Mantra 2

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

तं भूमिश्चाग्निश्चौषधयश्च वनस्पतयश्च वानस्पत्याश्च वीरुधश्चानुव्यऽचलन्

IAST Transliteration

táṃ bhū́miś cāgníś coṣádhayaś ca vanaspátayaś ca vānaspatyā́ś ca vīrúdhaś cā́nu vy-àcalan

English Translation (Griffith/Whitney)

After him moved Earth and Agni; the herbs moved, and the forest-lords, and the forest-growths, and the creeping plants moved after him.

Translation

Theo sau người ấy, Đất và Agni (Agní) chuyển động; các dược thảo chuyển động, các chúa tể rừng (cây lớn) chuyển động, các loài sinh trưởng trong rừng chuyển động, và các dây leo cùng cây bò sát đất cũng chuyển động theo sau người ấy.

Word by Word

• तम्: him / that (one)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भूमिः: the Earth
• भूमिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अग्निः: Fire (Agni)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• औषधयः: herbs, medicinal plants
• औषधयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: औषधि (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वनस्पतयः: lords of the forest; trees
• वनस्पतयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वनस्पति (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वानस्पत्याः: forest-products / tree-born (plants)
• वानस्पत्याः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective (substantivized)
• Root: वानस्पत्य (प्रातिपदिक; वनस्पति-सम्बन्धिन्)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वीरुधः: creepers, climbing plants
• वीरुधः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वीरुध् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अनुव्यचलन्: followed; moved after (him/that)
• अनुव्यचलन्: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु + व्य् + चल् (धातु: चल् ‘to move’)

Attribution

Rishi: To be confirmed from Anukramaṇī for AV 15.6.

Devata: Bhūmi, Agni, Oṣadhis, Vanaspatis (collective natural powers).

Chandas: Catalogue-prose / mixed; to be verified.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at nature’s procession → calm assurance of support.","listener_experience":"A swelling sense of being accompanied by earth and green life.","intensity":5}