Adhyaya 290

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अश्वशान्तिर्नामोननवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ नवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः गजशान्तिः शालिहोत्र उवाच गजशान्तिं प्रवक्ष्यामि गजरोगविमर्दनीम् विष्णुं श्रियञ्च पञ्चम्यां नागम् ऐरावतं यजेत्

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 290 mang tên “Aśva-śānti (nghi lễ an hòa cho ngựa)” đã kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 290, “Gaja-śānti (nghi lễ an hòa cho voi)”. Śālihotra nói: “Ta sẽ truyền dạy nghi lễ Gaja-śānti, có công năng dẹp trừ các bệnh tật nơi voi. Vào ngày mồng năm âm lịch (pañcamī), nên thờ phụng Viṣṇu và Śrī (Lakṣmī), và cũng cúng kính Nāga Airāvata.”

Verse 2

ब्रह्माणं शङ्करं विष्णुं शक्रं वैश्नवणंयमं चन्द्रार्कौ वरुणं वायुमग्निं पृथ्वीं तथा च खं

Nên tưởng niệm và thỉnh mời: Brahmā, Śaṅkara (Śiva), Viṣṇu, Śakra (Indra), Vaiśravaṇa (Kubera), Yama, Mặt Trăng và Mặt Trời, Varuṇa, Vāyu, Agni, Đất (Pṛthvī), và cả Không gian (Ākāśa).

Verse 3

शेषं शैलान् कुञ्जरांश् च ये ते ऽष्टौ देवयोनयः विरुपाक्षं महापद्मं भद्रं सुमनसन्तथा

Śeṣa, Śaila và Kuñjara—đó là tám Nāga thuộc dòng dõi thiên giới: Virūpākṣa, Mahāpadma, Bhadra, và cũng vậy Sumanas.

Verse 4

कुमुदैरावणः पद्मः पुष्पदन्तो ऽथ वामनः सुप्रतीकोञ्जनो नागा अष्टौ होमो ऽथ दक्षिणां

Kumuda, Airāvaṇa, Padma, Puṣpadanta, rồi Vāmana; lại có Supratīka, Añjana và Nāga—đó là tám danh xưng. Kế đó, kinh văn nói về lễ homa (cúng lửa) và dakṣiṇā (lễ vật thù ân).

Verse 5

गजाः शान्त्युदकासिक्ता वृद्धौ नैमित्तिकं सृणु गजानाम्मकरादौ च ऐशान्यां नगराद्वहिः

Khi voi được rảy nước an hòa (śānti-udaka), tình trạng sẽ cải thiện. Nay hãy nghe về các điềm báo và hệ quả: đối với voi, điềm bất tường là vào lúc khởi đầu thời kỳ Makara (Ma Kết), và cũng là khi (voi) ở hướng đông-bắc, bên ngoài thành thị.

Verse 6

स्थण्डिले कमले मध्ये विष्णुं लक्ष्मीञ्च केशरे ब्रह्माणं भास्करं पृथ्वीं यजेत् स्कन्दं ह्य् अनन्तकं

Trên nền đàn lễ (sthaṇḍila), trong mạn-đà-la hình hoa sen, nên thờ Viṣṇu ở trung tâm; thờ Lakṣmī trên phần nhụy (kesara); và cũng thờ Brahmā, Mặt Trời (Bhāskara), Đất (Pṛthvī), Skanda và Anantaka.

Verse 7

खं शिवं सोममिन्द्रादींस्तदस्त्राणि दले क्रमात् वज्रं शक्तिञ्च दण्डञ्च तोमरं पाशकं गदां

Kế đó, theo thứ tự, nên an trí (hoặc xướng danh) các astra bắt đầu từ Kha, Śiva, Soma và Indra; và các vũ khí: chày sét (vajra), giáo (śakti), gậy (daṇḍa), lao (tomara), thòng lọng (pāśa) và chùy (gadā).

Verse 8

शूलं पद्मम्बहिर्वृन्ते चक्रे सूर्यन्तथाश्विनौ वसूनष्ठौ तथा साध्यान् याम्ये ऽथ नैरृते दले

Trên phần cuống ngoài của hoa sen đặt cây đinh ba (śūla). Trong bánh xe (cakra) đặt Mặt Trời và hai Aśvin; đặt tám vị Vasu, và cũng đặt các Sādhya—trên các cánh ở phương Nam và phương Tây-Nam.

