Adhyaya 255

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दिव्यानि प्रमाणानि नाम चतुःपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः दायविभागकथनम् अग्निर् उवाच विभागञ्चेत् पिता कुर्यादिच्छया विभजेत् सुतान् ज्येष्ठं वा श्रेष्ठभागेन सर्वे वा स्युः समांशिनः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 254 mang tên «Các phép thử thần linh làm chứng cứ» đã kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 255: «Luận về việc phân chia thừa kế». Agni nói: Nếu người cha thực hiện việc phân chia, ông có thể chia các con trai theo ý mình—hoặc dành cho con trưởng phần hơn, hoặc để tất cả đều là những người đồng phần bằng nhau.

Verse 2

यदि दद्यात् समानंशान् कार्याः पत्न्यः समांशिकाः न दत्तं स्त्रीधनं यासां भर्त्रा वा श्वशुरेन वा

Nếu di sản của người chồng được phân chia theo phần bằng nhau, thì các người vợ cũng phải được coi là những người đồng thừa kế với phần bằng nhau. Những người vợ nào chưa được trao strīdhana (tài sản riêng của phụ nữ) bởi chồng hoặc bởi cha chồng thì phải được cấp bù cho tương xứng.

Verse 3

शक्तस्थानीहमानस्य किञ्चिद्दत्वा पृथक् क्रिया न्यूनाधिकविभक्तानां धर्म्यश् च पितृना कृतः

Đối với người hiện diện tại đây trong địa vị có đủ năng lực, sau khi trao một phần thích đáng, phải cử hành một nghi lễ riêng. Và trong trường hợp các phần đã được chia không đồng đều (ít hoặc nhiều), cần điều chỉnh theo pháp (dharma) như các bậc tiền nhân đã thiết lập.

Verse 4

विभजेयुः सुताः पित्रोरूर्ध्वमृक्थमृणं समम् मातुर्दुहितरः शेषमृणात्ताभ्य ऋते ऽन्नयः

Sau khi cha mẹ qua đời, các con trai phải chia gia sản cùng với khoản nợ một cách ngang bằng. Các con gái của người mẹ được nhận phần còn lại sau khi đã trả nợ—ngoại trừ lương thực (ngũ cốc dự trữ), vốn không tính vào phần của họ.

Verse 5

पितृद्रव्याविनाशेन यदन्यत् स्वयमर्जयेत् मैत्रमौद्वाहिकञ्चैव दायादानान्न तद्भवेत्

Bất cứ thứ gì một người tự mình tạo lập bằng nỗ lực riêng mà không làm hao tổn tài sản của cha, cũng như những gì nhận được do tình bằng hữu (tặng vật của bạn) và những gì nhận liên quan đến hôn lễ, đều không trở thành tài sản thừa kế để chia cho các đồng thừa tự.

Verse 6

सामान्यार्थसमुत्थाने विभागस्तु समः स्मृतः अनेकपितृकाणान्तु पितृतो भागकल्पना

Khi tài sản đem chia phát sinh từ một nguồn chung (cùng tạo lập), việc phân chia được tuyên là ngang bằng. Nhưng trong trường hợp những người thừa kế có các người cha khác nhau, phần chia phải được định theo từng người cha tương ứng.

Verse 7

भूर्यापिता महोपात्ता निबन्धो द्रव्यमेव वा तत्र स्यात् सदृशं स्वाम्यं पितुः पुत्रस्य चोभयोः

Dù là ruộng đất do cha thu nhận, của cải đạt được nhờ đại lao lực, tài sản bị ràng buộc bởi nghĩa vụ (nibandha), hay chỉ là động sản—đối với tài sản ấy, cha và con trai đều có quyền sở hữu tương đương nhau.

Verse 8

विभक्तेषु सुतो जातः सवर्णायां विभागभाक् दृश्याद्वा तद्विभागः स्यादायव्ययविशोधितात्

Người con trai sinh sau khi đã phân chia gia sản, do người vợ cùng varṇa sinh ra, được hưởng phần. Hoặc, phần của người ấy nên được định từ phần còn thấy rõ, sau khi đã trừ thu nhập và chi tiêu của gia đình.

Verse 9

क्रमादभ्यागतं द्रव्यं हृतमभ्युद्धरेच्च यः दायादेभ्यो न तद्दद्याद्विद्यया लब्धमेव च

Ai theo thời thế thu hồi được tài sản đã bị trộm cướp mà không giao cho các thừa tự hợp pháp—và cũng vậy, kẻ giữ lại của cải đạt được nhờ học vấn—thì là hành vi phi pháp và đáng bị khiển trách.

