Mantra 17

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

चतुर्दंष्ट्रांछ्यावदतः कुम्भमुष्काँ असृङ्मुखान्। स्वभ्यसा ये चोद्भ्यसाः

IAST Transliteration

catúr-daṃṣṭrāṃ ch(y)ā́va-dataḥ kúmbha-muṣkāṃ asṛ́ṅ-mukhān | svabhyasā́ yé ca udbhyasā́ḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The four-fanged, the dark-toothed, the jar-scrotumed, the blood-mouthed—those of their own brood, and those arisen from the waters.

Translation

Những kẻ bốn nanh, răng đen, bìu như cái chum, miệng đầy máu—những kẻ thuộc chính nòi của chúng, và những kẻ phát sinh từ các dòng nước.

Word by Word

• चतुः-दंष्ट्राम्: four-tusked (female/creature)
• चतुः-दंष्ट्राम्: कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन ‘छ्यावदतः’ इत्यस्य)
• Type: Adjective (compound)
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)

• छ्यावदतः: having dark/greyish teeth
• छ्यावदतः: कर्म (असृङ्मुखान् इत्यादि विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: छ्यावदत् (प्रातिपदिक; ‘छ्याव’ + ‘दत्/दन्त’)

• कुम्भम्: a pot, jar
• कुम्भम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक)

• उष्कान्: dry, withered (or parched)
• उष्कान्: कर्म (असृङ्मुखान् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उष्क (प्रातिपदिक)

• असृक्-मुखान्: blood-mouthed / having bloody mouths
• असृक्-मुखान्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: असृक् (प्रातिपदिक ‘रक्त’) + मुख (प्रातिपदिक)

• स्वभ्यसा: their own (kinsmen/companions), belonging to themselves
• स्वभ्यसा: कर्तृ (यः… सः इति सम्बन्धे ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (collective/descriptor)
• Root: स्वभ्यस् (प्रातिपदिक; ‘स्व’ + ‘भ्यस्’)

• ये: who, those who
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• उद्भ्यसाः: those sprung up / those belonging to the arisen group
• उद्भ्यसाः: कर्तृ (ये… उद्भ्यसाः = ‘जो उद्भ्यस-समूह के हैं’)
• Type: Noun/Adjective (collective/descriptor)
• Root: उद्भ्यस् (प्रातिपदिक; ‘उद्’ + ‘भ्यस्’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (verify).

Devata: Rakṣas-class beings (as disease agents)

Chandas: Truncated/irregular (verify)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From horror at grotesque forms to aggressive readiness to bind and expel.","listener_experience":"A bracing confrontation with disease’s ‘face’; anger replaces helplessness.","intensity":8}