व्याधितो नवो वा राजेति व्याधितो राजा राज्योपघातममात्यमूलं प्राणाबाधं वा राज्यमूलमवाप्नोति नवस्तु राजा स्वधर्मानुग्रहपरिहारदानमानकर्मभिः प्रकृतिरञ्जनोपकारैश्चरति इत्याचार्याः ॥ कZ_०८.२.१३ ॥
vyādhito navo vā rājeti vyādhito rājā rājyopaghātam amātyamūlaṃ prāṇābādhaṃ vā rājyamūlam avāpnoti navaḥ tu rājā svadharmānugraha-parihāra-dāna-māna-karmabhiḥ prakṛtirañjanopakāraiś carati ity ācāryāḥ
“Vua bệnh hoặc vua mới,” các bậc thầy nói. Vua bệnh sẽ gặp tổn hại cho quốc gia—hoặc bắt nguồn từ các đại thần—hoặc là mối đe dọa tính mạng đánh vào gốc rễ của vương quyền. Còn vua mới thì tiến hành những biện pháp để thu phục các thành phần của quốc gia: hành xử đúng bổn phận, ban ân, giảm sưu dịch, tặng quà, và ban danh dự.
State injury driven by ministerial maneuvering and direct threats to the king’s life—both undermining the foundations of rule.
Dharma-aligned conduct plus practical conciliation: favors, relief/remissions, gifts, and honors to win over the prakṛtis.