Sutra 9

Devanagari script

आकरोद्गतं सीसान्वयेन भिद्यमानं पाकपत्त्राणि कृत्वा गण्डिकासु कुट्टयेत्कदलीवज्रकन्दकल्के वा निषेचयेत् ॥ कZ_०२.१३.०९ ॥

Transliteration

ākarodgataṃ sīsānvayena bhidyamānaṃ pākapattrāṇi kṛtvā gaṇḍikāsu kuṭṭayet kadalīvajrakandakalke vā niṣecayet

Translation

Quặng lấy từ mỏ mà bị nứt do lẫn chì (lead) thì nên làm thành các tấm mỏng để nung (roasting-plates), rồi giã thành các viên/cục; hoặc nên xử lý (tôi) trong hồ/paste làm từ chuối (kadalī) và vajrakanda.

Word by Word

• आकर-उद्गतम्: that which has come out from a mine (mined ore/metal)
• Type: Noun (compound adjective)
• Root: आ√कॄ (आकरः as noun from √कॄ/कॢ) + उद्√गम्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (भिद्यमानम् इत्यस्य/द्रव्यस्य)

• सीसा-अन्वयेन: by/with the admixture (association) of lead
• Type: Noun (instrumental phrase)
• Root: सीसा + अन्वय
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (अन्वयः), एकवचन, तृतीया; करणम्

• भिद्यमानम्: being split/cleft (being processed)
• Type: Verb (participle)
• Root: √भिद्
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि (passive) शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘being split/cleft/processed’

• पाक-पत्त्राणि: roasting/heating leaves/plates (processing sheets)
• Type: Noun
• Root: पाक + पत्त्र
• Form: नपुंसकलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया; कर्म

• कृत्वा: having made (into)
• Type: Verb (absolutive)
• Root: √कृ
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; ‘having made’

• गण्डिकासु: in/into pellets (small lumps)
• Type: Noun
• Root: गण्डिका
• Form: स्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, सप्तमी; अधिकरणम्

• कुट्टयेत्: he should pound/crush
• Type: Verb
• Root: √कुट्ट्/कुट्टय् (caus./denom.)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should pound/crush’

• कदली-वज्र-कन्द-कल्के: in the paste of the kadalī-vajra tuber
• Type: Noun (locative)
• Root: कदली + वज्र + कन्द + कल्क
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (कल्कः), एकवचन, सप्तमी; अधिकरणम्

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• निषेचयेत्: he should soak/sprinkle (it)
• Type: Verb
• Root: नि√सिच्
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should sprinkle/soak/irrigate’

Entities Mentioned

• ākara (mine)
• sīsa (lead)
• pāka (roasting/heating)
• kadalī
• vajrakanda

More Details

FAQs

Why does Kautilya specify steps from mine-output to intermediate forms (plates, pellets)?

Because state control spans the entire supply chain: mine → processing → standardized feedstock for refining/minting, limiting adulteration and improving auditability.