Verse 10

पितृभ्यां यस्य यद्दत्तं तत्तस्यैव धनं भवेत् पितुरूर्ध्वं विभजतां माताप्यंशं समं हरेत्

Bất cứ điều gì cha mẹ đã ban cho ai thì trở thành tài sản riêng của người ấy. Sau khi cha qua đời, khi các thừa tự phân chia gia sản, người mẹ cũng được nhận một phần ngang bằng.

Verse 11

असंस्कृतास्तु संस्कार्या भ्रातृभिः पूर्वसंस्कृतैः भागिन्यश् च निजादंशाद्दत्वांशन्तु तुरीयकं

Nhưng những người chị/em gái chưa được cử hành các saṃskāra (nghi lễ như hôn lễ và các lễ liên hệ) thì phải được các anh em trai đã thọ saṃskāra trước đó chu cấp đầy đủ. Và chính các chị/em gái nữa—sau khi trích từ phần của mình—cũng nên góp một phần tư (turīyaka) cho sự chu cấp ấy.

Verse 12

चतुःस्त्रिद्व्येकभागाः स्युर्वर्णशो ब्राह्मणात्मजाः क्षत्रजास्त्रिद्व्येकभागा विड्जास्तु द्व्येकभागिनः

Theo sự phân chia theo varṇa, con trai của Bà-la-môn được nói là có phần 4, 3, 2 và 1; con trai của Sát-đế-lỵ có phần 3, 2 và 1; còn con trai của Phệ-xá thì có phần 2 và 1.

Verse 13

अन्योन्यापहृतं द्रव्यं विभक्ते यत्तु दृश्यते तत् पुनस्ते समैर् अंशैर् विभजेरन्निति स्थितिः

Khi tài sản đã bị lấy qua lại giữa nhau mà thấy rằng đã được phân chia rồi, thì họ phải lại chia lại tài sản ấy thành các phần bằng nhau—đó là quy tắc đã được thiết lập.

Verse 14

अपुत्रेण परक्षेत्रे नियोगोत्पादितः सुतः उभयोरप्यसावृक्थी पिण्डदाता च धर्मतः

Một người con được sinh ra do niyoga trong “ruộng” của người khác (tức qua người vợ của người đàn ông không có con) thì theo dharma, trở thành người thừa kế của cả hai bên và cũng là người dâng bánh cơm cúng (piṇḍa) một cách hợp pháp.

Verse 15

औरसो धर्मपत्नीजस्तत्समः पुत्रिकासुतः क्षेत्रजः क्षेत्रजातस्तु सगोत्रेणेतरेण वा

Con trai aurasa (sinh từ chính thân thể mình) là con sinh bởi người vợ hợp pháp. Ngang hàng với người ấy là con của putrikā, tức con trai do người con gái được chỉ định làm “con trai” sinh ra. Còn con kṣetraja (con “sinh từ ruộng”) là con sinh trong người vợ do một người đàn ông khác—dù cùng dòng (sagotra) hay khác dòng—tạo ra.

Verse 16

गृहे प्रच्छन्न उत्पन्नो गूढजस्तु सुतः स्मृतः कानीनः कन्यकाजातो मातामहसुतो मतः

Người con sinh ra một cách kín đáo trong nhà được ghi nhớ là gūḍhaja (con “sinh kín”). Người con sinh từ một thiếu nữ chưa kết hôn được gọi là kānīna, và được xem là con trai của ông ngoại (bên mẹ).

Verse 17

क्षतायामक्षतायां वा जातः पौनर्भवः सुतः दद्यान्माता पिता वा यं स पुत्री दत्तको भवेत्

Người con trai sinh từ người phụ nữ tái giá—dù là ‘kṣatā’ (bị tổn hại theo nghi lễ/pháp lý) hay ‘akṣatā’ (không bị tổn hại)—được gọi là con paunarbhava. Và người mà mẹ hoặc cha đem cho (làm con nuôi) thì trở thành ‘putrī-dattaka’, tức con nuôi được “con gái cho”.

Verse 18

क्रीतश् च ताभ्यां विक्रीतः कृत्रिमः स्यात् स्व्यं कृतः दत्तात्मा तु स्वयं दत्तो गर्भे वित्तः सहोढजः

Cũng được thừa nhận: ‘con trai mua’ và ‘con trai bị chính cha mẹ bán’. ‘Con kṛtrima’ là người được lập làm con theo sự sắp đặt/thỏa ước; và ‘con tự lập’ (svayaṃ-kṛta) cũng vậy. ‘Dattātmā’ là người tự hiến mình làm con; ‘garbhe-vitta’ là người mà tài sản được định đoạt cho khi còn trong thai; và ‘sahoḍhaja’ là đứa trẻ được nhận cùng với người mẹ (khi kết hôn).

