Agni Purana — Kosha, Shloka 38
Adhyāya 361 — अव्ययवर्गः
Avyaya-vargaḥ) — The Section on Indeclinables (Colophon/Closure
ना द्यूताङ्गे च कर्षे च व्यवहारे कलिद्रुमे ऊष्णीषः स्यात् किरीटादौ कर्षूः कुल्याभिधायिनी
nā dyūtāṅge ca karṣe ca vyavahāre kalidrume ūṣṇīṣaḥ syāt kirīṭādau karṣūḥ kulyābhidhāyinī
Trong thuật ngữ cờ bạc (dyūta), trong đơn vị đo gọi là karṣa, và cả trong cách dùng pháp lý/giao dịch (vyavahāra), từ “kali” được dùng theo các nghĩa ấy. Về đồ trang sức trên đầu, “ūṣṇīṣa” chỉ khăn quấn đầu hoặc vương miện (kirīṭa v.v.). Còn “karṣū” là thuật ngữ chỉ một con kênh nhỏ, tức thứ được gọi là “kulyā”.
Lord Agni (instructional narration to Vasiṣṭha, in the Agni Purana’s encyclopedic register)
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
Sandhi Resolution Notes: द्यूताङ्गे → द्यूत + अङ्गे; ऊष्णीषः स्यात् → ऊष्णीषः + स्यात् (visarga before s); किरीटादौ → किरीट + आदौ (आ + आ → आ); कुल्याभिधायिनी → कुल्या + अभिधायिनी (आ + अ → आ).
FAQs
It imparts nighaṇṭu-style technical vocabulary: how certain words are conventionally used in gambling, measures, legal transactions, and for items like head-ornaments and irrigation channels.
By cataloging specialized meanings across domains (dyūta, metrology, vyavahāra, material culture), it functions like a reference glossary—showing the Purana’s breadth beyond myth into practical and scholarly terminology.
Its primary aim is correct understanding and precise speech (śabda-jñāna) in dharma-related practice and worldly dealings; clarity in terms supports right conduct and reduces error in ritual, law, and daily life.