Sutra 6

Devanagari script

वाग्मी प्रगल्भः स्मृतिमतिबलवानुदग्रः स्ववग्रहः कृतशिल्पोऽव्यसनो दण्डनाय्युपकारापकारयोर्दृष्टप्रतीकारी ह्रीमानापत्प्रकृत्योर्विनियोक्ता दीर्घदूरदर्शी देशकालपुरुषकारकार्यप्रधानः संधिविक्रमत्यागसम्यमपणपरच्छिद्रविभागी संवृतोऽदीनाभिहास्यजिह्मभ्रुकुटीक्षणः कामक्रोधलोभस्तम्भचापलोपतापपैशुन्यहीनः शक्लः स्मितोदग्राभिभाषी वृद्धोपदेशाचार इत्यात्मसम्पत् ॥ कZ_०६.१.०६ ॥

Transliteration

vāgmī pragalbhaḥ smṛtimatibalavānudagraḥ svavagrahaḥ kṛtaśilpo'vyasano daṇḍanāyy upakārāpakārayor dṛṣṭapratīkārī hrīmān āpatprakṛtyor viniyoktā dīrghadūradarśī deśakālapuruṣakārakāryapradhānaḥ saṃdhivikramatyāgasamyamapaṇaparacchidravibhāgī saṃvṛto'dīnābhihāsyajihmabhrukuṭīkṣaṇaḥ kāmakrodhalobhastambhacāpalopatāpapaiśunyahīnaḥ śaklaḥ smitodagrābhibhāṣī vṛddhopadeśācāra ity ātmasampat

Translation

Tư chất cá nhân của bậc quân vương (ātma-sampat) gồm: tài hùng biện; sự tự tin; trí nhớ và trí tuệ mạnh; sức mạnh thể chất và đạo đức; khí chất cao thượng; tự chủ; được rèn luyện về nghệ thuật/kỹ năng; không sa vào tật xấu/nghiện ngập; khả năng áp dụng hình phạt đúng mức; sự đáp trả hữu hình và kịp thời trước lợi ích và tổn hại; lòng biết hổ thẹn (tự chế về đạo đức); khả năng phân bổ nguồn lực thích đáng cả lúc thường và lúc nguy cấp; tầm nhìn xa; ưu tiên hành động theo nơi chốn, thời điểm, nhân lực, nỗ lực và công việc; khả năng phân biệt và vận dụng hòa hiếu, vũ lực, nhượng bộ, kiềm chế, thương mại và khai thác điểm yếu của đối phương; kín đáo và thận trọng; điềm tĩnh, không u sầu, không chế nhạo, không quanh co, không cau có thù địch; không bị chi phối bởi dục vọng, giận dữ, tham lam, kiêu mạn, thất thường, ác ý, đố kỵ và vu cáo; dung mạo ưa nhìn; lời nói ấm áp, chừng mực với nụ cười nhẹ; và hành xử theo lời dạy của bậc trưởng thượng—đó là ātma-sampat.

Word by Word

वाग्मीeloquent; possessing command of speech

प्रगल्भःbold; confident; self-possessed

स्मृतिमत्having good memory; mindful

बलवान्strong; powerful

उदग्रःenergetic; high-spirited; elevated

स्ववग्रहःself-controlled; having restraint over oneself

कृतशिल्पःtrained; skilled; educated in arts/skills

अव्यसनःfree from vices/addictions

दण्डनायीable to administer punishment; skilled in penal policy

उपकारbenefit; service; help

अपकारयोःharm; injury; wrongdoing

दृष्टप्रतीकारीone who responds appropriately to evident benefit or harm; prompt in countermeasures

ह्रीमान्modest; possessing a sense of shame/propriety

आपत्calamity; crisis

प्रकृत्योःof the state-elements (prakṛtis)

विनियोक्ताan assigner/administrator; one who deploys resources appropriately

दीर्घदूरदर्शीfar-sighted; able to foresee long-range outcomes

देशकालपुरुषकारकार्यप्रधानःone who gives primacy to place, time, human effort, and the nature of the task

सन्धिtreaty/peace (as a policy option)

विक्रमadvance/attack; exertion of force

त्यागconcession; relinquishment; giving up

सम्यमrestraint; self-control/holding back

अपणmarket; trading place

परच्छिद्रenemy’s weak points/vulnerabilities

विभागीdiscerning; able to distinguish and allocate appropriately (among policies/contexts)

संवृतःguarded; discreet; self-contained

अदीनःnot dejected; not mean-spirited

अभिहास्यnot laughable; not a subject of ridicule

अजिह्मnot crooked; straightforward

भ्रुकुटीक्षणःwith a frown/knitted-brow look (i.e., stern in appearance when needed)

कामdesire/lust

क्रोधanger

लोभgreed

स्तम्भstubbornness; arrogance-induced rigidity

चापलfickleness; rashness

उपतापdistress; vexation; anxiety

पैशुन्यslander; malicious gossip; tale-bearing

हीनःdevoid of; free from

शक्लःwell-formed; of good appearance/physique

स्मितsmile; gentle smiling

उदग्रuplifted/bright (tone)

अभिभाषीspeaks in a pleasant, bright manner; courteous speaker

वृद्धelders; seniors

उपदेशinstruction; counsel

आचारःone whose conduct follows elders’ instruction; disciplined by counsel

इतिthus; so (marking the end of the list)

आत्मसम्पत्personal endowments/qualities (of the ruler/minister)

Entities Mentioned

svāmin (ruler)

para (adversary/enemy)

FAQs

What administrative principle is implied by ‘āpat-prakṛtyor viniyoktā’?

Capacity-based allocation: the ruler must reassign funds, personnel, and priorities differently in emergencies versus normal administration.

How should ‘upakārāpakārayor dṛṣṭapratīkārī’ be read politically?

As credibility management: rewarding service and responding to harm in visible, timely ways to shape incentives and deter opportunism.