निवि॑ष्टमनु॒संवि॑शस्व॒ यत्र॒ भूमे॑र्जु॒षसे॒ तत्र॑ गच्छ

Hãy ra đi; hãy thu gom toàn thân ngươi cho trọn vẹn—chớ để các chi thể bị rời rạc, chớ để thân xác ngươi thiếu hụt. Nguyện tâm trí ngươi, đã được an trú, đi vào theo dòng nối tiếp trọn vẹn; nơi nào trên Đất (Bhūmi) ngươi ưa thích, hãy đến nơi ấy.

Mantra 10

वर्च॑सा॒ मां पि॒तरः॑ सो॒म्यासो॒ अञ्ज॑न्तु दे॒वा मधु॑ना घृ॒तेन॑ । चक्षु॑षे मा प्रत॒रं ता॒रय॑न्तो ज॒रसे॑ मा ज॒रद॑ष्टिं वर्धन्तु

Nguyện các Tổ phụ được phúc lành của Soma xức cho con bằng quang huy; nguyện các Thần xức cho con bằng mật và ghī (bơ tinh luyện). Khi đưa con vượt qua an ổn đến sự thấy biết trong sáng hơn, nguyện các Ngài tăng cho con tuổi già—tăng sức mạnh vững bền của tuổi già.

Mantra 11

वर्च॑सा॒ मां सम॑नक्त्व॒ग्निर्मे॒धां मे॒ विष्णु॒र्न्यऽनक्त्वा॒सन्। र॒यिं मे॒ विश्वे॒ नि य॑च्छन्तु दे॒वाः स्यो॒ना मापः॒ पव॑नैः पुनन्तु

Nguyện Agni xức cho con trọn vẹn bằng quang huy; nguyện Viṣṇu xức đặt trí tuệ thiêng (medhā) của con ở trong miệng. Nguyện tất cả chư Thần thiết lập cho con của cải (rayi); và nguyện các Nước hiền hòa, với những sự tẩy rửa của mình, thanh tịnh hóa con.

Mantra 12

मि॒त्रावरु॑णा॒ परि॒ माम॑धातामादि॒त्या मा॒ स्वर॑वो वर्धयन्तु । वर्चो॑ म इन्द्रो॑ न्यनक्तु॒ हस्त॑योर्ज॒रद॑ष्टिं मा सवि॒ता कृ॑णोतु

Nguyện Mitra–Varuṇa đặt conไว้รอบด้าน bằng sự canh giữ; nguyện các Āditya làm tăng nơi con sự lành mạnh của tiếng nói. Nguyện Indra gieo đặt quang huy của con vào đôi tay; và nguyện Savitar làm cho con sức mạnh vững chắc của tuổi già.

Mantra 13

यो म॒मार॑ प्रथ॒मो मर्त्या॑नां॒ यः प्रे॒याय॑ प्रथ॒मो लो॒कमे॒तम्। वै॒व॒स्व॒तं सं॒गम॑नं॒ जना॑नां य॒मं राजा॑नं ह॒विषा॑ सपर्यत

Đấng ấy—người đầu tiên trong loài phàm nhân đã chết, người đầu tiên đã ra đi đến cõi này—Vaivasvata, nơi hội tụ của loài người—vua Yama, hãy kính thờ bằng lễ vật cúng (havis).

Mantra 14

परा॑ यात पितर॒ आ च॑ याता॒यं वो॑ य॒ज्ञो मधु॑ना॒ सम॑क्तः । द॒त्तो अ॒स्मभ्यं॒ द्रवि॑णे॒ह भ॒द्रं र॒यिं च॑ नः॒ सर्व॑वीरं दधात

Hãy đi, hỡi các Tổ phụ; nhưng rồi hãy trở lại: lễ tế của các ngài đã được xức thấm trọn bằng vị ngọt như mật. Tại đây, kho báu cát tường đã được ban cho chúng ta; xin hãy đặt cho chúng ta của cải và phú túc, giàu đủ mọi bậc dũng sĩ.

Mantra 15

कण्वः॑ क॒क्षीवा॑न् पुरुमी॒ढो अ॒गस्त्यः॑ श्या॒वाश्वः॒ सोभ॑र्यर्च॒नानाः॑ । वि॒श्वामि॑त्रो॒ऽयं ज॒मद॑ग्नि॒रत्रि॒रव॑न्तु नः क॒श्यपो॑ वा॒मदे॑वः

Nguyện Kaṇva, Kakṣīvān, Purumīḍha, Agastya, Śyāvāśva, Sobhari—những người cất lời tán tụng; và ngay tại đây, Viśvāmitra, cùng Jamadagni và Atri—xin làm bậc trợ hộ cho chúng tôi; cả Kaśyapa và Vāmadeva cũng vậy.

Mantra 16

विश्वा॑मित्र॒ जम॑दग्ने॒ वसि॑ष्ठ॒ भर॑द्वाज॒ गोत॑म॒ वाम॑देव । श॒र्दिर्नो॒ अत्रि॑रग्रभी॒न्नमो॑भिः॒ सुसं॑शासः॒ पित॑रो मृ॒डता॑ नः

Hỡi Viśvāmitra, Jamadagni, Vasiṣṭha, Bharadvāja, Gotama, Vāmadeva. Atri đã nắm lấy cho chúng tôi sự che chở bằng những lễ bái (namas). Hỡi các Tổ linh (Pitṛ) được an lập tốt lành, xin thương xót chúng tôi.

