Adhyaya 162

Verse 1

आग्रत्स्वप्नसुसुप्त्यान्तमुक्तमिति ङ , छ , ञ च इत्य् आग्नेये अशौचनिर्णय इत्य् आदिः, सत्यमानन्दमद्वयमित्यन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति अथ द्विषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः धर्मशास्त्रकथनं पुष्कर उवाच मनुर्विष्णुर्याज्ञवल्को हारीतो ऽत्रिर्यमो ऽङिगिराः वसिष्ठदक्षसंवर्तशातातपपराशराः

“‘…kết thúc bằng các từ: thức, mộng và ngủ sâu—như vậy đã được tuyên bố’—đó là cách đọc theo các bản truyền (ṅ, cha, ña). Trong bản Āgneya (Agni Purāṇa) mở đầu bằng ‘sự quyết định về ô uế (aśauca)’; còn cách đọc kết ‘(Ngài là) Chân thật, Hỷ lạc, Bất nhị’ thì không thấy trong thủ bản ‘ga’. Nay bắt đầu chương thứ một trăm sáu mươi hai: ‘Trình bày Dharmaśāstra.’ Puṣkara nói: Manu, Viṣṇu, Yājñavalkya, Hārīta, Atri, Yama, Aṅgiras, Vasiṣṭha, Dakṣa, Saṃvarta, Śātātapa và Parāśara (là các bậc thẩm quyền).”

Verse 2

आपस्तम्बोशनोव्यासाः कात्ययनबृहस्पती गोतमः शङ्खलिखितौ धर्ममेते यथाब्रुवन्

Āpastamba, Uśanas, Vyāsa, Kātyāyana, Bṛhaspati, Gautama, cùng Śaṅkha và Likhita—những bậc thẩm quyền ấy đã tuyên thuyết Dharma đúng như điều họ đã giảng giải.

Verse 3

तथा वक्ष्ये समासेन भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च द्विविधङ्कर्म वैदिकं

Vì vậy, ta sẽ nói tóm lược—hãy lắng nghe—điều ban cho cả hưởng thụ thế gian và giải thoát. Nghiệp (karma) theo Veda có hai loại: con đường nhập thế (pravṛtti) và con đường xuất ly (nivṛtti).

Verse 4

काम्यं कर्म प्रवृत्तं स्यान्निवृत्तं ज्ञानपूर्वकं वेदाभ्यासस्तपो ज्ञानमिन्दियाणाञ्च संयमः

Nghiệp do dục vọng thúc đẩy được hiểu là con đường nhập thế (pravṛtti); còn nghiệp xuất ly (nivṛtti) thì đặt nền trên trí tuệ. Sự tu tập: học Veda, khổ hạnh (tapas), tri kiến chân thật, và chế ngự các căn—đó là những phương tiện của nó.

Verse 5

अहिंसा गुरुसेवा च निःश्रेयसकरं परं सर्वेषामपि चैतेषामत्मज्ञानं परं स्मृतं

Bất bạo động (ahiṃsā) và phụng sự bậc thầy (guru-sevā) là những phương tiện tối thượng đưa đến thiện ích cao nhất (niḥśreyasa). Tuy vậy, trong tất cả, tri kiến về Ngã (tự tri) được ghi nhớ là tối cao.

Verse 6

तच्चग्र्यं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्य् अमृतं ततः सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि

Tri kiến ấy là tối thượng trong mọi khoa học; đạt được nó thì quả thật chứng đắc bất tử. Khi ấy, người ta thấy Ngã trong mọi loài, và thấy mọi loài ở trong Ngã.

Verse 7

समम्पश्यन्नात्मयाजी स्वाराज्यमधिगच्छति आत्मज्ञाने समे च स्याद्वेदाभ्यासे च यत्नवान्

Người nhìn mọi sự với cái thấy bình đẳng, lấy việc thờ phụng làm tế lễ nội tâm, sẽ đạt tự chủ nội tại (svārājya). Người ấy nên an trú trong tự tri và tâm bình đẳng, đồng thời tinh cần trong việc học Veda có kỷ luật.

Verse 8

एतद्द्विजन्मसामर्थ्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः एतद्द्विजन्मसाग्र्यमिति ख , ङ , झ , ञ , ट च एतद्द्विजन्मसामग्रीति घ वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो यत्र तत्राश्रमे वसन्

Đây là năng lực đặc thù của người “nhị sinh”, đặc biệt là của Bà-la-môn. (Một số bản chép đọc là “tính tối thượng của nhị sinh”, bản khác lại đọc là “sự đầy đủ/trang bị trọn vẹn của nhị sinh”.) Người thấu triệt chân nghĩa và nguyên lý của Veda và các śāstra, dù cư trú trong bất cứ āśrama (giai đoạn đời sống) nào, đều sở hữu năng lực ấy.

Verse 9

इहैव लोके तिष्ठन् हि ब्रह्मभूयाय कल्प्यते स्वाध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रावणेन तु

Ngay trong đời này, khi còn an trú nơi thế gian, người ta đã trở nên xứng đáng để đạt đến trạng thái Brahman. Vì nghi lễ Upākarman—lễ tái khởi việc tụng đọc (svādhyāya) Veda—được cử hành vào ngày trăng tròn Śrāvaṇī, tức trong tháng Śrāvaṇa.

