Adhyaya 20

Verse 1

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः अथ विंशतितमो ऽध्यायः सर्गविषयकवर्णनं अग्निर् उवाच प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः

Như vậy, trong Agni Purāṇa thuộc Ādi-Mahāpurāṇa, chương thứ mười chín kết thúc, mang tên “Mô tả Pratisarga (tái tạo/ tạo hóa thứ cấp)”. Nay bắt đầu chương thứ hai mươi: “Mô tả các đề mục về Sarga (tạo hóa sơ khởi)”. Agni phán: Sự tạo hóa thứ nhất cần hiểu là sự tạo của Mahat (Đại trí/Trí vũ trụ); quả thật đó là sự phát xuất sáng tạo của Brahmā. Sự tạo hóa thứ hai, phát sinh từ các tanmātra (các yếu tố vi tế), được ghi nhớ là sự tạo của các bhūta (các đại chủng/thô đại).

Verse 2

वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धिपूर्वकः

Sự tạo hóa thứ ba được gọi là Vaikārika, cũng được ghi nhớ là “tạo hóa aindriyaka” (tạo hóa thuộc các căn/giác quan). Như vậy, đây là sự tạo hóa Prākṛta (vật chất), được phát khởi với Buddhi (đại trí) làm tiền đề.

Verse 3

मुख्यः सर्गश् चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः तिर्यक्स्रोतास्तु यः प्रोक्तः स्तैर्यग्योन्यस्ततः स्मृतः

Sự tạo hóa thứ tư được gọi là “mukhya” (chính yếu); trong đó, các loài bất động (sthāvara như cây cỏ) được xem là chính yếu. Sự tạo hóa được mô tả là “tiryaksrotas” (dòng chảy ngang) vì thế được ghi nhớ là hạng “stairyag-yoni” — các loài sinh từ bào thai/giống loài động vật.

Verse 4

तथोर्ध्वस्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः ततोर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः

Vì vậy, sự sáng tạo thứ sáu được ghi nhớ là sự sáng tạo thần linh của các hữu tình có dòng chảy hướng thượng. Sau đó, sự sáng tạo thứ bảy là của các loài có lời nói—tức sự sáng tạo loài người.

Verse 5

अष्टमोनुग्रहः सर्गैः सात्विकस्तामसश् च यः पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृताश् च त्रयः स्मृताः

Sự sáng tạo thứ tám là ‘anugraha’ (sáng tạo ban ân), có hai loại: sāttvika và tāmasa. Năm sự sáng tạo này được ghi nhớ là các sáng tạo vaikṛta (biến hóa), và ba sự sáng tạo kia là prākṛta (nguyên sơ).

Verse 6

प्राकृतो वैकृतश् चैव कौमारो नवमस् तथा ब्रह्मतो नव सर्गास्तु जगतो मूलहेतवः

Sáng tạo prākṛta (nguyên sơ) và sáng tạo vaikṛta (biến hóa), cùng với sáng tạo Kaumāra là thứ chín—đó là chín sự sáng tạo phát xuất từ Brahmā, những nền tảng nhân quả căn bản của thế giới.

Verse 7

ख्यात्याद्या दक्षकन्यास्तु भृग्वाद्या उपयेमिरे नित्यो नैमित्तकः सर्गस्त्रिधा प्रकथितो जनैः

Khyāti và các con gái khác của Dakṣa đã được Bhṛgu và các bậc hiền triết khác cưới làm vợ. Sự sáng tạo (sarga) được người đời nói là có ba loại: nitya (thường hằng), naimittika (tùy thời), và loại thứ ba là sáng tạo thuộc yếu tố/prākṛta.

Verse 8

प्राकृता दैनन्दिनी स्यादन्तरप्रलयादनु जायते यत्रानुदिनं मित्यसर्गो हि सम्मतः

Sự sáng tạo được nói là vừa prākṛta (phát sinh từ Tự Tính nguyên sơ) vừa dainandinī (hằng ngày/liên tục). Sau một cuộc trung gian hoại diệt (antara-pralaya), trật tự ấy lại sinh khởi; và điều diễn ra mỗi ngày được thừa nhận là nitya-sarga (sáng tạo thường hằng).

Verse 9

देवौ धाताविधातारौ भृगोः ख्यातिरसूयत श्रियञ्च पत्नी विष्णोर्या स्तुता शक्रेण वृद्धये

Từ Bhṛgu, Khyāti sinh ra hai vị thần Dhātṛ và Vidhātṛ; và bà cũng sinh ra Śrī—phu nhân của Viṣṇu—được Śakra (Indra) tán dương vì sự tăng trưởng phú quý và thịnh vượng.

Verse 10

धातुर्विधार्तुर्द्वौ पुत्रौ क्रमात् प्राणो मृकण्डुकः मार्कण्डेयो मृकण्डोश् च जज्ञे वेदशिरास्ततः

Dhātu và Vidhārtṛ lần lượt có hai người con—Prāṇa và Mṛkaṇḍuka. Từ Mṛkaṇḍu sinh ra Mārkaṇḍeya; và sau đó Vedaśiras cũng được sinh ra.

Verse 11

पौर्णमासश् च सम्भूत्यां मरीचेरभवत् सुतः स्मृत्यामङ्गिरसः पुत्राः सिनीवाली कुहूस् तथा

Paurṇamāsa được sinh ra làm con của Marīci từ Sambhūti. Từ Smṛti, Aṅgiras cũng có các người con (hiện thân) là Sinīvālī và Kuhū.

