Sutra 10
प्रचारचरित्रसंस्थानान्यनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयमज्ञानेन परिहापयति उत्थानक्लेशासहत्वादालस्येन शब्दादिष्विन्द्रियार्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन संक्रोशाधर्मानर्थभीरुभायेन कार्यार्थिष्वनुग्रहबुद्धिः कामेन हिंसाबुद्धिः कोपेन विद्याद्रव्यवल्लभापाश्रयाद्दर्पेण तुलामानतर्कगणितान्तरोपधानाल्लोभेन ॥ कZ_०२.७.१० ॥
pracāracaritrasaṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati; utthānakleśāsahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriyārtheṣu prasaktaḥ pramādena, saṃkrośādharmānarthabhīrubhāyena, kāryārthiṣv anugrahabuddhiḥ kāmena, hiṃsābuddhiḥ kopena, vidyādravyavallabhāpāśrayād darpeṇa, tulāmānatarkagaṇitāntaropadhānāl lobhena.
Một viên chức không xác minh được các hoạt động/di chuyển ngoài thực địa, tư cách hành xử và tình trạng vận hành thì sẽ làm thất thoát nguồn thu chung vì vô tri; vì lười biếng do không chịu nổi nhọc nhằn khi phải thức dậy đi làm nhiệm vụ; vì sao nhãng do đắm vào các đối tượng giác quan như âm thanh v.v.; vì sợ hãi—sợ tiếng kêu la của công chúng, sợ điều phi pháp, hoặc sợ hậu quả tai hại; vì dục vọng mà ưu ái quá mức đối với người đi cầu xin; vì giận dữ mà nảy sinh ý định gây hại; vì kiêu mạn mà dựa vào kẻ được sủng ái và chỗ dựa của học vấn cùng của cải; và vì tham lam mà gian lận cân đo và bóp méo lý lẽ, tính toán bằng những sai lệch bị che giấu.
FAQs
Kauṭilya links revenue loss to predictable behavioral drivers; governance must therefore monitor both processes (movement, status, accounts) and character/temptations that generate fraud.
Manipulation of weights and measures (tulā-māna) and accounting/calculation tricks with concealed discrepancies (gaṇitāntaropadhāna), i.e., quantitative falsification.