Verse 9

देवानाङ्गिरसश्चाश्विभृगवो मरुतो ऽनिले विश्वेदेवांस् तथा दक्षे रुद्रा शैद्रे ऽथ मण्डले

Trong vùng của gió (Anila) có các Deva, các Aṅgirasa, các Aśvin, các Bhṛgu và các Marut; ở phương Nam có các Viśvedevar; và ở phương của Indra có các Rudra—như vậy trong mạn-đà-la (đồ hình phương vị).

Verse 10

ततो वृत्तया रेखया तु देवान् वै वाह्यतो यजेत् सूत्रकारानृषीन् वाणीं पूर्वादौ सरितो गिरीन्

Rồi, bằng một đường tròn, nên thờ các thần ở vòng ngoài; cũng nên thờ các tác giả Sūtra (Sūtrakāra), các bậc ṛṣi, Thánh Ngôn/Vāṇī (Lời nói), và—bắt đầu từ phương Đông—các sông và các núi.

Verse 11

महाभूतानि कोणेषु ऐशान्यादिषु संयजेत् पद्मं चक्रं गदां शङ्खं चतुरश्रन्तु मण्डलं

Nên an vị (ấn định trong nghi quỹ thờ phụng) các Đại nguyên tố tại các phương góc, bắt đầu từ phương Īśāna (Đông Bắc). Mạn-đà-la phải là hình vuông bốn cạnh, mang các biểu tượng: hoa sen, đĩa (cakra), chùy (gadā) và ốc tù và (śaṅkha).

Verse 12

चतुर्धारं ततः कुम्भाः अग्न्यादौ च पताकिकाः चत्वारस्तोरणा द्वारि नागान् ऐरवतादिकान्

Kế đó, nên bày các bình (kumbha) có bốn dòng nước chảy; và ở phần mở đầu, tại phương Agni (tức phương Đông), đặt các lá cờ nhỏ. Nơi cửa vào, dựng bốn cổng trang sức (toraṇa), và vẽ/đặt các Nāga như Airāvata v.v.

Verse 13

पूर्वादौ चौषधीभिश् च देवानां भाजनं पृथक् पृथक्शताहुतीश्चाज्यैर् गजानर्च्य प्रदक्षिणं

Bắt đầu từ phương Đông, lại dùng các dược thảo, nên bày riêng các bình/khay cúng (bhājana) cho từng vị thần. Sau đó, với bơ tinh (ghee), dâng một trăm lễ hiến (āhuti) cho mỗi vị, thờ kính các voi, và thực hiện pradakṣiṇā (đi nhiễu theo chiều kim đồng hồ).

Verse 14

नागं वह्निं देवतादीन् वाह्यैर् जग्मुः स्वकं गृहम् द्विजेभ्यो दिक्षिणां दद्यात् हयवैद्यादिकस् तथा

Sau khi cung kính tiễn (giải tán) Nāga, Agni và các thần linh khác, họ cùng với các vật cưỡi của mình trở về trú xứ riêng. Bấy giờ nên ban dakṣiṇā (lễ phí) theo quy định cho các bậc dvija (Bà-la-môn), và cũng thưởng cho các chuyên gia như thầy thuốc chữa ngựa v.v.

Verse 15

करिणीन्तु समारुह्य वदेत् कर्णन्तु कालवित् मरुतो ऽनल इति ज चतुःकुम्भा इति ञ पताकिन इति ज नागराजे ऽमृते शान्तिं कृत्वामुस्मिन् जपेन्मनुम्

Cưỡi lên voi cái, người am tường thời điểm thích hợp nên xướng các danh-mantra: “Marutaḥ, Anala” kèm âm tiết ‘ja’; “Catuḥkumbhā” kèm âm tiết ‘ña’; và “Patākin” kèm âm tiết ‘ja’. Sau khi cử hành nghi thức śānti (tức tai) cho Nāga-vương Amṛta, bấy giờ nên trì tụng mantra (manu) được quy định cho hoàn cảnh ấy.

