Mantra 9

Sukta 15

Sanskrit (Devanagari)

तस्य व्रात्यस्य ।योऽस्य सप्तमः प्राणोऽपरिमितो नाम ता इमाः प्रजाः

IAST Transliteration

tásya vrā́tyasya | yó ’sya saptamáḥ prā́ṇo ’párimito nā́ma | tā́ imā́ḥ prajā́ḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Of that Vrātya, the seventh vital breath—Aparimita by name—those are these Peoples, these progenies.

Translation

Của vị Vrātya ấy: prāṇa thứ bảy của người ấy, tên là Aparimita (vô lượng); chính những dân chúng này, những hậu duệ (prajā) này là vậy.

Word by Word

• तस्य: of him/its
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• व्रात्यस्य: of the Vrātya (the consecrated/ascetic figure)
• व्रात्यस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: व्रात्य (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (relative subject)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of this/of him
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सप्तमः: the seventh
• सप्तमः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective (ordinal)
• Root: सप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)

• प्राणः: breath; life-force
• प्राणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• अपरिमितः: immeasurable; unlimited
• अपरिमितः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: अ-परि-मित (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक; √मा ‘माने/मितौ’ + उपसर्ग परि, नञ्-अ)

• नाम: (by) name; as the name
• नाम: विशेषण/सम्बन्ध (naming/apposition)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• ताः: those
• ताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इमाः: these (here)
• इमाः: कर्तृ (appositional)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रजाः: creatures; offspring; beings
• प्रजाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Vrātya/Ātharvaṇa tradition (speculative)

Devata: Prajāḥ (offspring/subjects) identified with Prāṇa (Aparimita)

Chandas: Enumerative cadence

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at limitless vitality moving into calm assurance about continuity.","listener_experience":"A feeling of spaciousness and hope regarding family/community future.","intensity":5}