Mantra 9

Sukta 10

Sanskrit (Devanagari)

यदादित्यैर्हूयमानोपातिष्ठ ऋतवरि । इन्द्रः सहस्रं पात्रान्त्सोमं त्वापाययद् वशे

IAST Transliteration

yádā́dityáir hūyámāno’pā́tiṣṭha ṛtá-varī | índraḥ sahásraṃ pā́trān sómaṃ tvāpāyayad vaśé

English Translation (Griffith/Whitney)

When, invoked with the Ādityas, thou didst take thy station, O ṛta-rich one: Indra made thee drink the Soma in a thousand vessels—bringing thee under mastery.

Translation

Khi ngươi được thỉnh mời cùng các Āditya, ngươi đã đứng vào chỗ của mình, hỡi kẻ giàu có về ṛta (trật tự–chân lý vũ trụ). Indra đã cho ngươi uống Soma trong một nghìn bình—đặt ngươi dưới quyền chế ngự.

Word by Word

• यदा: when
• यदा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)

• आदित्यैः: by/with the Ādityas
• आदित्यैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• हूयमानः: being invoked/called
• हूयमानः: Kartā
• Type: Verb
• Root: √ह्वा (आह्वाने) → हूयमान (शानच्)

• उप: near, towards
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• आतिष्ठ: stand forth / take your stand
• आतिष्ठ: —
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति) + आ- (उपसर्ग); लोट् मध्यम

• ऋतवरि: O truth-exalting / O best in ṛta
• ऋतवरि: Sambodhana
• Type: Adjective
• Root: ऋत-वरि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• पात्रान्: vessels/cups
• पात्रान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपाययत्: made (you) drink / caused to drink
• अपाययत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √पा (पाने) caus. √पा → पाययति; उपसर्ग अप-; लङ्

• वशे: in (his) control/power
• वशे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वश (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa (variable by Anukramaṇī)

Devata: Indra with Ādityas; Soma as substance-deity

Chandas: Anuṣṭubh-like

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From solemn invocation (Ādityas/ṛta) to wondrous multiplication (thousand vessels) culminating in firm control (vaśa).","listener_experience":"Confidence that resources can be made to flow and be managed; sense of lawful power.","intensity":6}