Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

कालियदमना: यमुनाशुद्धिः, करुणा-निग्रहः, स्तुति-तत्त्वम्

न समर्थाः सुराः स्तोतुं यम् अनन्यभवं प्रभुम् स्वरूपवर्णनं तस्य कथं योषित् करिष्यति

na samarthāḥ surāḥ stotuṃ yam ananyabhavaṃ prabhum svarūpavarṇanaṃ tasya kathaṃ yoṣit kariṣyati

جس کی تعریف کرنے کی دیوتا بھی طاقت نہیں رکھتے، وہ رب جس کا کوئی اور ماخذ نہیں، ایک عورت اس کی حقیقی شکل و صورت بیان کرنے کی جرات کیسے کر سکتی ہے؟

not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
समर्थाःcapable
समर्थाः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (Masculine, Nominative, Plural)
सुराःthe gods
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)
स्तोतुम्to praise
स्तोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√स्तु (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (Infinitive); प्रयोजन/उद्देश्य (to praise)
यम्whom
यम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-यत् (relative pronoun) (Masculine, Accusative, Singular)
अनन्य-भवम्of unique nature; without equal
अनन्य-भवम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनन्य (प्रातिपदिक) + भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः—अनन्यः भवः यस्य (Masculine, Accusative, Singular)
प्रभुम्the Lord
प्रभुम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular)
स्वरूप-वर्णनम्description of (his) true form
स्वरूप-वर्णनम्:
Karman (Object of 'will do'/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक; √वर्ण् (धातु) ल्युट्/भाववाचक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—स्वरूपस्य वर्णनम् (Neuter, Nominative, Singular)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (Genitive, Singular)
कथम्how
कथम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्ययम् (interrogative adverb)
योषित्a woman
योषित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोषित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (i-stem) (Feminine, Nominative, Singular)
करिष्यतिwill do
करिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलृट्-लकारः (भविष्यत्/Future), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (Future, 3rd person, singular)

Sage Parāśara (addressing Maitreya)

V
Vishnu
D
Devas (gods)

FAQs

It emphasizes Vishnu’s absolute independence—His being is not derived from any other cause—supporting the Purana’s portrayal of Vishnu as the Supreme Reality.

He states that even devas cannot adequately praise the Lord; therefore any human attempt to fully describe His essential nature is necessarily limited.

Vishnu is presented as the incomparable sovereign beyond complete verbal capture, reinforcing a devotional and metaphysical view of Him as Para Brahman.