Verse 10

हस्ते चौषधिवारे च पञ्चम्यां श्रावणस्य वा पौषमासस्य रोहिण्यामष्टकायामथापि वा

Lại nữa, khi sao (nakṣatra) là Hasta; vào ngày Auṣadhivāra (ngày “thuốc”); vào ngày mồng năm âm lịch trong tháng Śrāvaṇa; vào ngày sao Rohiṇī rơi vào tháng Pauṣa; hoặc cũng vào ngày Aṣṭakā—đều được quy định là những thời điểm cát tường.

Verse 11

जलान्ते छन्दसाङ्कुर्यादुत्सर्गं विधिवद्वहिः त्र्यहं प्रेतेष्वनध्यायः शिष्यर्त्विग्गुरुबन्धुषु

Ở bờ nước, phải cử hành đúng pháp nghi lễ Utsarga—nghi thức “thả/giải” việc tụng đọc Veda. Khi có người qua đời, việc học Veda bị đình chỉ trong ba ngày (anadhyāya) đối với trường hợp: đệ tử, tư tế hành lễ (ṛtvij), thầy (guru) và thân tộc.

Verse 12

उपाकर्मणि चोत्सर्गं स्वशाखाश्रोत्रिये तथा सन्ध्यागर्जितनिर्घाते भूकम्पोल्कानिपातने

Trong nghi lễ Upākarman và cả trong (Veda-)Utsarga; cũng như khi dạy một śrotriya thuộc chính chi phái Veda (śākhā) của mình; và vào lúc chạng vạng khi sấm sét vang rền, khi động đất, hoặc khi thiên thạch rơi—đó là những trường hợp chịu sự chi phối của quy tắc đình chỉ/ngoại lệ đối với việc học và tụng đọc.

Verse 13

समाप्य वेदं ह्य् अनिशमारण्यकमधीत्य च पञ्चदश्यां चतुर्दश्यामष्टम्यां राहुसूतके

Sau khi hoàn tất việc học Veda, người ta nên thường xuyên học thêm phần Āraṇyaka; tuy nhiên vào ngày trăng rằm (15), ngày 14, ngày 8 và trong lúc nhật/nguyệt thực (được gọi là “giờ sinh của Rāhu”), phải kiêng việc học tụng Veda.

Verse 14

ऋतुसन्धिषु भुक्त्वा वा श्राद्विकं प्रतिगृह्य च पशुमण्डूकनकुलश्वाहिमार्जारशूकरैः

Nếu ăn vào lúc giao thời của các mùa, hoặc nhận vật cúng liên hệ đến lễ śrāddha; và do sự ô uế bởi tiếp xúc với bò, ếch, cầy mangut, chó, rắn, mèo và lợn—thì bị xem là bất tịnh và phải chịu sự kiêng hạn.

Verse 15

कृतेन्तरे त्वहोरात्रं शक्रपाते तथोच्छ्रिये श्वक्रोष्टुगर्धभोलूकमासवाणर्तुनिस्वने

Trong khoảng thời gian cái chết sắp đến, suốt ngày đêm—khi có mưa của Indra và cả những biến động bất thường—nếu phát ra các âm thanh xấu như chó tru, chó rừng kêu, lừa hí, cú rúc, cùng những tiếng động trái thời của tháng, gió và mùa, thì đó phải biết là điềm gở.

Verse 16

अमेध्यशवशूद्रान्त्यश्मशानपतितान्तिके अशुभासु च तारासु विद्युत्स्तनितसम्प्लवे

Ở gần vật bất tịnh, tử thi, người Śūdra, kẻ ngoài giai cấp, bãi hỏa táng, hoặc kẻ sa ngã; và cả khi các vì sao bất tường, lúc có chớp sét và sấm nổ, giữa cơn mưa dữ dội hỗn loạn—nên tránh tiến hành nghi lễ.

Verse 17

भुत्क्वार्द्रपाणिरम्भोन्तरर्धरात्रे ऽतिमारुते पांशुवर्षे दिशान्दाहे सन्ध्यानीहारभीतिषु

Sau khi ăn, khi tay còn ướt—lúc đang ở trong nước; vào nửa đêm; khi gió dữ; khi có mưa bụi; khi bốn phương như bốc cháy; và trong những lúc chạng vạng có sương mù cùng khi tâm sinh sợ hãi—nên tránh hoặc dè giữ các hành vi không hợp pháp.

Verse 18

धावतः प्राणिबाधे च विशिष्टे गृहमागते ब्रह्मचर्याय कल्प्यते इति ङ स्वशाखाश्रोत्रिये मृते इति घ , झ , ञ , ट च शशमार्जारशूकरैर् इति ङ खरोष्ट्रयानहस्त्यश्वनौकावृक्षादिरोहणे

Khi đang chạy gấp, khi gây tổn thương cho một sinh linh, và khi một vị khách đáng kính đến nhà—trong những trường hợp ấy, được quy định phải giữ «brahmacarya» (phạm hạnh, tiết dục). Cũng vậy, khi một vị śrotriya (người thông thạo Veda) thuộc chính chi phái Veda của mình qua đời, quy tắc ấy cũng áp dụng. Lại nữa, trong các việc liên quan đến (sự ô uế do tiếp xúc với) thỏ, mèo và lợn rừng; và trong việc leo lên lừa hay lạc đà, đi xe, cưỡi voi hay ngựa, xuống thuyền, hoặc trèo cây và các việc tương tự.

Verse 19

सप्तत्रिंशदनध्यायानेतांस्तात्कालिकान्विदुः

Những điều ấy được biết là ba mươi bảy ngày «anadhyāya»—những thời kỳ phải tạm ngưng việc học tụng Veda.