Verse 19

उत्सृष्टो गृह्यते यस्तु सोपविद्धो भवेत् सुतः पिण्डदो ऽंशहरश् चैषां पूर्वाभावे परः परः

Nhưng người con bị bỏ rơi rồi được nhận vào một gia đình được gọi là con apaviddha (được tiếp nhận). Người ấy có quyền dâng bánh cơm cúng (piṇḍa) và cũng được hưởng phần thừa kế; và trong các loại con này, khi thiếu người ở bậc trước thì người kế tiếp theo thứ tự sẽ được quyền, lần lượt như vậy.

Verse 20

सजातीयेष्वयं प्रोक्तस्तनयेषु मया विधिः जातो ऽपि दास्यां शूद्रस्य कामतो ऽंशहरो भवेत्

Quy tắc này ta đã nêu đối với các người con cùng đẳng cấp. Ngay cả con trai của một người Śūdra sinh từ nữ nô lệ cũng có thể—tùy theo ý muốn của người cha—được hưởng một phần thừa kế.

Verse 21

मृते पितरि कुर्युस्तं भ्रातरस्त्वर्धभागिकं अभ्रातृको हरेत् सर्वं दुहितॄणां सुतादृते

Khi người cha đã qua đời, các anh em trai phải thực hiện việc phân chia ấy, với các anh em trai hưởng phần nửa. Nhưng nếu không có anh em trai thì một người được nhận toàn bộ gia sản—trừ các con trai của những người con gái.

Verse 22

पत्नी दुहितरश् चैव पितरो भ्रातरस् तथा तत्सुतो गोत्रजो बन्धुः शिष्यः सब्रह्मचारिणः

Vợ, các con gái, cha mẹ, và cũng như các anh em; lại có con trai của họ, người cùng dòng tộc (gotra), thân quyến, đệ tử, và bạn đồng học sống phạm hạnh (brahmacārin).

Verse 23

एषामभावे पूवस्य धनभागुत्तरोत्तरः स्वर्यात्स्य ह्य् अपुत्रस्य सर्ववर्णेष्वयं विधिः

Khi vắng mặt các người thừa kế đã nêu trước, người kế tiếp sau người trước sẽ lần lượt nối phần tài sản theo thứ tự. Quy tắc này áp dụng cho người đàn ông chết không có con trai, trong mọi varṇa (đẳng cấp).

Verse 24

वानप्रस्थयतिब्रह्मचारिणामृक्थभागिनः क्रमेणाचार्यसच्छिष्यधर्मभ्रात्रेकतीर्थिनः

Những người ở rừng (vānaprastha), người xuất gia (yati) và học trò sống phạm hạnh (brahmacārin) được hưởng phần thừa kế; theo thứ tự, cũng vậy đối với thầy, người đệ tử xứng đáng, người anh em chính trực, và người đồng hành duy nhất trong cuộc hành hương (cùng đến một thánh địa).

Verse 25

संसृष्टिनस्तु संसृष्टी सोदरस्य तु सोदरः दद्याच्चापहेरेच्चांशं जातस्य च मृतस्य च

Trong trường hợp đồng thừa kế, người đồng thừa kế (saṃsṛṣṭin) mới có thẩm quyền xử lý tài sản chung; và trong trường hợp anh em cùng mẹ, một người anh em cùng mẹ có thể vừa phân định vừa đòi lại phần—dù liên quan đến người mới sinh hay người đã chết.

Verse 26

अन्योदर्यस्तु संसृष्टी नान्योदर्यधनं हरेत् असंसृष्त्यपि चादद्यात्सोदर्यो नान्यमानृजः

Người anh em khác mẹ (anyodarya) dù ở trong tình trạng tài sản chung (saṃsṛṣṭi) cũng không được lấy tài sản của một người anh em khác mẹ khác. Nhưng anh em ruột (cùng mẹ) có thể nhận lấy ngay cả khi không có sự chung sống tài sản, và không nên bị coi như người xa lạ.

Verse 27

पतितस्तत्सुतः क्लीवः पङ्गुरुन्मत्तको जडः अन्धो ऽचिकित्स्यरोगाद्या भर्तव्यास्तु निरंशकाः

Người sa ngã (patita) và con trai của người ấy; người bất lực; người tàn tật; kẻ điên loạn; kẻ ngu độn; người mù; và những người mắc bệnh nan y v.v.—dẫu không có phần trong gia tài—vẫn phải được nuôi dưỡng, chu cấp.

