HomeAgni PuranaKoshaAdhyaya 366Shloka 19
Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Kosha, Shloka 19

Chapter 366 — सामान्यनामलिङ्गानि

Common Noun-Forms and Their Grammatical Genders

आविद्धं कुटिलं भुग्नं वेल्लितं वक्रमित्यपि पाठो ऽयं पुररुक्तिदोषेण दुष्टः चञ्चलं तरलञ्चैव कठोरं जठरं दृढं

āviddhaṃ kuṭilaṃ bhugnaṃ vellitaṃ vakramityapi pāṭho 'yaṃ puraruktidoṣeṇa duṣṭaḥ cañcalaṃ taralañcaiva kaṭhoraṃ jaṭharaṃ dṛḍhaṃ

“Bị giật/đâm”, “cong queo”, “gập”, “lượn sóng”, và “uốn cong”—lối tụng đọc như vậy cũng bị xem là hư hỏng, do lỗi lặp lời (punaḥ-ukti). Cũng vậy, cách phát âm sai là: không ổn định, quá trơn tuột, thô gắt, nặng từ cổ họng, và cứng đờ.

आविद्धम्pierced/struck
आविद्धम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-विद् (धातु) + त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘आविद्ध’ (pierced/struck/whirled)
कुटिलम्crooked
कुटिलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुटिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
भुग्नम्bent
भुग्नम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभुज् (धातु) + न (कृदन्त) / भुग्न (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त/विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘भङ्गुर/वक्र’ (bent)
वेल्लितम्wavy/undulating
वेल्लितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवेल्ल् (धातु) + त (क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘वेल्लित’ (waving/undulating)
वक्रम्curved
वक्रम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न/इत्यर्थक (thus)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
पाठःreading/text-variant
पाठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सर्वनाम
पुररुक्ति-दोषेणdue to the fault of repetition
पुररुक्ति-दोषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपुरा-उक्ति + दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘पुररुक्तेः दोषः’ (fault of repetition)
दुष्टःcorrupt/defective
दुष्टः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
चञ्चलम्unsteady
चञ्चलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचञ्चल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
तरलम्trembling/fluid
तरलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतरल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (only/indeed)
कठोरम्hard
कठोरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकठोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
जठरम्bulging/bellied
जठरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजठर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘उदरसम्बन्धि/उदराकार’
दृढम्firm
दृढम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

Lord Agni (instructing the sage Vasiṣṭha)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bibhatsa

Sandhi Resolution Notes: वक्रमित्यपि = वक्रम् + इति + अपि; पाठोऽयम् = पाठः + अयम्; तरलञ्चैव = तरलम् + च + एव; पुररुक्तिदोषेण = पुरा-उक्ति-दोषेण (तत्पुरुष).

A
Agni Purana
C
Chandas
P
Pāṭha
P
Punaḥ-ukti (repetition fault)

FAQs

It lists defective modes of pāṭha (recitation/reading)—crooked, bent, wavering, harsh, overly fluid, rigid, etc.—and flags repetition (punaḥ-ukti) as a specific textual/poetic fault to be avoided for correct chanting and transmission.

Beyond theology, the Agni Purana preserves technical norms of Sanskrit literary science—prosody, recitation quality, and doṣa-identification—functioning like a handbook for correct textual performance and editorial discernment.

Correct, non-defective recitation safeguards mantra/śāstra transmission and is treated as a form of purity in speech (vāk-śuddhi); avoiding doṣas prevents dilution of merit and supports disciplined, sattvic worship and study.