Vamana Purana — Skanda Slays Taraka & Mahisha, Shloka 17

Skanda’s Svastyayana and the Slaying of Taraka and Mahisha

Devanagari script

दिवाकरः स्वस्ति करोतु तुभ्यं सोमः सभौमः सबुधो गुरुश्च काव्यः सदा स्वस्ति करोतु तुभ्यं शनैश्चरः स्वस्त्ययनं करोतु

Transliteration

divākaraḥ svasti karotu tubhyaṃ somaḥ sabhaumaḥ sabudho guruśca kāvyaḥ sadā svasti karotu tubhyaṃ śanaiścaraḥ svastyayanaṃ karotu

Translation

دیواکر (سورج) تمہاری خیر و عافیت کرے؛ سوم (چاند)، بھوم (مریخ)، بدھ اور گرو (برہسپتی) بھی تمہیں بھلائی دیں۔ کاویہ (زہرہ) ہمیشہ تمہارا منگل کرے؛ اور شنیشچر (زحل) تمہارے لیے مبارک راہ و رفتار مقرر کرے۔

Word by Word

• दिवाकरः: the Sun (Divākara)
• दिवाकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिवा + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—दिवायाः करः/दिवां करोति इति (परम्परया तत्पुरुष)

• स्वस्ति: well-being
• स्वस्ति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वस्ति (अव्यय)
• Form: आशीर्वादार्थक-अव्यय

• करोतु: may (he) do
• करोतु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन

• सोमः: Moon (Soma)
• सोमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स: together with
• स: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय/उपसर्गसदृश)
• Form: सह/समेतार्थक-उपपद (prefix-like particle meaning 'with')

• भौमः: Mars (Bhāuma)
• भौमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भौम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स: together with
• स: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय)
• Form: सह/समेतार्थक-उपपद

• बुधः: Mercury (Budha)
• बुधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गुरुः: Jupiter (Guru)
• गुरुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• काव्यः: Venus (Kāvya/Śukra)
• काव्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शुक्रग्रहस्य नाम

• सदा: always
• सदा: Adhikarana (अधिकरण/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• स्वस्ति: well-being
• स्वस्ति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वस्ति (अव्यय)
• Form: आशीर्वादार्थक-अव्यय

• करोतु: may (he) do
• करोतु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन

• शनैश्चरः: Saturn (Śanaiścara)
• शनैश्चरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शनैः + चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—शनैः चरति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• स्वस्त्ययनम्: auspicious benediction/rite
• स्वस्त्ययनम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: स्वस्त्ययन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—स्वस्ति + अयन (तत्पुरुष)

• करोतु: may (he) do
• करोतु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speakers

• Unspecified benedictor (narrative voice) invoking the grahas as welfare-bestowers.

Primary Deities

• Sūrya (Divākara)
• Candra (Soma)
• Maṅgala (Bhauma)
• Budha (Mercury)
• Bṛhaspati (Guru/Jupiter)
• Śukra (Kāvya/Venus)
• Śani (Śanaiścara/Saturn)

Key Themes

• Graha-stuti (planetary benediction)
• Auspicious travel/course (svastyayana)
• Ritual protection and prosperity

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Why are the grahas invoked in a Purāṇic tīrtha-oriented chapter?

Tīrtha-māhātmyas frequently include maṅgala sequences to ritually ‘seal’ the narration and protect the listener/pilgrim. Graha-invocations extend the blessing to time, fate, and journey—domains traditionally governed by planetary deities.

What does ‘svastyayanaṃ’ add beyond ‘svasti’?

‘Svasti’ is general well-being; ‘svastyayana’ emphasizes an auspicious trajectory—safe passage, favorable unfolding of events, and a protected life-course—especially apt for pilgrimage or undertaking vows.

Why is Venus called ‘Kāvya’?

‘Kāvya’ is a Purāṇic epithet of Śukra (Venus), linked to the Bhṛgu lineage and famed as the Asura-preceptor. The name highlights his role as a bestower of prosperity, learning, and worldly success within the graha framework.