Mantra 17

क॒स्ये मृ॒जाना॒ अति॑ यन्ति रि॒प्रमायु॒र्दधा॑नाः प्रत॒रं नवी॑यः । आ॒प्याय॑मानाः प्र॒जया॑ धने॒नाध॑ स्याम सुर॒भयो॑ गृ॒हेषु॑

Những người này thuộc về ai? Họ tự thanh tẩy rồi vượt qua ô uế, mang theo thọ mệnh (āyus), tiến tới một sự tiến triển mới mẻ hơn, xa hơn. Khi được thịnh vượng với con cháu và của cải, ước gì chúng tôi ở trong các mái nhà mình trở nên “thơm” mùi phúc lộc, đầy điềm lành.

Mantra 18

अ॒ञ्जते॒ व्यऽञ्जते॒ सम॑ञ्जते॒ क्रतुं॑ रिहन्ति॒ मधु॑ना॒भ्यऽञ्जते । सिन्धो॑रुच्छ्वा॒से प॒तय॑न्तमु॒क्षणं॑ हिरण्यपा॒वाः प॒शुमा॑सु गृह्णते

Họ xức, họ xức khắp, họ xức trọn vẹn; họ liếm lấy ý chí (krátu), và lấy mật mà xức lên đó. Trong hơi thở dâng trào của Sindhu, họ chộp lấy con bò đực đang bay; những kẻ tẩy luyện như vàng tiếp nhận nó giữa của cải là đàn gia súc.

Mantra 19

यद् वो॑ मु॒द्रं पि॑तरः सो॒म्यं च॒ तेनो॑ सचध्वं॒ स्वय॑शसो॒ हि भू॒त। ते अ॑र्वाणः कवय॒ आ शृ॑णोत सुविद॒त्रा वि॒दथे॑ हू॒यमा॑नाः

Hỡi các Tổ phụ, ấn dấu (mudrā) của các ngài và dấu hiệu làm Soma (Soma) hoan hỷ là gì—nhờ chính dấu ấy mà hãy kết giao và cùng hiện diện; vì các ngài có vinh quang tự mình đạt được. Hỡi những bậc mau lẹ, những bậc hiền triết, xin lắng nghe nơi đây; hỡi những người ban phát điều lành, được thỉnh mời trong hội nghi lễ (vidatha).

Mantra 20

ये अत्र॑यो॒ अङ्गि॑रसो॒ नव॑ग्वा इ॒ष्टाव॑न्तो राति॒षाचो॒ दधा॑नाः । दक्षि॑णावन्तः सु॒कृतो॒ य उ॒ स्थासद्या॒स्मिन् ब॒र्हिषि॑ मादयध्वम्

Hỡi các Atri, các Aṅgiras, các Navagva—những bậc giàu có về tế lễ, mang theo sự đắc thắng trong việc nhận tặng phẩm; những bậc có lễ phí (dakṣiṇā), những người làm điều thiện—vì các ngài quả thật như thế, hãy ngồi xuống trên cỏ thiêng (barhis) này và hưởng niềm hoan lạc của mình.

Mantra 21

अधा॒ यथा॑ नः पि॒तरः॒ परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शशा॒नाः । शुचीद॑य॒न् दीध्य॑त उक्थ॒शासः॒ क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्

Rồi như các Tổ phụ của chúng ta thuở xưa—những bậc cổ thời—đã làm, hỡi Agni (Agni), họ khát cầu ṛta (ṛta), làm mình thanh tịnh và rực sáng; với tư cách những người xướng tụng thánh ca (uktha-śāsa), họ bổ rẽ mặt đất và xua đẩy những sắc đỏ (bình minh) đi thật xa.

Mantra 22

सु॒कर्मा॑नः सु॒रुचो॑ देव॒यन्तो॒ अयो॒ न दे॒वा जनि॑मा॒ धम॑न्तः । शु॒चन्तो॑ अ॒ग्निं वा॑वृ॒धन्त॒ इन्द्र॑मु॒र्वीं गव्यां॑ परि॒षदं॑ नो अक्रन्

Những người làm việc thiện, rực sáng, hướng về chư thần—như các thần rèn sắt, họ rèn đúc chính “sự sinh khởi” ấy. Trong sự thanh tịnh, họ làm cho Agni (Agní) tăng trưởng, và cũng làm cho Indra tăng trưởng; và vì chúng ta, họ dựng nên một vòng rào rộng lớn, giàu bò, cùng chỗ ngồi hội họp.

Mantra 23

आ यू॒थेव॑ क्षु॒मति॑ प॒श्वो अ॑ख्यद् दे॒वानां॒ जनि॒मान्त्यु॒ग्रः । मर्ता॑सश्चिदु॒र्वशी॑रकृप्रन् वृ॒धे चि॑द॒र्य उप॑रस्या॒योः

Như một đàn vật mạnh mẽ tiến ra, các “sự sinh khởi” của chư thần đã hiện ra trước mắt—quả thật đầy uy lực. Ngay cả phàm nhân cũng tạo tác các Urvaśī; vì sự tăng trưởng—ngay cả người Ārya thuộc dòng Āyu cao hơn cũng vậy.

