Sutra 10
Devanagari script
धर्माधिगतः पूर्वैः स्वयं वा हेमरूप्यप्रायश्चित्रस्थूलरत्नहिरण्यो दीर्घामप्यापदमनायतिं सहेतेति कोशसम्पत् ॥ कZ_०६.१.१० ॥
Transliteration
dharmādhigataḥ pūrvaiḥ svayaṃ vā hemarūpyaprāyaś citrasthūlaratnahiraṇyo dīrghām apy āpadam anāyatiṃ sahete iti kośasampat
Translation
Sự ưu tú của quốc khố (kośa-sampat) là: của cải được tích lũy hợp pháp—do tiền nhân để lại hoặc do chính mình tạo dựng—chủ yếu là vàng và bạc, gồm cả các loại châu báu đa dạng, giá trị lớn và kim loại quý dạng thỏi, sao cho có thể chịu đựng được cả một tai biến kéo dài mà không bị cạn kiệt.
Word by Word
धर्माधिगतःacquired lawfully / through righteous means
धर्माधिगतः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootअधि√गम्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (अधिगत) ; धर्मेण/धर्मात् अधिगतः = ‘धर्मतः प्राप्तः/उपार्जितः’
पूर्वैःby the predecessors (former kings/ancestors)
पूर्वैः:
TypeNoun/Adjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन; ‘पूर्व’ = पूर्वजनाः/पूर्वराजाः
स्वयम्oneself / personally
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formअव्यय
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
हेमरूप्यप्रायःconsisting mostly of gold and silver
हेमरूप्यप्रायः:
TypeAdjective
Rootप्राय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘हेम’ + ‘रूप्य’ (द्वन्द्व: gold and silver) + ‘प्राय’ (mostly/abounding in)
चित्रस्थूलरत्नहिरण्यः(treasure) of choice and large gems and gold
चित्रस्थूलरत्नहिरण्यः:
TypeNoun (collective)
Rootहिरण्य
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘चित्र’ (variegated/choice) + ‘स्थूल’ (large) + ‘रत्न’ (gems) + ‘हिरण्य’ (gold/treasure) — समाहारार्थे एकवचन
दीर्घाम्long / prolonged
दीर्घाम्:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘आपद्’ इत्यस्य विशेषणम्
अपिeven / also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formअव्यय; अप्यर्थे ‘even/also’
आपदम्calamity / adversity
आपदम्:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
अनायतिम्an uncertain future / lack of foreseeable outcome
अनायतिम्:
TypeNoun
Rootअनायति
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘अन्’ + ‘आयति’ (आयति = future course/coming time)
सहेतेwithstands / endures
सहेते:
TypeVerb
Root√सह्
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणचिह्न
कोशसम्पत्treasury-wealth / prosperity of the treasury
कोशसम्पत्:
TypeNoun
Rootसम्पद्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘कोशस्य सम्पत्’
Entities Mentioned
K
kośa (treasury)FAQs
Illicit extraction undermines legitimacy and compliance; lawful revenue stabilizes rule and makes future mobilization easier.