Sutra 16
Devanagari script
प्रतिपन्नं राजा रहसि पूजयेत्प्राप्तयौवराज्यकालं त्वां महामात्रभयान्नाभिषिञ्चामि इति ॥ कZ_०५.१.१६ ॥
Transliteration
pratipannaṃ rājā rahasi pūjayet prāptayauvarājyakālaṃ tvāṃ mahāmātrabhayān nābhiṣiñcāmi iti.
Translation
Nhà vua nên kín đáo tôn vinh (và thu phục) người đòi quyền thừa kế, nói rằng: “Dẫu thời điểm phong ngươi làm thái tử đã đến, ta vẫn chưa làm lễ tấn phong cho ngươi vì sợ các đại thần.”
Word by Word
प्रतिपन्नम्one who has come/arrived; one who has accepted/undertaken (a position)
प्रतिपन्नम्:
TypeNoun/Participle
Root√पद् (पद्यते) / प्रतिपद् (भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; भूतकृदन्त (क्त) ‘प्रतिपन्न’ = प्राप्त/स्वीकृत/अवगत
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
रहसिin private; secretly
रहसि:
TypeNoun (used adverbially)
Rootरहस्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (अधिकरण); अव्ययीभावार्थे ‘in secret/privately’
पूजयेत्should honor; should show respect to
पूजयेत्:
TypeVerb
Root√पूज्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; लट्-आदेशे विध्यर्थः
प्राप्त-यौवराज्य-कालम्(you) who have reached the time for the crown-princeship
प्राप्त-यौवराज्य-कालम्:
TypeAdjective (compound)
Root√आप् (प्राप्त) + यौवराज्य + काल
Formसमासः; नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘यौवराज्यस्य कालं प्राप्तम्’ = having reached the time for appointment as yuvarāja
त्वाम्you (object)
त्वाम्:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formएकवचन, द्वितीया
महामात्र-भयात्from fear of the high officials
महामात्र-भयात्:
TypeNoun (compound)
Rootमहामात्र + भय
Formसमासः; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग ‘भय’ (here neuter sense), एकवचन, पञ्चमी; ‘महामात्रस्य भयात्’ = out of fear of the high officer(s)
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेध
अभिषिञ्चामिI consecrate/appoint (by anointing); I install
अभिषिञ्चामि:
TypeVerb
Root√सिच् (अभि-√सिच्)
Formलट् (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
इतिthus; saying
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्यसमाप्त्यर्थे; उक्तिवाचक
Entities Mentioned
R
rājā (king)M
mahāmātra (high officers/ministers)P
pratipanna (won-over claimant/heir)FAQs
To recruit the claimant/heir as a controlled instrument against powerful ministers by framing them as the obstacle, thereby redirecting the claimant’s resentment away from the king.
Bheda (creating division among elites) combined with upāya (strategic pretext) to isolate an internal threat without open confrontation.