Mantra 24

अक॑र्म ते॒ स्वप॑सो अभूम ऋ॒तम॑वस्रन्नु॒षसो॑ विभा॒तीः । विश्वं॒ तद् भ॒द्रं यदव॑न्ति दे॒वा बृ॒हद् व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑

Chúng ta đã làm trọn cho Ngài công việc đem lại hiệu quả lành; các Uṣas (Bình minh) rực sáng đã mở bày ṛta (trật tự thiêng, pháp của lễ nghi). Mọi điều cát tường chính là điều được các Deva nâng đỡ: nguyện trong vidatha (hội lễ trang nghiêm) chúng ta nói lời cao rộng, giàu có những người con trai dũng thiện.

Mantra 25

इन्द्रो॑ मा म॒रुत्वा॒न् प्राच्या॑ दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Nguyện Indra cùng các Marut che chở ta từ phương Đông; và nguyện Đất, như thể tuột khỏi cánh tay ta, ở trên ta như bầu Trời. Chúng ta kính tế những bậc lập định thế gian, lập định nẻo đường—những vị trong hàng Deva nhận phần lễ hiến: xin hãy đứng tại đây.

Mantra 26

धा॒ता मा॒ निरृ॑त्या॒ दक्षि॑णाया दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Nguyện Dhātṛ che chở ta khỏi Nirṛti (điềm dữ, suy vong), từ phương Nam; và nguyện Đất, như thể tuột khỏi cánh tay ta, ở trên ta như bầu Trời. Chúng ta kính tế những bậc lập định thế gian, lập định nẻo đường—những vị trong hàng Deva nhận phần lễ hiến: xin hãy đứng tại đây.

Mantra 27

अदि॑तिर्मादि॒त्यैः प्र॒तीच्या॑ दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Nguyện Aditi (Aditi) cùng các Āditya (Ādityas) che chở ta từ phương Tây; và nguyện Đất—đã tuột khỏi cánh tay ta—phủ trên ta như thể là Trời. Chúng ta kính tế những Đấng lập định thế gian, lập định nẻo đường—những vị nhận phần lễ hiến trong hàng chư thần: xin hãy đứng tại đây.

Mantra 28

सोमो॑ मा॒ विश्वै॑र्दे॒वैरुदी॑च्या दि॒शः पा॑तु बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Nguyện Soma (Soma) cùng tất cả chư thần che chở ta từ phương Bắc; và nguyện Đất—đã tuột khỏi cánh tay ta—phủ trên ta như thể là Trời. Chúng ta kính tế những Đấng lập định thế gian, lập định nẻo đường—những vị nhận phần lễ hiến trong hàng chư thần: xin hãy đứng tại đây.

Mantra 29

ध॒र्ता ह॑ त्वा ध॒रुणो॑ धारयाता ऊ॒र्ध्वं भा॒नुं स॑वि॒ता द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Nguyện Đấng Nâng-giữ (Dhṛtā) — chính là chỗ tựa vững bền (Dharuṇa) — giữ chặt lấy ngươi; Savitar đã dựng cao xà ánh sáng, như thể bầu trời ở phía trên. Chúng ta kính tế những Đấng lập định thế gian, lập định nẻo đường—những vị nhận phần trong lễ vật đã hiến (huta): xin hiện diện tại đây.

Mantra 30

प्राच्यां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Ở phương Đông, phía trước, nơi được bao bọc che chở, trong svadhā ta đặt ngươi xuống—buông khỏi vòng tay—trên mặt đất, như bầu trời được đặt ở phía trên. Chúng ta kính tế những Đấng lập định thế gian, lập định nẻo đường—những vị nhận phần trong lễ vật đã hiến (huta): xin hiện diện tại đây.

Mantra 31

दक्षि॑णायां त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Ở phương Nam, phía trước, nơi được bao bọc che chở, trong svadhā ta đặt ngươi xuống—buông khỏi vòng tay—trên mặt đất, như bầu trời được đặt ở phía trên. Chúng ta kính tế những Đấng lập định thế gian, lập định nẻo đường—những vị nhận phần trong lễ vật đã hiến (huta): xin hiện diện tại đây.

Mantra 32

प्र॒तीच्यां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Ở phương Tây, phía trước, được bao bọc quanh, trong svadhā ta đặt ngươi xuống—kẻ rơi khỏi vòng tay—trên mặt Đất, như Trời được đặt ở phía trên. Chúng ta kính tế những Đấng lập định thế giới, lập định con đường; những vị nhận phần trong lễ vật dâng (huta): xin hiện diện tại đây.

Mantra 33

उदी॑च्यां त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Ở phương Bắc, phía trước, được bao bọc quanh, trong svadhā ta đặt ngươi xuống—kẻ rơi khỏi vòng tay—trên mặt Đất, như Trời được đặt ở phía trên. Chúng ta kính tế những Đấng lập định thế giới, lập định con đường; những vị nhận phần trong lễ vật dâng (huta): xin hiện diện tại đây.

