Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 49

ताभ्यां पीडनैर्यथोक्तैश्च पीडितः सक्तो मुख्येषु परिहारोपहतः प्रकीर्णो मिथ्यासंहृतः सामन्ताटवीहृत इति कोशसङ्गवर्गः ॥ कZ_०८.४.४९ ॥

tābhyāṃ pīḍanair yathoktaiś ca pīḍitaḥ sakto mukhyeṣu parihāropahataḥ prakīrṇo mithyāsaṃhṛtaḥ sāmantāṭavīhṛta iti kośasaṅgavargaḥ.

Khi bị tác động bởi hai loại áp lực ấy (nội và ngoại) cùng các áp lực khác đã nêu, kho bạc trở nên “bị vướng mắc/bị tổn hại” theo các cách sau: bị kẹt ở các điểm then chốt (nút thắt), bị thiệt hại do miễn trừ/giảm nhẹ, bị phân tán (không thu được), bị thu gom sai trái (sổ sách gian lận), hoặc bị các chư hầu và kẻ cướp rừng lấy đi. Đây là phân loại về sự “tổn hại/vướng mắc của kho bạc” (kośasaṅga).

ताभ्याम्by those two (means/agents)
ताभ्याम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; तृतीया-द्विवचन; स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव (प्रसङ्गानुसारम्)
पीडनैःby pressures/coercive measures
पीडनैः:
TypeNoun
Rootपीडन
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन
यथोक्तैःas stated (earlier), prescribed
यथोक्तैः:
TypeAdjective (PPP-based)
Rootयथा-उक्त
Formतृतीया-बहुवचन; पीडनैः इति विशेषणम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
पीडितःpressed/harassed, coerced
पीडितः:
TypeParticiple (PPP)
Rootपीड्
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; (कोशः/कोशधारः इत्यादि) कर्तृवाच्य-विशेषणम्
सक्तःattached/entangled, stuck
सक्तः:
TypeParticiple (PPP)
Rootसञ्ज्/सक् (सज्)
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘आसक्त/लिप्त’ अर्थे
मुख्येषुamong/in the principal (ones/places)
मुख्येषु:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमुख्य
Formसप्तमी-बहुवचन; (मुख्य-जन/मुख्य-कार्य/मुख्य-स्थानेषु) इत्यर्थे
परिहारोपहतःdamaged by remissions/allowances (revenue impaired)
परिहारोपहतः:
TypeAdjective (PPP-based)
Rootपरिहार-उपहत
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘परिहार’ = exemptions/remissions/allowances; ‘उपहत’ = damaged
प्रकीर्णःscattered, dispersed
प्रकीर्णः:
TypeParticiple (PPP)
Rootप्र-कीर्
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
मिथ्याfalsely, wrongly
मिथ्या:
TypeAdverb
Rootमिथ्या
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम्
संहृतःcollected, gathered, withdrawn
संहृतः:
TypeParticiple (PPP)
Rootसम्-हृ
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘collected/withdrawn’
सामन्ताटवीहृतःtaken away by feudatories and/or forest (raiders)
सामन्ताटवीहृतः:
TypeAdjective (PPP-based)
Rootसामन्त-अटवी-हृत
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘हृत’ = carried off/robbed
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; इत्यादि-समाप्त्यर्थ
कोशसङ्गवर्गःthe category (varga) of treasury-obstructions/entanglements
कोशसङ्गवर्गः:
TypeNoun
Rootकोश-सङ्ग-वर्ग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; शीर्षक/वर्ग-नाम
K
kośa (treasury)
M
mukhya (key nodes)
P
parihāra (remissions/exemptions)
S
sāmanta (feudatories)
Ā
āṭavī (forest raiders)

FAQs

Bottlenecks at key points, losses from remissions/exemptions, dispersed non-collection, fraudulent collection/accounting, and outright seizure by feudatories/forest raiders.

It links security and administration directly to fiscal performance: disorder and weak controls translate into predictable revenue pathologies.