Verse 12

राकाश्चानुमतिश्चात्रेरनसूयाप्यजीजनत् सोमं दुर्वाससं पुत्रं दत्तात्रेयञ्च योगिनम्

Rākā và Anumatī, và cả Anasūyā—phu nhân của Atri—đã sinh ra Soma, người con Durvāsas, và vị yogin Dattātreya.

Verse 13

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दत्तोलिस्तत्सुतोभवत् क्षमायां पुलहाज्जाताः सहिष्णुः कर्मपादिकाः

Từ Prīti, phu nhân của Pulastya, sinh ra người con Dattoli. Từ Kṣamā, do Pulaha, sinh ra Sahiṣṇu và Karmapādikā.

Verse 14

सन्नत्याञ्च क्रतोरासन् बालिखिल्या महौजसः अङ्गुष्ठपर्वमात्रास्ते ये हि षष्टिसहस्विणः

Từ Sannatī, hiền thê của Kratu, sinh ra các Bālikhilya—những bậc hiền triết rực rỡ oai lực tâm linh; mỗi vị chỉ lớn bằng một đốt ngón tay cái, và quả thật có đến sáu vạn vị.

Verse 15

उर्जायाञ्च वशिष्ठाच्च राजा गात्रोर्ध्वबाहुकः सवनश्चालघुः शुक्रः सुतपाः सप्त चर्षयः

Từ Ūrjā và từ Vasiṣṭha xuất hiện vị vương hiền Gātrordhvabāhuka; lại có Savana, Ālaghu, Śukra và Sutapā—tổng cộng được kể là bảy bậc thánh hiền (ṛṣi).

Verse 16

पावकः पवमानोभूच्छुचिः स्वाहाग्निजोभवत् आर्यामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रजोगोत्रोर्ध्वाहुक इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः राजा शात्रोर्ध्वबालक इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः, रजोगोत्रोर्ध्ववाहक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सबलश्चानघः शुक्र इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः अग्निस्वात्ता वर्हिषदो ऽनग्नयः साग्नयो ह्य् अजात्

Pāvaka được gọi là Pavamāna; và Śuci được gọi là Svāhāgni-ja. (Một số bản chép có đánh dấu còn ghi thêm các danh xưng như Āryā, Rajogotra-Ūrdhvāhuka/Ūrdhvavāhaka, Rājā-Śātra-Ūrdhvabālaka, Sabala, Anagha và Śukra.) Các hạng Agniṣvātta và Barhiṣad cũng được mô tả là “không có lửa”; tuy vậy, họ quả thật sinh khởi cùng với lửa, tức gắn liền với lửa trong nghi lễ.

Verse 17

पितृभ्यश् च स्वधायाञ्च मेना वैधारिणी सुते हिंसाभार्या त्वधर्मस्य तयोर्जज्ञे तथानृतम्

Từ các Pitṛ (tổ linh) và Svadhā sinh ra Menā, con gái của Vaidhāriṇī. Còn Hiṁsā (Bạo lực) là vợ của Adharma; từ hai kẻ ấy quả thật sinh ra Anṛta (Dối trá).

Verse 18

कन्या च निकृतिस्ताभ्यां भयन्नरकेमेव च माया च वेदना चैव मिथुनन्त्विदमेतयोः

Kanyā và Nikṛti là (tên của) hai địa ngục; từ đó lại phát sinh Bhayan-naraka nữa. Māyā và Vedanā cũng là (tên các) địa ngục; và cặp này được xem là một đôi tương ứng.

Verse 19

तयोर्जज्ञेथ वै मायां मृत्युं भूतापहारिणम् वेदना च सुतं चापि दुःखं जज्ञेथ रौरवात्

Từ hai vị ấy quả thật sinh ra Māyā và Mṛtyu (Tử thần), kẻ cướp đoạt sinh linh; và từ Raurava sinh ra Vedanā (đau đớn) cùng Duḥkha (sầu khổ) làm con.

Verse 20

मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश् च जज्ञिरे ब्रह्मणश् च रुदन् जातो रोदनाद्रुद्रनामकः

Từ Mṛtyu (Tử thần) sinh ra bệnh tật, già nua, sầu não, tṛṣṇā (khát ái) và phẫn nộ; lại từ Brahmā sinh ra một vị vừa sinh đã khóc—do tiếng khóc ấy (rodana) mà được gọi là Rudra.

Verse 21

भवं शर्वमथेशानं तथा पशुपतिं द्विज भीममुग्रं महादेवमुवाच स पितामहः

Bấy giờ Pitāmaha (Brahmā) gọi (Ngài) là Bhava, Śarva, Īśāna và cả Paśupati; hỡi bậc dvija (sinh hai lần), (Ngài) còn được xưng là Bhīma, Ugra và Mahādeva.

Verse 22

दक्षकोपाच्च तद्भार्या देहन्तत्याज सा सती हिमवद्दुहिता भूत्वा पत्नी शम्भोरभूत् पुनः

Vì cơn thịnh nộ của Dakṣa, con gái ông—Sati, hiền thê của Śiva—đã lìa bỏ thân xác; rồi trở thành ái nữ của Himavat, nàng lại một lần nữa làm vợ của Śambhu (Śiva).

Verse 23

ऋषिभ्यो नारदाद्युक्ताः पूजाः स्नानादिपूर्विकाः स्वायम्भुवाद्यास्ताः कृत्वा विष्ण्वादेर्भुक्तिमुक्तिदाः

Những pháp thức thờ phụng do các ṛṣi như Nārada truyền dạy—khởi đầu bằng tắm gội và các nghi thức chuẩn bị khác—theo truyền thống Svāyambhuva v.v.; ai thực hành các lễ ấy thì nhờ Viṣṇu và các thần linh khác mà đạt cả bhukti (phúc lạc thế gian) lẫn mukti (giải thoát).