Mantra 34

ध्रु॒वायां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Ở phương bền vững, như thuở xưa đã làm, được bao bọc trong Svadhā, ta đặt ngươi—đã thoát khỏi vòng tay phàm nhân—trên mặt đất, như thể ở cao vút tựa trời. Chúng ta cúng tế các Đấng tạo lập thế giới, các Đấng tạo lập con đường, những vị nhận phần trong lễ vật dâng các thần: xin hãy hiện diện tại đây.

Mantra 35

ऊ॒र्ध्वायां॑ त्वा दि॒शि पु॒रा सं॒वृतः॑ स्व॒धाया॒मा द॑धामि बाहु॒च्युता॑ पृथि॒वी द्यामि॑वो॒परि॑ । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ

Ở phương hướng lên trên, như thuở xưa đã làm, được bao bọc trong Svadhā, ta đặt ngươi—đã thoát khỏi vòng tay phàm nhân—trên mặt đất, như thể ở cao vút tựa trời. Chúng ta cúng tế các Đấng tạo lập thế giới, các Đấng tạo lập con đường, những vị nhận phần trong lễ vật dâng các thần: xin hãy hiện diện tại đây.

Mantra 36

ध॒र्तासि॑ ध॒रुणो॑ऽसि॒ वंस॑गोऽसि

Ngươi là Đấng nâng giữ; ngươi là chỗ chống đỡ vững bền; ngươi là nơi an trú.

Mantra 37

उ॒द॒पूर॑सि मधु॒पूर॑सि वात॒पूर॑सि

Ngươi đầy tràn nước; ngươi đầy tràn vị ngọt (mật); ngươi đầy tràn hơi thở (gió).

Mantra 38

इ॒तश्च॑ मा॒मुत॑श्चावतां य॒मे इ॑व॒ यत॑माने॒ यदै॒तम्। प्र वां॑ भर॒न् मानु॑षा देव॒यन्तो॒ आ सी॑दतां॒ स्वमु॑ लो॒कं विदा॑ने

Từ phía này và từ phía kia—như thể ở cõi của Yama—xin cho đôi bên đang gắng sức ấy che chở cho ta, khi những người phàm tìm cầu thần linh mang người này đi. Xin cho họ ngồi xuống, khi đã nhận biết và tìm được thế giới của chính mình—cõi phần đúng của họ.

Mantra 39

स्वास॑स्थे भवत॒मिन्द॑वे नो यु॒जे वां॒ ब्रह्म॑ पू॒र्व्यं नमो॑भिः । वि श्लोक॑ एति प॒थ्येऽव सू॒रिः शृ॒ण्वन्तु॒ विश्वे॑ अ॒मृता॑स ए॒तत्

Hỡi Indu, xin hãy ở trong trạng thái an lành vững bền vì chúng tôi; để các ngài được đặt vào ách (yoking), chúng tôi dâng lên, với lễ bái cung kính, câu brahman cổ xưa. Lời tuyên cáo lan ra trên con đường lành (pathya); nguyện mọi bậc Bất Tử (amṛta) hãy lắng nghe điều này.

Mantra 40

त्रीणि॑ प॒दानि॑ रु॒पो अन्व॑रोह॒च्चतु॑ष्पदी॒मन्वैतद् व्र॒तेन॑ । अ॒क्षरे॑ण॒ प्रति॑ मिमीते अ॒र्कमृ॒तस्य॒ नाभा॑व॒भि सं पु॑नाति

‘Hình tướng’ (rūpa) ấy bước lên ba bước, nối theo mà thăng tiến; thể bốn chân của nhịp điệu cũng theo đó bằng thánh nguyện (vrata). Với âm tiết bất hoại (akṣara), người đo định bài tụng ca (arka) cho cân xứng; trên ‘rốn’ của ṛta (trật tự chân thật), người làm sự thanh tẩy được trọn vẹn.

Mantra 41

दे॒वेभ्यः॒ कम॑वृणीत मृ॒त्युं प्र॒जायै॒ किम॒मृतं॒ नावृ॑णीत । बृह॒स्पति॑र्य॒ज्ञम॑तनुत॒ ऋषिः॑ प्रि॒यां य॒मस्त॒न्व॑१मा रि॑रेच

Vì các thần, ai đã chọn cái chết cho dòng giống (prajā)? Vì sao người ấy không chọn sự bất tử (amṛta)? Bậc hiền triết (ṛṣi) Bṛhaspati đã trải rộng lễ tế (yajña); Yama đã buông bỏ thân thể yêu dấu của mình.

Mantra 42

त्वम॑ग्न ईडि॒तो जा॑तवे॒दोऽवा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वा। प्रादाः॑ पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वींषि॑

Hỡi Agni, Jātavedas, được ca tụng, sau khi làm cho các lễ phẩm thơm ngát, Ngài đã mang chúng xuống và trao cho các Tổ phụ với svadhā; các Tổ phụ đã thọ thực. Xin Ngài, ô Thần linh, hãy thọ nhận các havīs đã được chuẩn bị chu đáo.

