Mantra 18

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

ऋतूनां च वै स आर्तवानां च लोकानां च लौक्यानां च मासानां चार्धमासानां चाहोरात्रयोश्च प्रियं धाम भवति य एवं वेद

IAST Transliteration

ṛtū́nāṃ ca vái sá ārtavā́nāṃ ca ló́kānāṃ ca laukyā́nāṃ ca mā́sānāṃ cārdhamāsā́nāṃ cā́horātráyoś ca priyáṃ dhā́ma bhavati yá eváṃ véda

English Translation (Griffith/Whitney)

Verily he becomes the beloved seat of the Seasons and the Seasonal divisions; of the Worlds and the Worldly realms; of the Months and the Half-months, and of Day-and-Night—who thus hath knowledge.

Translation

Quả thật, ai biết như vậy thì trở thành chỗ ngự yêu dấu của các Mùa và các phân kỳ của Mùa; của các Thế giới và các cõi thế gian; của các Tháng và các Nửa-tháng; và của Ngày cùng Đêm.

Word by Word

• ऋतूनाम्: of the seasons
• ऋतूनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋतु (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• वै: indeed
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)

• सः: he/that (one)
• सः: कर्तृ (भवति-कर्त्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आर्तवानाम्: of the seasonal times/periods
• आर्तवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: आर्तव (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• लोकानाम्: of the worlds
• लोकानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• लौक्यानाम्: of the worldly (worlds)
• लौक्यानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: लौक्य (प्रातिपदिक; लोक + य)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• मासानाम्: of the months
• मासानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• अर्धमासानाम्: of the half-months (fortnights)
• अर्धमासानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अर्धमास (प्रातिपदिक; अर्ध + मास)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• अहोरात्रयोः: of day-and-night (of the two: day and night)
• अहोरात्रयोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अहोरात्र (प्रातिपदिक; अहः + रात्रि, द्वन्द्व)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• प्रियम्: dear, beloved
• प्रियम्: कर्तृ-सम्बन्ध/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• धाम: abode; seat; splendor
• धाम: कर्तृ (भवति-कर्त्ता/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• भवति: becomes
• भवति: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• यः: who
• यः: कर्तृ (वेद-कर्त्ता)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एवम्: thus, in this way
• एवम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)

• वेद: knows
• वेद: —
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)

Attribution

Rishi: As per AV 15.6 anukramaṇī tradition (to be checked).

Devata: Kāla / Ṛtu and the ordered cosmos (loka).

Chandas: Didactic refrain in prose-like Atharvanic register.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From enumeration to repose.","listener_experience":"Calm assurance; sense of being ‘at home’ in time.","intensity":4}