Adhyaya 286

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे कल्पसागरो नाम पञ्चाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षडशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः गजचिकित्सा पालकाप्य उवाच गजलक्ष्म चिकित्साञ्च लोमपाद यदामि ते दीर्घहस्ता महोच्छ्वासाः प्रसस्तास्ते महिष्णवः

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa kết thúc chương thứ 285 mang tên “Kalpa-sāgara”. Nay bắt đầu chương thứ 286: “Y học về voi”. Pālakāpya nói: “Hỡi Lomapāda, ta sẽ truyền dạy cho ngươi phép trị các bệnh và các dấu hiệu bệnh lý của voi. Những con voi ấy được tán dương là thượng hạng—vòi dài, hơi thở sâu—xứng đáng cho chuồng ngự.”

Verse 2

विंशत्यष्टादशनखाः शीतकालमदाश् च ये दक्षिणञ्चोन्नतन्दन्तं वृंहितं जलदोपमं

Những con voi có hai mươi tám móng, phát dục (musth) vào mùa lạnh, có ngà phải nhô cao, và tiếng rống trầm vang như mây mưa—được mô tả là loại cát tường, thượng hạng.

Verse 3

कर्णौर् च विपूलौ येषां सूक्ष्मविन्द्वन्वितत्वचौ ते धार्या न तथा धार्या वामना ये च सङ्कुशाः

Những con có tai rộng và da có các chấm li ti mịn thì nên được chấp nhận là thích hợp; còn những con lùn thấp, hoặc tai cong móc như cây móc điều khiển (sankuśa), thì không nên được chấp nhận theo cùng cách ấy.

Verse 4

हस्तिन्यः पार्श्वगर्भिण्यो च मूढा मतङ्गजाः वर्णं सत्वं बलं रूपं कान्तिः संहननञ्जवः

Đối với voi cái, những con thụ thai từ bên hông (tức mang thai không do phối giống đúng phép), và những voi đực đần độn—cần thẩm định sắc da, tính khí, sức mạnh, hình dáng, vẻ rạng rỡ, độ rắn chắc của thân thể và tốc độ.

Verse 5

सप्तस्थितो गजश्चेदृक् सङ्ग्रामेरीञ्जयेत्स च कुञ्जराः परमा शोभा शिविरस्य बलस्य च

Nếu voi được bố trí theo bảy vị trí (chuẩn mực) như vậy, nó sẽ đem lại thắng lợi trong chiến trận; và voi chiến là vẻ huy hoàng tối thượng của cả doanh trại quân sự lẫn đạo quân.

Verse 6

आयत्तं कुञ्जरैश् चैव विजयं पृथिवीक्षितां पाकलेषु च सर्वेषु कर्तव्यमनुवासनं

Việc chinh phục các bậc quân vương trên cõi đất quả thật tùy thuộc vào voi chiến; và trong mọi doanh trại cùng đồn lũy, phải thi hành kỷ luật và phép tắc điều hành một cách nghiêm chỉnh.

Verse 7

घृततैलपरीपाकं स्थानं वातविवर्जितं स्कन्धेषु च क्रिया कर्या तथा पालकवन्नृपाः

Hãy sắp đặt một nơi đã được xoa và làm ấm bằng bơ tinh luyện (ghṛta) và dầu, không có gió lùa (vāta); rồi tiến hành liệu pháp cho phần vai đúng như vậy—hỡi các bậc quân vương—một cách cẩn trọng, như chăm sóc một đứa trẻ.

Verse 8

गोमूत्रं पाण्डुरोगेषु रजनीभ्यां घृतन्द्विज आनाहे तैलसिक्तस्य निषेकस्तस्य शस्यते

Đối với chứng pāṇḍu-roga (da xanh xao/thiếu máu), nước tiểu bò được chỉ định; và (chế phẩm) bơ sữa tinh luyện (ghee) phối với hai loại rajanī (hai giống nghệ) cũng được dùng. Hỡi bậc nhị sinh, trong trường hợp ānāha (chướng bụng do phong khí bế tắc), liệu pháp rưới/đổ (niṣeka) bằng dầu được khuyến nghị cho người ấy.