Mantra 43

आसी॑नासो अरु॒णीना॑मु॒पस्थे॑ र॒यिं ध॑त्त दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य । पु॒त्रेभ्यः॑ पितर॒स्तस्य॒ वस्वः॒ प्र य॑च्छत॒ त इ॒होर्जं॑ दधात

Hỡi các Tổ phụ, ngự trong lòng những Đấng Đỏ Rực (Aruṇī), xin ban của cải cho người phàm đã dâng lễ. Hỡi các Tổ phụ giàu ân huệ, hãy trao của ấy cho các con trai của người ấy; nguyện họ tại đây thiết lập dưỡng chất và sức mạnh.

Mantra 44

अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सदः॑सदः सदत सुप्रणीतयः । अ॒त्तो ह॒वींषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्हिषि॑ र॒यिं च॑ नः॒ सर्व॑वीरं दधात

Hỡi các Tổ phụ đã được Agni thụ hưởng, hãy đến đây; hãy ngồi xuống, chỗ này đến chỗ khác, hỡi những vị được dẫn dắt đúng đắn. Với tư cách là những vị thọ thực, xin hãy thọ hưởng các lễ vật đã được dâng đặt trang nghiêm trên cỏ tế (barhis), và ban cho chúng tôi của cải cùng phúc lộc có đủ mọi con cháu dũng mãnh.

Mantra 45

उप॑हूता नः पि॒तरः॑ सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्येऽषु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ । त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ तेऽवन्त्व॒स्मान्

Các bậc Tổ phụ của chúng con, những vị xứng đáng với Soma, đã được thỉnh mời; xin mau đến bãi cỏ tế barhis, đến nơi an trí quý báu, thân yêu. Nguyện các Ngài đến đây; tại đây xin lắng nghe; xin phán dạy với uy quyền; xin trợ giúp và che chở chúng con.

Mantra 46

ये नः॑ पि॒तुः पि॒तरो॒ ये पि॑ताम॒हा अ॑नूजहि॒रे सो॑मपी॒थं वसि॑ष्ठाः । तेभि॑र्य॒मः सं॑ररा॒णो ह॒वींष्यु॒शन्नु॒शद्भिः॑ प्रतिका॒मम॑त्तु

Những vị là Tổ phụ của cha chúng con, những vị là ông bà tổ, những vị nối tiếp nhau đạt đến cuộc uống Soma—những bậc tối ưu tú. Cùng với họ, nguyện Yama hoan hỷ mà thọ hưởng các lễ vật; chính Ngài khởi lòng mong cầu, cùng với những kẻ mong cầu, và thọ nhận đúng theo từng ước nguyện.

Mantra 47

ये ता॑तृ॒षुर्दे॑व॒त्रा जेह॑माना होत्रा॒विदः॒ स्तोम॑तष्टासो अ॒र्कैः । आग्ने॑ याहि स॒हस्रं॑ देवव॒न्दैः स॒त्यैः क॒विभि॒र्ऋषि॑भिर्घर्म॒सद्भिः॑

Những vị khát khao hướng về chư thần, vội vã tiến bước—những người biết việc của Hotṛ, những kẻ nắn đúc thánh tụng bằng lời ca, những người tạc nên lời arka. Hỡi Agni, xin hãy đến đây, cùng một ngàn người ca tụng thần linh, cùng các thi nhân chân thật, cùng các ṛṣi bậc tiên tri, cùng các hiền giả ngồi nơi gharmā.

Mantra 48

ये स॒त्यासो॑ हवि॒रदो॑ हवि॒ष्पा इन्द्रे॑ण दे॒वैः स॒रथं॑ तु॒रेण॑ । आग्ने॑ याहि सुवि॒दत्रे॑भिर॒र्वाङ् परैः॒ पूर्वै॒र्ऋषि॑भिर्घर्म॒सद्भिः॑

Những bậc chân thật—những kẻ thọ hưởng lễ vật, những kẻ hộ trì lễ vật—cùng với Indra và chư Thiên đồng ngồi một cỗ xe mau lẹ. Hỡi Agni, hãy đến về phía này, cùng các bậc ban phát điều lành; cùng các ṛṣi đời sau và đời trước, cùng các bậc hiền giả ngồi trong nghi lễ gharmá (gharma) của sữa nóng.

Mantra 49

उप॑ सर्प मा॒तरं॒ भूमि॑मे॒तामु॑रु॒व्यच॑सं पृथि॒वीं सु॒शेवा॑म्। ऊर्ण॑म्रदाः पृथि॒वी दक्षि॑णावत ए॒षा त्वा॑ पातु॒ प्रप॑थे पु॒रस्ता॑त्

Hãy bò đến gần Mẹ Đất này—đấng trải rộng, mênh mang, hiền hậu. Đất mềm như lông cừu, giàu phúc lành phía phải (dakṣiṇā); nguyện nàng che chở ngươi trên con đường tiến bước, ở phía trước.

Mantra 50

उच्छ्व॑ञ्चस्व पृथिवि॒ मा नि बा॑धथाः सूपाय॒नास्मै॑ भव सूपसर्प॒णा। मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाभ्येऽनं भूम ऊर्णुहि

Hỡi Đất, hãy nâng lên; đừng đè nặng, đừng làm hại người ấy. Hãy trở nên dễ bước vào, dễ đến gần đối với người ấy. Như người mẹ dùng nếp áo che phủ con trai mình, hỡi Đất, hãy bao bọc người này như thế.

