Sutra 11
अयमुच्चैः सिञ्चति इति कात्यायनः प्रवव्राज क्रौञ्चोऽपसव्यमिति कणिङ्को भारद्वाजः तृणमिति दीर्घश्चारायणः शीता शाटी इति घोटमुखः हस्ती प्रत्यौक्षीत् इति किञ्जल्कः रथाश्वं प्राशंसीत् इति पिशुनः प्रतिरवणे शुनः पिशुनपुत्रः ॥ कZ_०५.५.११ ॥
ayamuccaiḥ siñcati iti kātyāyanaḥ pravavrāja krauñco'pasavyam iti kaṇiṅko bhāradvājaḥ tṛṇam iti dīrghaś cārāyaṇaḥ śītā śāṭī iti ghoṭamukhaḥ hastī pratyaukṣīt iti kiñjalkaḥ rathāśvaṃ prāśaṃsīt iti piśunaḥ pratiravaṇe śunaḥ piśunaputraḥ
Kātyāyana bỏ đi, nói: “Hắn rảy nước từ trên cao.” Krauñca bỏ đi, nói: “Điềm xấu/thuận tay trái.” Kaṇiṅka Bhāradvāja bỏ đi, nói: “Chỉ là cỏ rác.” Dīrgha Cārāyaṇa bỏ đi, nói: “Lạnh—vải mỏng.” Ghoṭamukha bỏ đi, nói: “Con voi bị rảy nước ngược lại (làm điềm).” Kiñjalka bỏ đi, nói: “Ngựa kéo xe đang được ca ngợi.” Piśuna—Śuna, con của Piśuna—bỏ đi khi có tiếng hò hét đối nghịch/ồn ào thù địch.
FAQs
To cite remembered precedents: earlier advisers withdrew from service when court conditions (omens, hostile signals, factional noise) indicated danger or loss of influence.
Not superstition for its own sake, but reading “signals” of court climate—when the ruler’s environment becomes unsafe or irrational, a minister must reassess duty versus survival and capacity to correct policy.