Sutra 15

Devanagari script

यथाहस्तमवशेषः षडरत्निः पञ्चारत्निश्च ॥ कZ_०२.३१.१५ ॥

Transliteration

yathāhastamavaśeṣaḥ ṣaḍaratniḥ pañcāratniśca

Translation

Phần còn lại (tức phần còn lại của sự phân loại) được xác định theo phép đo bằng tay: loại sáu-ratni và loại năm-ratni.

Word by Word

• यथा: as; according to
• Type: Indeclinable
• Root: यथा
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (yathā = 'as/according to')

• हस्तम्: a cubit; hand-measure
• Type: Noun
• Root: हस्त
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (accusative singular)

• अवशेषः: the remainder; the balance left over
• Type: Noun
• Root: अवशेष
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (nominative singular)

• षडरत्निः: (measure of) six ratnis
• Type: Noun
• Root: षड् + रत्नि
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; षट् (six) + रत्नि (span/cubit measure) → 'six ratnis' as a measure-name/quantity

• पञ्चारत्निः: (measure of) five ratnis
• Type: Noun
• Root: पञ्चन् + रत्नि
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; पञ्चन् (five) + रत्नि → 'five ratnis' as a measure-name/quantity

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

Entities Mentioned

• measurers/inspectors
• elephant corps

More Details

FAQs

Why mention ‘hand-measure’ in an official standard?

It indicates a practical field protocol for quick assessment when full measurement apparatus is unavailable, while still keeping categories consistent.