Verse 16

श्रीगजस्त्वं कृतो राज्ञा भवानस्य गजाग्रणीः प्रभूर्माल्याग्रभक्तैस्त्वां पूजयिष्पति पार्थिवः

Nhà vua đã phong ngươi làm “Śrīgaja”, voi hoàng gia cát tường; ngươi quả là bậc đứng đầu trong các loài voi của ngài. Vị quân vương ấy sẽ thờ phụng ngươi bằng vòng hoa và những phẩm vật ẩm thực tuyển chọn.

Verse 17

लोकस्तदाज्ञया पूजां करिष्यति तदा तव पालनीयस्त्वया राजा युद्धे ऽध्वनि तथा गृहे

Theo mệnh lệnh của ngài, dân chúng sẽ cử hành việc thờ phụng ngươi. Vì thế, ngươi phải hộ vệ nhà vua—dù nơi chiến trận, trên đường hành quân, hay ở trong cung thất.

Verse 18

तिर्यग्भावं समुत्सृज्य दिव्यं भावमनुस्मर देवासुरे पुरा युद्धे श्रीगजस्त्रिदशैः कृतः

Hãy gạt bỏ tâm tính thú vật (thấp kém) và tưởng niệm trạng thái thần linh. Trong cuộc chiến cổ xưa giữa chư thiên và a-tu-la, “Śrīgaja” đã được Ba Mươi vị thần thiết lập.

Verse 19

ऐरावणसुतः श्रीमानरिष्टो नाम वारणः श्रीगजानान्तु तत् तेजः सर्वमेवोपतिष्ठते

Có con voi rực rỡ tên Ariṣṭa, con của Airāvaṇa. Quả thật, nơi các “voi cát tường” ấy, toàn bộ quang huy và uy lực đó đều hiện diện trọn vẹn.

Verse 20

तत्तेजस्तव नागेन्द्र दिव्यभावसमन्वितं उपतिष्ठतु भद्रन्ते रक्ष राजानमाहवे

Hỡi Nāgendra, chúa tể loài Nāga, nguyện quang huy của ngươi—được trang bị thần lực—hiển lộ vì sự cát tường của chính ngươi; hãy bảo hộ nhà vua nơi chiến địa.

Verse 21

इत्येवमभिषिक्तैनमारोहेत शुभे नृपः तस्यानुगमनं कुर्युः सशस्त्रनवसद्गजाः

Như vậy, sau khi đã được quán đảnh theo cách ấy, nhà vua nên lên ngự trên cỗ xe/ngai hoàng gia cát tường. Theo sau vua, chín con voi tốt đẹp, có tùy tùng vũ trang, phải tiến bước hộ tống.

Verse 22

शालास्वसौ स्थण्डिले ऽब्जे दिकपालादीन् यजेद्वहिः केशरेषु बलं नागं भुवञ्चैच सरस्वतीं

Trong khu vực nghi lễ, trên mạn-đà-la hoa sen, nên thờ cúng các Dikpāla (Hộ Thế phương hướng) cùng các vị khác; và ở bên ngoài, trên các sợi nhụy/cánh, nên thờ Bala, Nāga, Bhuva và cũng như vậy thờ Sarasvatī.

Verse 23

मध्येषु डिण्डिमं प्रार्च्य गन्धमाल्यानुलेपनैः हुत्वा देयस्तु कलसो रसपूर्णो द्विजाय च

Ở phần giữa của sự bài trí nghi lễ, trước hết hãy thờ cúng ḍiṇḍima bằng hương thơm, vòng hoa và dầu xoa; rồi sau khi đã cử hành lễ hiến cúng (homa), hãy dâng một bình (kalaśa) đầy chất cúng dường (rasa) cho một vị brāhmaṇa nữa.

Verse 24

गजाध्यक्षं हस्तिपञ्च गणितज्ञञ्च पूजयेत् गजाध्यक्षाय तन्दद्यात् डिण्डिमं सोपि वादयेत् शुभगम्भीरशब्दैः स्याज्जघनस्थो ऽभिवादयेत्

Nên tôn kính vị Giám quan Voi (gajādhyakṣa), năm người hầu voi (chủ chốt) và người tinh thông phép tính. Hãy trao cho vị Giám quan Voi một chiếc trống ḍiṇḍima; và chính ông cũng phải cho trống vang lên với âm thanh cát tường, trầm hùng, đứng phía sau bậc hoàng gia và dâng lời kính lễ.