Mantra 51

उ॒च्छ्वञ्च॑माना पृथि॒वी सु ति॑ष्ठतु स॒हस्रं॒ मित॒ उप॒ हि श्रय॑न्ताम्। ते गृ॒हासो॑ घृत॒श्चुतः॑ स्यो॒ना वि॒श्वाहा॑स्मै शर॒णाः स॒न्त्वत्र॑

Nguyện Đất Mẹ đang vươn dậy đứng vững, ngay thẳng và tốt đẹp; nguyện một nghìn phần đã được đo định an trú trên Người. Nguyện những ngôi nhà ấy, nhỏ giọt bơ tinh (ghṛta), êm lành và cát tường, ở đây trở thành chỗ nương náu cho người ấy—mái che chở cho mọi ngày.

Mantra 52

उत् ते॑ स्तभ्नामि पृथि॒वीं त्वत् परी॒मं लो॒गं नि॒दध॒न्मो अ॒हं रि॑षम्। ए॒तां स्थूणां॑ पि॒तरो॑ धारयन्ति ते॒ तत्र॑ य॒मः साद॑ना ते कृणोतु

Ta chống đỡ Đất Mẹ cho ngươi, đặt quanh ngươi miền cõi này—nguyện ta không chịu tổn hại. Cột trụ này các Tổ linh (Pitṛ) nâng giữ cho ngươi; tại đó nguyện Yama làm cho ngươi một chỗ ngồi, một nơi cư trú.

Mantra 53

इ॒मम॑ग्ने चम॒सं मा वि जि॑ह्वरः॑ प्रि॒यो दे॒वाना॑मु॒त सो॒म्याना॑म्। अ॒यं यश्च॑म॒सो दे॑व॒पान॒स्तस्मि॑न् दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ताम्

Hỡi Agni, xin đừng lật úp hay làm hư chiếc chén này; nó được chư Thiên yêu quý, và cũng được những bậc xứng đáng với Soma yêu quý. Đây là chén của thức uống thần linh; trong đó nguyện các thần bất tử hoan hỷ, say vui và hân hoan.

Mantra 54

अथ॑र्वा पू॒र्णं च॑म॒सं यमिन्द्रा॒याबि॑भर्वा॒जिनी॑वते । तस्मि॒न् कृणोति सुकृ॒तस्य॑ भ॒क्षं तस्मि॒निन्दुः॑ पवते विश्व॒दानी॑म्

Atharvan (Atharvan) nâng mang chén đầy tràn, dâng lên Indra (Indra), Chúa tể của sức mạnh chiến thắng. Trong đó, người sắp đặt phần hưởng của công đức được làm nên khéo; trong đó, giọt Soma rực sáng (Indu) được thanh lọc, ban tặng khắp mọi phương.

Mantra 55

यत् ते॑ कृ॒ष्णः श॑कु॒न आ॑तु॒तोद॑ पिपी॒लः स॒र्प उ॒त वा॒ श्वाप॑दः । अ॒ग्निष्टद् वि॒श्वाद॑ग॒दं कृ॑णोतु॒ सोम॑श्च॒ यो ब्रा॑ह्म॒णां आ॑वि॒वेश॑

Dù ngươi bị chim đen mổ đánh, hay bởi kiến, bởi rắn, hoặc bởi thú dữ—nguyện Agni làm điều ấy thành thuốc giải độc (agada) từ mọi phía; và Soma cũng vậy—Soma, đấng đã đi vào trong các Bà-la-môn (Brāhmaṇa).

Mantra 56

पय॑स्वती॒रोष॑धयः॒ पय॑स्वन्माम॒कं पयः॑ । अ॒पां पय॑सो॒ यत् पय॒स्तेन॑ मा स॒ह शु॑म्भतु

Hỡi các dược thảo đầy sữa, hãy làm cho sữa sinh lực của ta cũng đầy sữa. Bằng thứ sữa là sữa của các Nước—bằng chính thứ sữa ấy—nguyện nó cùng với ta làm ta rạng rỡ và cường tráng.

Mantra 57

इ॒मा नारी॑रविध॒वाः सु॒पत्नी॒राञ्ज॑नेन स॒र्पिषा॒ सं स्पृ॑शन्ताम्। अ॒न॒श्रवो॑ अनमी॒वाः सु॒रत्ना॒ आ रो॑हन्तु॒ जन॑यो॒ योनि॒मग्रे॑

Nguyện những người nữ này không thành góa phụ, là những người vợ hiền; với añjana (thuốc kẻ mắt) và sarpis (bơ tinh luyện), hãy chạm xoa và xức bôi cho đầy đủ. Không tiếng xấu, không bệnh tật, giàu báu vật tốt lành—nguyện các bà mẹ bước lên yoni (tử cung), ở chỗ đứng hàng đầu.