Verse 9

लवणैः पञ्चभिर्मश्रा प्रतिपानाय वारुणी धन्वन्तरिरुवाचेति ञ मर्दना इति ञ विडङ्गत्रिफलाव्योषसैन्धवैः कवलान् कृतान्

Vāruṇī (rượu thuốc lên men) trộn với năm loại muối được dùng làm đồ uống theo sau (chất dẫn sau liều). Dhanvantari đã nói như vậy. Chế phẩm gọi là “Mardanā” (hợp dược nghiền/xoa) được làm bằng cách vo thành viên ngậm (kavala) từ viḍaṅga, triphalā, vyoṣa và saindhava (muối đá).

Verse 10

मूर्छासु भोजयेन्नागं क्षौद्रन्तोयञ्च पाययेत् अग्यङ्गः शिरसः शूले नस्यञ्चैव प्रशस्यते

Trong trường hợp ngất xỉu (mūrcchā), nên cho dùng nāga (chì) làm thức ăn và cũng cho uống nước mật ong. Đối với đau đầu, xoa bóp đầu bằng dầu và liệu pháp nhỏ thuốc mũi (nasya) quả thật được khuyến nghị.

Verse 11

नागानां स्नेहपुटकः पादरोगानुपक्रमेत् पश्चात् कल्ककषायेण शोधनञ्च विधीयते

Đối với bệnh ở bàn chân, nên khởi trị bằng snehapuṭaka (đắp thuốc dầu) chế từ nāga (chì). Sau đó, tiến hành pháp tẩy tịnh/thanh lọc (śodhana) bằng bột nhão (kalka) và thuốc sắc (kaṣāya).

Verse 12

शिखितित्तिरिलावानां पिप्पलीमरिचान्वितैः रसैः सम्भोजयेन्नगं वेपथुर्यस्य जायते

Đối với người phát sinh run rẩy (vepathu), nên cho dùng nāga (chì) bằng cách làm cho dễ dùng cùng với dịch ép (rasa) của chim công và chim gà gô, phối với pippalī (tiêu dài) và marica (tiêu đen).

Verse 13

बालबिल्वं तथा लोध्रं धातकी सितया सह अतीसारविनाशाय पिण्डीं भुञ्जीत कुञ्जरः

Để diệt chứng tiêu chảy (atisāra), voi nên ăn một viên hoàn (piṇḍī) làm từ bilva non, lodhra và dhātakī, trộn cùng đường.

Verse 14

नस्यं करग्रहे देयं घृतं लयणसंयुतम् मागधीनागराजाजीयवागूर्मुस्तसाधिता

Đối với liệu pháp nhỏ mũi (nasya), nên cho dùng bơ sữa (ghee) bằng cách giữ trong lòng bàn tay; bơ ấy phối với muối đá và được bào chế với māgadhī (pippalī), nāgara (gừng khô), ajājī (thìa là), yavāgū (cháo gạo) và mustā (cỏ cú).

Verse 15

उत्कर्णके तु दातव्या वाराहञ्च तथा रसम् दशमूलकुलत्थाम्लकाकमाचीविपाचितम्

Trong chứng utkarṇaka (tai lồi/sưng), nên cho dùng mỡ hay tinh chất từ heo rừng; đồng thời cho dùng nước thuốc sắc nấu từ daśamūla, kulattha, các vị tạo chua và kākamācī.

Verse 16

तैलमूषणसंयुक्तं गलग्रहगदापहम् अष्टभिर्लवणैः पिष्ठैः प्रसन्नाः पाययेद्घृतम्

Bơ sữa (ghee) được chế với dầu và một phụ liệu có tính ôn/nồng sẽ trừ các chứng tắc nghẽn cổ họng (galagraha) và bệnh ở họng. Khi đã được làm trong kỹ và hòa với bột nhão từ tám loại muối, nên cho uống bơ sữa ấy.

