
Chapter 196 — Nakṣatra-vratāni (Observances of the Lunar Mansions)
Thần Agni dạy hiền giả Vasiṣṭha về hệ thống Nakṣatra-vrata, mở đầu bằng nghi thức thỉnh Nakṣatra-Puruṣa và tháng Caitra. Hari (Viṣṇu) được thờ theo phép gán các nakṣatra lên thân thể vũ trụ theo từng chi phần—bàn chân, ống chân, đầu gối, đùi, bộ phận sinh dục, hông, sườn, bụng, ngực, lưng, cánh tay, ngón tay, móng, cổ họng, tai, miệng, răng, mũi, mắt và trán—biến thời gian thiên giới thành trật tự nghi lễ mang tính thân thể. Việc thờ đặc biệt vào Citrā/Ārdrā và cuối năm gồm đặt tượng Hari bằng vàng trong một bình đầy đường thốt nốt (jaggery), với lễ vật dakṣiṇā thay đổi theo dị bản. Chương tiếp tục mô tả Śāmbhavāyanīya-vrata, trọng tâm tháng Kārttika và sao Kṛttikā, dùng các danh hiệu Keśava hoặc thần chú Acyuta, kèm cúng phẩm theo từng tháng, thanh tịnh bằng pañcagavya, và định nghĩa giáo lý phân biệt naivedya với nirmālya sau nghi thức visarjana. Lời nguyện kết thúc cầu diệt tội, tăng công đức, phú quý không suy và nối dài dòng tộc; hành trì bảy năm được bhukti và mukti. Sau cùng Agni giới thiệu Ananta-vrata (Mārgaśīrṣa/Mṛgaśīrṣa), nhấn mạnh ăn ban đêm không dùng dầu, lịch homa bốn tháng, công đức vô tận và tích truyện vua Māndhātā sinh ra nhờ lời nguyện này.
No shlokas available for this adhyaya yet.
It is Viṣṇu envisioned as the cosmic person constituted by the lunar mansions; worship is performed by assigning specific nakṣatras to specific limbs, making the body a ritual map of the nakṣatra cycle.
A substance is termed naivedya only until the moment of visarjana (ritual dismissal); once Jagannātha is dismissed, it immediately becomes nirmālya (the remnant of the offering).
On the Kārttika day when Kṛttikā prevails, the practitioner invokes Acyuta (via Keśava-names or a simple Acyuta salutation), offers prescribed foods across months, maintains purity via pañcagavya, and seeks both enjoyment and liberation.
It is said to generate an endless accumulation of merit, to recur as the ‘gift Ananta’ even in another birth, and to yield imperishable (akṣaya) attainment of desired aims.