Mantra 58

सं ग॑च्छस्व पि॒तृभिः॒ सं य॒मेने॑ष्टापू॒र्तेन॑ पर॒मे व्योऽमन्। हि॒त्वाव॒द्यं पुन॒रस्त॒मेहि॒ सं ग॑च्छतां त॒न्वाऽ सु॒वर्चाः॑

Hãy đi cùng các Tổ phụ, đi cùng Yama, cùng với công đức của lễ tế (iṣṭa) và công đức của việc thiện–bố thí (pūrta), lên cõi trời tối thượng. Bỏ lại mọi vết nhơ, hãy trở về nơi an nghỉ của ngươi; nguyện tự thân rực sáng tiến bước trong sự hòa hợp.

Mantra 59

ये नः॑ पि॒तुः पि॒तरो॒ ये पि॑ताम॒हा य आ॑विवि॒शुरु॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। तेभ्यः॑ स्व॒राडसु॑नीतिर्नो अ॒द्य व॑थाव॒शं त॒न्वः कल्पयाति

Những bậc Cha của cha chúng ta, những bậc tổ phụ, những người đã khuất và đã đi vào khoảng trung không rộng lớn (antarikṣa)—đối với các vị ấy, xin Asunīti, sự dẫn dắt của Sinh lực tự tại, ngay hôm nay sắp đặt cho thân thể chúng ta một trạng thái không bị cưỡng bức bởi con đường.

Mantra 60

शं ते॑ नीहा॒रो भ॑वतु॒ शं ते॑ प्रु॒ष्वाव॑ शीयताम्। शीति॑के॒ शीति॑कावति॒ ह्लादि॑के॒ ह्लादि॑कावति । म॒ण्डू॒क्य॑१प्सु शं भु॑व इ॒मं स्व॑१ग्निं श॑मय

Cầu an lành cho ngươi: hãy để sương mù thuộc về ngươi; cầu an lành cho ngươi: hãy để giọt sương rơi lắng xuống và dịu đi. Hỡi Đấng Làm Mát, đầy sự mát; hỡi Đấng Làm Sảng Khoái, đầy sự sảng khoái. Hỡi kẻ sinh trong nước—con ếch—hãy trở thành sự bình an; hãy làm nguôi ngọn lửa tốt lành này.

Mantra 61

वि॒वस्वा॑न्नो॒ अभ॑यं कृणोतु॒ यः सु॒त्रामा॑ जी॒रदा॑नुः सु॒दानुः॑ । इ॒हेमे वी॒रा ब॒हवो॑ भवन्तु॒ गोम॒दश्व॑व॒न्मय्य॑स्तु पु॒ष्टम्

Nguyện Vivasvant làm cho chúng ta được vô úy—ngài là bậc hộ trì thiện lành, có phúc lộc bền lâu, ban phát rộng rãi. Nguyện tại đây các dũng sĩ của chúng ta được đông nhiều; trong tôi xin có sự hưng thịnh và dưỡng nuôi, giàu bò, giàu ngựa.

Mantra 62

वि॒वस्वा॑न् नो अमृत॒त्वे द॑धातु॒ परै॑तु मृ॒त्युर॒मृतं॑ न॒ ऐतु॑ । इ॒मान् र॑क्षतु॒ पुरु॑षा॒ना ज॑रि॒म्णो मो ष्वेऽषा॒मस॑वो य॒मं गुः॑

Nguyện Vivasvant đặt chúng ta vào cõi bất tử; xin cho Tử thần lùi xa—xin cho Đấng Bất Tử đến với chúng ta. Nguyện ngài gìn giữ những người này khỏi tuổi già làm hao mòn; và xin đừng để các hơi thở (āsavaḥ) của họ, ở đúng chỗ của mình, đi ra đến Yama.

Mantra 63

यो द॒ध्रे अ॒न्तरि॑क्षे॒ न म॒ह्ना पि॑तॄ॒णां क॒विः प्रम॑तिर्मती॒नाम्। तम॑र्चत वि॒श्वमि॑त्रा ह॒विर्भिः॒ स नो॑ य॒मः प्र॑त॒रं जी॒वसे॑ धात्

Đấng được đặt vững trong trung giới (antarikṣa) bởi uy lực lớn lao—bậc hiền triết của Tổ phụ, sự dự liệu của mọi tư tưởng, trí định hướng của các ý niệm. Hỡi những người bạn của muôn loài (Viśvamitrāḥ), hãy tôn thờ ngài bằng lễ phẩm (havis). Nguyện Yama ấy định cho chúng ta một chặng đường xa hơn để đi đến sự sống.

Mantra 64

आ रो॑हत॒ दिव॑मुत्त॒मामृष॑यो॒ मा बि॑भीतन । सोम॑पाः॒ सोम॑पायिन इ॒दं वः॑ क्रियते ह॒विरग॑न्म॒ ज्वोति॑रुत्त॒मम्

Hãy lên cõi trời tối thượng; hỡi các ṛṣi, chớ sợ hãi. Hỡi những người uống Soma, những người thấm Soma—lễ vật này được làm vì các ngươi; chúng ta đã đạt đến Ánh Sáng tối thượng.

