Adhyaya 3

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मत्स्यावतारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः अथ तृतीयो ऽध्यायः कूर्मावतारवर्णनं अग्निर् उवाच वक्ष्ये कूर्मावतारञ्च श्रुत्वा पापप्रणाशनम् पुरा देवासुरे युद्धे दैत्यैर् देवाः पराजिताः

Như vậy, trong Agni Purāṇa, bản Mahāpurāṇa nguyên thủy, kết thúc chương thứ hai mang tên “Matsya (Cá) Hóa Thân”. Nay bắt đầu chương thứ ba: “Mô tả Kūrma (Rùa) Hóa Thân”. Agni nói: “Ta sẽ thuật lại Kūrma hóa thân—nghe điều ấy thì tội lỗi được tiêu trừ. Thuở xưa, trong cuộc chiến giữa chư thiên và asura, chư thiên bị các daitya đánh bại.”

Verse 2

दुर्वाससश् च शापेन निश्रीकाश्चाभवंस्तदा स्तुत्वा क्षीराब्धिगं विष्णुम् ऊचुः पालय चासुरात्

Rồi khi ấy, do lời nguyền của Durvāsas, họ trở nên mất Śrī (phúc lộc và quang huy). Sau khi tán dương Viṣṇu, đấng ngự trong Biển Sữa, họ thưa: “Xin cũng hãy che chở chúng con khỏi các Asura.”

Verse 3

ब्रह्मादिकान् हरिः प्राह सन्धिं कुर्वन्तु चासुरैः क्षीराब्धिमथनार्थं हि अमृतार्थं श्रिये ऽसुराः

Hari nói với Brahmā và các chư thiên khác: “Hãy lập hòa ước với các Asura, vì mục đích khuấy Biển Sữa—để cầu Amṛta; và để các Asura, kẻ tìm cam lộ bất tử, cũng được Śrī (Lakṣmī).”

Verse 4

अरयो ऽपि हि सन्धेयाः सति कार्यार्थगौरवे युष्मानमृतभाजो हि कारयामि न दानवान्

Ngay cả kẻ thù cũng nên được hòa giải (bằng liên minh) khi tầm quan trọng của mục tiêu và sự cần thiết của công việc đòi hỏi như vậy. Vì Ta khiến các ngươi được dự phần vào sự bất tử; Ta không nâng cao bọn Dānava.

Verse 5

तकपाठः संश्रुतं पापनाशनमिति ख, ग, घ चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः सुरा क्षीराब्धिगमिति ग, घ, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः सन्धिं कुरुत चासुररिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः भाजो हि करिष्यामि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् क्षीराब्धिं मत्सहायेन निर्मथध्वमतन्द्रिताः

(Các dị bản văn bản được ghi nhận trong một số thủ bản.) Rồi có lời chỉ dạy: “Hãy lấy núi Mandara làm trục khuấy, lấy Vāsuki làm dây khuấy; với sự trợ lực của Ta, hãy khuấy Biển Sữa không ngừng nghỉ, chớ lơ là.”

Verse 6

विष्णूक्तां संविदं कृत्वा दैत्यैः क्षीराब्धिमागताः ततो मथितुमारब्धाः यतः पुच्छन्ततः सुराः

Sau khi hoàn tất giao ước do Viṣṇu tuyên thuyết với các Daitya, họ đến Biển Sữa. Rồi họ bắt đầu khuấy biển ấy, chư thiên nắm lấy đầu đuôi (của rắn làm dây kéo).

Verse 7

फणिनिःश्वाससन्तप्ता हरिणाप्यायिताः सुराः मथ्यमाने ऽर्णवे सो ऽद्रिर् अनाधारो ह्य् अपो ऽविशत्

Bị hơi thở rít nóng của rắn (Vāsuki) thiêu đốt, chư thiên được Hari (Viṣṇu) bồi dưỡng để hồi sinh và thêm sức. Khi biển đang bị khuấy, ngọn núi ấy—không có chỗ tựa—quả thật chìm vào nước.

Verse 8

कूर्मरूपं समास्थाय दध्रे विष्णुश् च मन्दरम् क्षीराब्धेर्मथ्यमानाच्च विषं हालाहलं ह्य् अभूत्

Viṣṇu hóa thân thành rùa và nâng đỡ núi Mandara. Và khi Biển Sữa bị khuấy, chất độc mang tên Hālāhala quả thật trồi lên.

Verse 9

हरेण धारितं कण्ठे नीलकण्ठस्ततो ऽभवत् ततो ऽभूद्वारुणी देवी पारिजातस्तु कौस्तुभः

Khi Hari giữ chất độc ấy nơi cổ họng, Ngài liền được gọi là Nīlakaṇṭha (“bậc cổ xanh”). Bấy giờ nữ thần Vāruṇī hiện ra; và cũng xuất hiện cây Pārijāta cùng bảo châu Kaustubha.

Verse 10

गावश्चाप्सरसो दिव्या लक्ष्मीर्देवी हरिङ्गता पश्यन्तः सर्वदेवास्तां स्तुवन्तः सश्रियो ऽभवन्

Những đàn bò thần và các apsarā cõi trời hiện ra; và nữ thần Lakṣmī—thân thể rực sắc vàng—cũng xuất hiện. Thấy nàng, hết thảy chư thiên tán thán, liền được ban cho vinh quang và phú quý.

Verse 11

ततो धन्वन्तरिर्विष्णुर् आयुर्वेदप्रवर्तकः बिभ्रत् कमण्डलुम्पूर्णम् अमृतेन समुत्थितः

Bấy giờ, Viṣṇu hiện thân làm Dhanvantari—bậc khai truyền y học Āyurveda—từ đó xuất hiện, tay mang kamaṇḍalu (bình nước) đầy tràn amṛta, cam lộ bất tử.