Verse 17

मूत्रभङ्गे ऽथ वा वीजं क्वथितं त्रपूषस्य च त्वग्दोषेषु पिवेन्निम्बं वृषं वा क्वथितं द्विपः

Khi bị mūtrabhanga (bí tiểu/tắc tiểu), nên uống nước sắc từ hạt trapūṣa (dưa chuột). Với các chứng bệnh ngoài da, nên uống nước sắc neem, hoặc nếu không thì nước sắc vṛṣa (vāsā).

Verse 18

गवां मूत्रं विडङ्गानि कृमिकोष्ठेषु शस्यते शृङ्गवेरकणाद्राक्षाशर्कराभिः शृतं पयः

Trong các chứng bệnh bụng do giun sán, khuyến nghị dùng nước tiểu bò và viḍaṅga (tiêu đen giả). Cũng vậy, sữa đun với gừng khô, tiêu dài, nho khô và đường được khuyên dùng.

Verse 19

क्षतक्षयकरं पानं तथा मांसरसः शुभः मुद्गोदनं व्योषयुतमरुचौ तु प्रशस्यते

Đối với chứng thương tổn ngực và hao mòn (kṣata, kṣaya), khuyến nghị dùng thức uống bồi bổ; đồng thời nước dùng thịt lành cũng có lợi. Khi chán ăn (aruci), cơm nấu với đậu xanh (mudga-odana) trộn với bộ ba cay (vyoṣa) được đặc biệt tán dương.

Verse 20

त्रिवृद्व्योषाग्निदन्त्यर्कश्यामाक्षीरेभपिप्पली एतैर् गुल्महरः स्नेहः कृतश् चैव तथापरः

Với trivṛt, bộ ba cay (vyoṣa), citraka, dantī, arka, śyāmā, sữa và pippalī—dùng các vị ấy chế thành một chế phẩm dầu thuốc (sneha) trừ gulma (khối u/cục kết trong bụng); và một biến thể khác cũng được làm tương tự.

Verse 21

भेदनद्रावणाभ्यङ्गस्नेहपानानुवासनैः सर्वानेव समुत्पन्नन् विद्रवान् समुपाहरेत्

Bằng việc rạch mở, các biện pháp làm mềm và thúc mủ, xoa bóp bằng dầu, uống chất béo thuốc (sneha-pāna), và thụt dầu (anuvāsana), cần điều trị mọi ổ áp-xe (vidradhi) đã phát sinh.

Verse 22

यष्टिकं मुद्गसूपेन शारदेन तथा पिवेत् बालबिल्वैस् तथा लेपः फटुरोगेषु शस्यते

Nên uống yaṣṭikā cùng với canh đậu xanh (mudga-sūpa), và cũng theo chế độ mùa thu (śārada). Ngoài ra, hồ/dán làm từ quả bilva non được khuyến nghị trong các trường hợp phaṭu-roga (chứng nứt tách, rạn vỡ).

Verse 23

विडङ्गेन्द्रयवौ हिङ्गु सरलं रजनीद्वयम् पूर्वाह्णे पाययेत् पिण्डान् सर्वशूलोपशान्तये

Vào buổi tiền trưa, nên cho uống các viên hoàn (piṇḍa) chế từ viḍaṅga, indrayava, hiṅgu, sarala và hai loại rajanī (hai giống nghệ), để dập tắt hoàn toàn mọi chứng đau quặn và các loại đau nhức.

Verse 24

प्रधानभोजने तेषां यष्टिकव्रीहिशालयः मध्यमौ यवगोधूमौ शेषा दन्तिनि चाधमाः

Trong các loại ngũ cốc ấy, dùng cho bữa ăn chính thì tốt nhất là các loại gạo mịn: yaṣṭika, vrīhi và śāli. Lúa mạch (yava) và lúa mì (godhūma) thuộc hạng trung; các giống còn lại—như dantini—được xem là kém.

Verse 25

यवश् चैव तथैवेक्षुर्नागानां बलवर्धनः नागानां यवसं शुष्कं तथा धातुप्रकोपणं

Lúa mạch (yava) và mía (ikṣu) đều làm tăng sức lực cho nāga. Nhưng đối với nāga, cỏ khô (yavasa) lại làm bốc loạn các dhātu (các thể chất trong thân) và khơi dậy rối bệnh.