Mantra 65

प्र के॒तुना॑ बृह॒ता भा॑त्य॒ग्निरा रोद॑सी वृष॒भो रो॑रवीति । दि॒वश्चि॒दन्ता॑दुप॒मामुदा॑नड॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षो व॑वर्ध

Agni rực sáng tiến ra với kỳ hiệu lớn lao; Con Bò đực gầm vang tới cả hai cõi. Từ tận cùng của trời cho đến ranh giới gần hơn, Người vọt lên cao; trong lòng các dòng nước, Đấng hùng mạnh ấy đã lớn mạnh.

Mantra 66

नाके॑ सुप॒र्णमुप॒ यत् पत॑न्तं हृ॒दा वेन॑न्तो अ॒भ्यच॑क्षत त्वा । हिर॑ण्यपक्षं॒ वरु॑णस्य दू॒तं य॒मस्य॒ यो नौ॑ शकु॒नं भु॑र॒ण्युम्

Khi trên vòm trời họ nhận ra ngươi—kẻ có cánh đẹp—đang bay sà đến gần, họ dùng lòng mà phân biệt rồi chăm nhìn ngươi: kẻ có cánh vàng, sứ giả của Varuṇa và của Yama; đối với chúng ta là chim điềm báo, kẻ rong ruổi mau lẹ.

Mantra 67

इन्द्र॒ क्रतुं॑ न॒ आ भ॑र पि॒ता पु॒त्रेभ्यो॒ यथा॑ । शिक्षा॑ णो अ॒स्मिन् पु॑रुहूत॒ याम॑नि जी॒वा ज्योति॑रशीमहि

Hỡi Indra, hãy đem đến cho chúng ta sức mạnh của ý chí (krátu), như người cha đối với các con. Hỡi đấng được khẩn cầu nhiều lần, trong cuộc hành trình này xin dạy bảo chúng ta: đang khi còn sống, nguyện chúng ta đạt tới Ánh Sáng.

Mantra 68

अ॒पू॒पापि॑हितान् कु॒म्भान् यांस्ते॑ दे॒वा अधा॑रयन्। ते ते॑ सन्तु स्व॒धाव॑न्तो॒ मधु॑मन्तो घृत॒श्चुतः॑

Những chum vò mà các thần đã đặt lập cho ngươi, được phủ kín bằng bánh tế apūpa—nguyện chúng thuộc về ngươi: đầy svadhā, dồi dào vị mật, và nhỏ giọt bơ tinh luyện (ghṛta).

Mantra 69

यास्ते॑ धा॒ना अ॑नुकि॒रामि॑ ति॒लमि॑श्रा स्व॒धाव॑तीः । तास्ते॑ सन्तु वि॒भ्वीः प्र॒भ्वीस्तास्ते॑ य॒मो राजानु॑ मन्यताम्

Những hạt ngũ cốc ta rải cho ngươi theo thứ tự, trộn với mè, dồi dào Svadhā—nguyện chúng thuộc về ngươi, phong phú và đầy uy lực; nguyện vua Yama (Yama Rājā), đúng theo thời, thừa nhận chúng cho ngươi.

Mantra 70

पुन॑र्देहि वनस्पते॒ य ए॒ष निहि॑त॒स्त्वयि॑ । यथा॑ य॒मस्य॒ साद॑न॒ आसा॑तै वि॒दथा॒ वद॑न्

Hỡi Chúa của rừng cây, xin hãy trao trả lại điều này, vốn được đặt trong ngươi; để khi nói lên các quy định nghi lễ (vidatha), người ấy có thể đạt đến chỗ ngồi của Yama.

Mantra 71

आ र॑भस्व जातवेद॒स्तेज॑स्व॒द्धरो॑ अस्तु ते । शरी॑रमस्य॒ सं द॒हाथै॑नं धेहि सु॒कृता॑मु लो॒के

Hãy nắm lấy người ấy, hỡi Jātavedas; nguyện sức mang chở rực sáng của Ngài được vững bền. Hãy thiêu đốt trọn vẹn thân thể người này; rồi đặt người ấy, quả thật, vào thế giới của những kẻ làm thiện (sukṛtā).

Mantra 72

ये ते॒ पूर्वे॒ परा॑गता॒ अप॑रे पि॒तर॑श्च॒ ये। तेभ्यो॑ घृ॒तस्य॑ कु॒ल्यैऽतु श॒तधा॑रा व्युन्द॒ती

Đến với các Pitṛ (Tổ phụ) của ngươi—những vị trước đã đi xa, và những vị sau vẫn hiện hữu—nguyện cho dòng kênh của ghṛta (bơ tinh khiết) chảy ra tới họ, thành lũ trăm dòng, tuôn trào và lan rộng.

Mantra 73

ए॒तदा रो॑ह॒ वय॑ उन्मृजा॒नः स्वा इ॒ह बृ॒हदु॑ दीदयन्ते । अ॒भि प्रेहि॑ मध्य॒तो माप॑ हास्थाः पितॄ॒नां लो॒कं प्र॑थ॒मो यो अत्र॑

Hãy bước lên điều này—tẩy sạch sức lực của ngươi để được mới lại; những gì thuộc về ngươi ở đây hãy rực sáng trong huy hoàng lớn lao. Hãy tiến về họ xuyên qua chính giữa; chớ lánh sang bên: thế giới của các Pitṛ—ai đạt tới đó thì là người đứng đầu tại đây.