Verse 28

औरसाः क्षेत्रजास्त्वेषां निर्दोषा भागहारिणः सुताश् चैषां प्रभर्तव्या यावद्वै भर्तृसात्कृताः

Trong số هؤلاء, các con trai chính thống (aurasa) và các con kṣetrajā đều vô tội và có quyền hưởng phần gia tài. Con trai của họ cũng phải được nuôi dưỡng, chừng nào còn ở dưới sự che chở và quyền uy được thừa nhận của người chồng (chủ gia đình).

Verse 29

अपुत्रा योषितश् चैषां भर्तव्याः साधुवृत्तयः निर्वास्या व्यभिचारिण्यः प्रतिकूलास्तथैव च

Và trong số họ, những người vợ không con, nếu có hạnh kiểm tốt, thì phải được nuôi dưỡng; còn phụ nữ ngoại tình, và كذلك những người chống đối hay thù nghịch với chồng/gia thất, thì phải bị trục xuất.

Verse 30

पितृमातृपतिभ्रातृदत्तमध्यग्न्युपागतं आधिवेदनिकुञ्चैव स्त्रीधनं परिकीर्तितं

Những gì do cha, mẹ, chồng hoặc anh em trai ban cho; những gì nhận được vào lúc nghi lễ hỏa tế hôn phối (agni); cùng với lễ vật ādhivedanika—tất cả đều được tuyên xưng là tài sản riêng của người nữ (strīdhana).

Verse 31

बन्धुदत्तं तथा शुल्कमन्वाधेयकमेव च अप्रजायामतीतायां बान्धवास्तदवाप्नुयुः

Cũng vậy, các tặng vật do thân tộc ban cho, tiền sính lễ (śulka), và lễ vật bổ sung sau hôn lễ (anvādheya) nữa—khi người nữ qua đời mà không có con—thì các thân tộc (bāndhavas) sẽ thừa hưởng những tài sản ấy.

Verse 32

अप्रजास्त्रीधनं भ्रत्तुर्ब्राह्म्यादिषु चतुर्ष्वपि दुहितृणां प्रसूता चेच्छ्रेषे तु पितृगामि तत्

Nếu người phụ nữ chết mà không có con, thì strīdhana (tài sản riêng của người vợ) thuộc về người chồng, kể cả trong cả bốn hình thức hôn nhân bắt đầu từ brāhma. Nhưng nếu nàng đã sinh con gái, thì tài sản ấy chuyển cho các con gái; riêng trong các hình thức được coi là “tối thượng”, thì lại thuộc về cha của nàng.

Verse 33

दत्वा कन्यां हरन् दण्ड्यो व्ययं दद्याच्च सोदयम् मृतायां दत्तमादद्यात् परिशोध्योभयव्ययम्

Nếu sau khi đã gả một thiếu nữ, người ta lại bắt đem nàng đi, thì kẻ ấy bị xử phạt và phải bồi hoàn mọi chi phí kèm lãi. Nếu thiếu nữ đã chết, thì lễ vật cưới đã trao có thể được lấy lại; và kẻ ấy phải thanh toán các khoản chi phí của cả hai bên.

Verse 34

दुर्भिक्षे धर्मकार्ये च व्याधौ संप्रतिरोधके गृहीतं स्त्रीधनं भर्ता न स्त्रिये दातुमर्हति

Trong lúc đói kém, khi phải thực hiện nghĩa vụ tôn giáo, hoặc khi mắc bệnh cần biện pháp đối phó tức thời, người chồng—dù đã lấy strīdhana (tài sản riêng của vợ)—cũng không bị buộc phải hoàn trả cho vợ ngay lúc ấy.

Verse 35

अधिवित्तस्त्रियै दद्यादधिवेदनिकं समम् न दत्तं स्रीधनं यस्यै दत्ते त्वर्धं प्रकीर्तितम्

Đối với người vợ mà trên nàng người ta cưới thêm một vợ khác (đưa vợ lẽ vào), nên trao khoản bồi thường adhivedanika ngang bằng. Nếu trước đó chưa từng cấp strīdhana cho nàng, thì trong trường hợp ấy, số phải cấp được nói là một nửa.

Verse 36

विभागनिह्नवे ज्ञातिबन्धुसाक्ष्यभिलेखितैः विभागभावना ज्ञेया गृहक्षेत्रैश् च यौतिकैः

Khi việc phân chia bị chối bỏ hoặc che giấu, cần xác định sự thật và ý định phân chia bằng: (i) lời chứng của thân tộc và họ hàng, (ii) sổ sách, văn tự và chứng thư, và (iii) xét đến nhà cửa, ruộng đất được nắm giữ riêng cùng các tài sản cá nhân khác.