Verse 26

मदक्षिणस्य नागस्य पयःपानं प्रशस्यते दीपनीयैस् तथा द्रव्यैः शृतो मांसरसः शुभः

Đối với nāga mắc chứng mada-kṣiṇa (suy kiệt sau cơn say), việc uống sữa được tán dương. Cũng vậy, nước dùng thịt nấu với các dược liệu kích hỏa tiêu hóa (dīpanīya) là điều lành, có lợi.

Verse 27

वायसः कुक्कुरश्चोभौ काकोलूककुलो हरिः भवेत् क्षौद्रेण संयुक्तः पिण्डो युद्धे महापदि

Trong cơn đại nạn nơi chiến trận, một viên mồi (piṇḍa) trộn với mật ong trở nên hữu hiệu để dụ quạ và chó, cùng bầy quạ và cú; đồng thời cũng là phương tiện để đánh lạc hướng hoặc ngăn địch.

Verse 28

कटुमत्स्यविडङ्गानि क्षारः कोषातकी पयः हरिद्रा चेति धूपोयं कुञ्जरस्य जयावहः

Cá có vị cay, viḍaṅga, chất kiềm (kṣāra), nhựa sữa của koṣātakī và nghệ—đó là hương xông (dhūpa); đem lại thắng lợi cho voi.

Verse 29

पिप्पलीतण्डुलास्तैलं माध्वीकं माक्षिकम् तथा नेत्रयोः परिषेकोयं दीपनीयः प्रशस्यते

Phép rửa/tưới mắt (pariṣeka) chế từ pippalī, hạt gạo, dầu, mādhvīka (rượu lên men từ mật ong) và mật ong được ca ngợi là dīpanīya, tức làm khai thông và kích hoạt công năng thị giác.

Verse 30

पूरीषञ्चटकायाश् च तथा पारावतस्य च क्षीरवृक्षकरीषाश् च प्रसन्नयेष्टमञ्जनं

Để làm mắt sáng rõ và dễ chịu, loại thuốc kẻ mắt (añjana) được ưa dùng được chế từ phân chim sẻ, phân chim bồ câu, và cả “phân” của các cây tiết sữa (kṣīra-vṛkṣa), tức nhựa/mủ tiết ra.

Verse 31

मुद्ग्यूषेणेति ज , ञ च मदाय हीति ञ क्षीरवृक्षकरीराश्चेति ञ अनेनाञ्जितनेत्रस्तु करोति कदनं रणे उत्पलानि च नीलानि सुस्तन्तगरमेव च

“(Hãy tụng) ‘mudgyūṣeṇa’ kèm các âm ja và ña; (và) ‘madāya hi’ kèm ña; (và) ‘kṣīra-vṛkṣa-karīrāḥ’ kèm ña.” Nhờ phép ứng dụng thần chú ấy, khi mắt đã được xức (añjana), người ta có thể gây sát phạt trong chiến trận; lại còn khiến/điều khiển sen xanh và thứ độc gọi là sustantagara.

Verse 32

तण्डुलोदकपिष्टानि नेत्रनिर्वापनं परम् नखवृद्धौ नखच्छेदस्तैलसेकश् च मास्यपि

Các loại hồ/bột đắp làm với nước gạo là phương thuốc làm mát, làm dịu mắt rất tốt. Khi móng tay mọc quá dài thì nên cắt tỉa; và thậm chí mỗi tháng cũng khuyến nghị pháp rưới dầu (oleation).

Verse 33

शय्यास्थानं भवेच्चास्य करीषैः पांशुभिस् तथा शरन्निदाघयोः सेकः सर्पिषा च तथेष्यते

Chỗ nằm nghỉ (khu vực trải ổ) của nó nên được chuẩn bị bằng phân khô và bụi đất mịn. Vào mùa thu và mùa hạ, việc rảy hoặc xoa bằng bơ tinh luyện (ghee) cũng được quy định.