Sutra 6
Devanagari script
व्याधितान्यङ्गानन्यदोहीदुर्दोहापुत्रघ्नीनां च समविभागं रूपशतं पालयन्तस्तज्जातिकं भागं दद्युः । इति भग्नोत्षृष्टकम् ॥ कZ_०२.२९.०६ ॥
Transliteration
vyādhitānyaṅgān anyadohī durdohā putraghnīnāṃ ca samavibhāgaṃ rūpaśataṃ pālayantas tajjātikaṃ bhāgaṃ dadyuḥ | iti bhagnotṣṛṣṭakam
Translation
Những người nuôi giữ một đơn vị trị giá một trăm rūpa, với phần phân bổ ngang nhau gồm bò bệnh, bò dị tật, bò cho sữa thất thường, bò khó vắt sữa và bò giết bê, phải nộp phần chia tương ứng với hạng đó; đây gọi là “gia súc hư hỏng/bị bỏ rơi” (bhagnotṣṛṣṭaka).
Word by Word
व्याधितानिdiseased, afflicted (animals)
व्याधितानि:
TypeNoun/Adjective (PPP used adjectivally)
Rootव्याधि
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; (व्याधित = व्याधि-युक्त) विशेषणम्
अङ्गानिlimbs
अङ्गानि:
TypeNoun
Rootअङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन
अन्यदोहिन्(cows) milkable only by another person
अन्यदोहिन्:
TypeNoun (agent)
Rootदुह्
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (अन्यदोहिनाम्); ‘अन्य’ उपपद + दोहिन् (दुह्-धातु, णिनि)
दुर्दोहhard to milk
दुर्दोह:
TypeNoun/Adjective
Rootदुह्
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (दुर्दोहानाम्); ‘दुर्’ उपसर्ग + दोह (दुह्)
पुत्रघ्नीcalf-killing (cows)
पुत्रघ्नी:
TypeNoun/Adjective
Rootहन्
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (पुत्रघ्नीनाम्); तत्पुरुषः (पुत्रं हन्ति)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
समविभागम्equal division / equal share
समविभागम्:
TypeNoun
Rootसमविभाग
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; सम + विभाग
रूपशतम्one hundred rūpas (coins)
रूपशतम्:
TypeNoun
Rootरूप
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘रूप’ (silver coin) + ‘शत’ (100)
पालयन्तः(those) maintaining/keeping (them)
पालयन्तः:
TypeVerb (present participle)
Rootपाल्
Formलट्-प्रत्यय; वर्तमानकालिक कर्तरि शतृ-प्रत्यय (पालयत्); प्रथमा बहुवचन पुंलिङ्ग
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; (तत्-जातिकम् इत्यत्र) नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
जातिकम्of the same kind/type
जातिकम्:
TypeAdjective
Rootजाति
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; जाति-सम्बन्धि (जातिक)
भागम्a share/portion
भागम्:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
दद्युःshould give
दद्युः:
TypeVerb
Rootदा
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष बहुवचन
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थ
भग्नोत्सृष्टकम्“Broken-and-abandoned (cases)” (section heading)
भग्नोत्सृष्टकम्:
TypeNoun (technical heading)
Rootभग्नोत्सृष्टक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भग्न + उत्सृष्टक (section-title)
Entities Mentioned
H
herd caretakersP
problem-animal categoriesFAQs
To prevent caretakers from being punished by uniform quotas when assigned poor stock, and to stop strategic dumping of bad animals into state herds.