Verse 12

अमृतं तत्कराद्दैत्या सुरेभ्यो ऽर्धं प्रदाय च गृहीत्वा जग्मुर्जन्माद्या विष्णुः स्त्रीरूपधृक् ततः

Nhận lấy amṛta từ tay nàng, bọn Daitya—sau khi trao một nửa cho chư Deva—liền chiếm phần còn lại và bỏ đi. Khi ấy, Viṣṇu liền mang hình nữ nhân (khiến sự việc tiếp diễn).

Verse 13

तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां दैत्याः प्रोचुर्विमोहिताः भव भार्यामृतं गृह्य पाययास्मान् वरानने

Thấy nàng dung sắc viên mãn, bọn Daitya mê muội thốt rằng: “Hãy làm thê tử của chúng ta; hãy cầm lấy amṛta và cho chúng ta uống, hỡi người có dung nhan mỹ lệ.”

Verse 14

तथेत्युक्त्वा हरिस्तेभ्यो गृहीत्वापाययत्सुरान् चन्द्ररूपधरो राहुः पिबंश्चार्केन्दुनार्पितः

Nói rằng: “Được vậy,” Hari liền cầm lấy và cho chư thần uống. Rāhu mang hình dạng Mặt Trăng cũng uống, vì đã được đặt ngồi giữa Mặt Trời và Mặt Trăng.

Verse 15

तु इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः निःश्वाससंग्लाना इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ततो हर इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रदर्शक इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः अकन्दुसूचित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिणाप्यरिणा च्छिन्नं स राहुस्तच्छिरः पृथक् कृपयामरतान्नीतं वरदं हरिमब्रवीत्

Dẫu bị Hari—thậm chí bởi chính kẻ thù của mình—chém đứt, đầu của Rāhu vẫn bị tách rời và còn riêng biệt. Rồi vì lòng từ mẫn, hắn được dẫn đến hàng bất tử, và bèn thưa với Hari, đấng ban ân (Viṣṇu).

Verse 16

राहुर्मत्तस्तु चन्द्रार्कौ प्राप्स्येते ग्रहणं ग्रहः तस्मिन् कले च यद्दानं दास्यन्ते स्यात् तदक्षयं

Nhưng khi Rāhu trở nên cuồng loạn, nó chụp lấy Mặt Trăng và Mặt Trời—đó là nhật/nguyệt thực do graha (kẻ nắm giữ hành tinh) gây ra. Và bất cứ bố thí nào được dâng trong thời khắc ấy đều trở thành bất hoại, công đức không cạn.

Verse 17

तथेत्याहाथ तं विष्णुस् ततः सर्वैः सहामरैः स्त्रीरूपं सम्परित्यज्य हरेणोक्तः प्रदर्शय

Nói rằng: “Hãy như vậy,” Viṣṇu liền bảo với người ấy; rồi sau đó, trước mặt tất cả chư thiên, kẻ ấy từ bỏ hình tướng nữ nhân và, theo lời Hari dạy, hiển lộ chân tướng của mình.

Verse 18

दर्शयामास रुद्राय स्त्रीरूपं भगवान् हरिः मायया मोहितः शम्भुः गौरीं त्यक्त्वा स्त्रियं गतः

Đấng Bhagavān Hari đã hiện bày trước Rudra một hình tướng nữ nhân. Bị māyā của Hari mê hoặc, Śambhu bỏ Gaurī mà đuổi theo người nữ ấy.

Verse 19

नग्न उन्मत्तरूपो ऽभूत् स्त्रियः केशानधारयत् अगाद्विमुच्य केशान् स्त्री अन्वधावच्च ताङ्गताम्

Ngài trở nên trần truồng và mang dáng vẻ như kẻ cuồng dại. Ngài nắm tóc các phụ nữ; rồi buông tóc ra, Ngài chạy đi—trong khi người nữ ấy cũng đuổi theo và đến nơi đó.

Verse 20

स्खलितं तस्य वीर्यं कौ यत्र यत्र हरस्य हि तत्र तत्राभवत् क्षेत्रं लिङ्गानां कनकस्य च

Hễ nơi nào tinh lực (vīrya) của Hara (Śiva) rơi xuống, thì ngay tại mỗi nơi ấy phát sinh một thánh địa (kṣetra) của các liṅga—và cả của vàng nữa.

Verse 21

मायेयमिति तां ज्ञात्वा स्वरूपस्थो ऽभवद्धरः शिवमाह हरी रुद्र जिता माया त्वया हि मे

Nhận biết nàng rằng: “Đây chính là Māyā”, Đấng Trì Trì (Viṣṇu) an trụ trong tự tánh chân thật của mình. Bấy giờ Hari nói với Śiva: “Ôi Rudra, chính nhờ Ngài mà Māyā của ta đã bị chinh phục.”

Verse 22

न जेतुमेनां शक्तो मे त्वदृते ऽन्यः पुमान् भुवि अप्राप्याथामृतं दैत्या देवैर् युद्धे निपातिताः त्रिदिवस्थाः सुराश्चासन् यः पठेत् त्रिदिवं व्रजेत्

“Ngoài Ngài ra, không một người nào trên cõi đất có thể chinh phục nàng thay cho ta. Rồi vì không đạt được cam lộ (amṛta), các Daitya bị chư thiên đánh ngã trong chiến trận; các Sura vẫn an trú nơi thiên giới. Ai tụng đọc (sự tích này) sẽ được đến cõi trời.”